Кіріспе

Hettenleidelheim (Пфальц диалектісі: Hettrum) – Германияның Рейнланд-Пфальц жеріндегі Бад-Дюркгейм ауданындағы коммуна. Бұл Verbandsgemeinde-ге, яғни бірнеше коммунадан құралған бірлестікке қарасты муниципалитет. 2018 жылға дейін бұл коммуна сол аттас Verbandsgemeinde-нің орталығы болды.

Орналасқан жері

Муниципалитет Пфальц орманы табиғи паркінің (Naturpark Pfälzerwald) солтүстігінде, Айсбах және Эккбах өзендері арасындағы суайдырының жанында орналасқан. Аталған өзендер муниципалитет арқылы солтүстікке және оңтүстікке қарай ағып өтеді. Айзенберг қаласына дейін солтүстікке қарай 2 км қашықтықта.

Тарих

1155 жылы Хеттенляйдельхайм алғаш рет құжатта айтылды және бастапқыда екі орталықтан тұрды: Хитенхайм (кейін Хеттенхайм) және Луттельхайм (кейін Лайдельхайм). Екеуі де орта ғасырларда Рамсен монастырының билігінде болды, 1485 жылы монастырь таратылғаннан кейін Вормс епископтығына қарады. Ортақ ауылдық сотқа бағынышты муниципалитеттердің бірігуі 1556 жылға дейін жетеді. Реформация кезінде Хеттенхайм мен Лайдельхайм, сондай-ақ Айзенберг және Ваттенхаймның шеткі протестанттық приходтары лютеран дініне көшті. Алайда, шамамен 1634 жылы, Отжылдық соғыста католик партия басымдыққа ие болған кезде, екі муниципалитет алдымен Нойлейнингеннің католик шіркеуіне қайта бағынды, содан кейін 1705 және 1707 жылдары біріккен муниципалитет өз алдына католик шіркеуі мәртебесіне көтерілді. 19 ғасырдың ортасынан бастап, және әсіресе 1870 жылдан бастап, жергілікті өте отқа төзімді сазды кендерді өндіру муниципалитеттің негізгі өнеркәсіп саласына айналды, 1901 жылы индустрияландырылған өндіріске дейін кеңейді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл өнеркәсіп бұзылды. 1969 жылға дейін муниципалитет қазір жойылған Франкенталь ауданының құрамында болды. 2005 жылы Хеттенляйдельхайм 850 жылдық мерейтойын тойлады.

Дін

Қалалық округте шамамен 1500 католик және 1000 протестант христиан өкілдік етеді, олардың әрқайсысының өз шіркеуі бар, сондай-ақ бірнеше мұсылман да бар. Протестанттар қауымға көбінесе 20 ғасырдың екінші жартысында қоныс аударды. Қасиетті Петр католик шіркеуі мен оның филиалы Санкт-Георг, Тифентал қазір Уоттенхайм және Альтлайнингенмен бірге шіркеу қауымдастығын құрайды. Протестант шіркеуі – Ваттенхаймнің тәуелсіз бөлімшесі. Бұрын муниципалитетте болған (Ваттенхаймдегі синагога) еврей қауымының куәсі ретінде 18-ден 20 ғасырға дейін пайдаланылған екі ескі, жасырын зираттар сақталған, онда көруге тұрарлық бірнеше қабір тастары бар.

Мэр

2016 жылдан бері Геттенлидельхайм қаласының әкімі Стеффен Блага (CDU) қызметін атқарып келеді.

Елтаңба

Неміс гербінде: "Шварц ein schrägrechtsgestellter silberner Schlüssel mit abwärtsgekehrtem Bart, unten rechts begleitet von einem schwebenden goldenen Andreaskreuz" деп сипатталған. Муниципалитеттің қаруын ағылшын геральдикалық тілінде былайша сипаттауға болады: Қара түсті қалқанда оңнан төмен қарай бұрылған күміс кілт, кілттің тісі жоғары қарап, оң төменгі бұрышта алтын Андреевтік крест бейнеленген. Бұл қару 1979 жылы Нойштадт қаласындағы бұрынғы Regierungsbezirk үкіметімен бекітілген және 1758 жылғы мөрге дейін барады. Кілт Вормс қаласының жоғары негізін білдіреді, оның қамқоршысы Әулие Петр болған.

Ғимараттар

Католик шіркеуі – Католик шіркеуі Лайдельхайм ауылында орналасқан және 1720 жылдан 1724 жылға дейін салынған; 1898 жылдан 1901 жылға дейін кеңейтілген. Ол құрылысы кезінен бастап екі көрнекті тас барокко алтарына ие. Темір жол станциясы – Ескі темір жол станциясы 19 ғасырдың соңында қара құмтастан салынған. Кригерхайн – Кригерхайн, немесе «Жауынгерлер тоғайы», Хеттенхаймның төменгі бөлігінде 17 ғасырдан бері әртүрлі ескерткіштер мен маңызды қабір тастары бар. Бұл жерлер бұрын Хеттенхаймнің орта ғасырлық Сент-Стефан капелласының (Stephanus Kapelle) зираты болған, ол 1720 және 1724 жылдар аралығында Лейдельхаймдегі жаңа салынған приход шіркеуінің пайдасына тасталды. Еврей зираттары – Жауынгерлер тоғайының жанында муниципалитеттің екі еврей зиратының (18 ғасыр) ескісі орналасқан; жаңасы 19 ғасырда Тифенталға қарайтын бульварда салынған. Alte Schule – 19 ғасырдың соңында тік бұрышты мұнарасы бар Alte Schule, немесе «Ескі мектеп» ерекше; қазір ол «клубтар үйі» ретінде пайдаланылады. Қалалық фестиваль залы – Кең Gemeindefesthalle 1920 жылдары салынды және 2000 жылы жөнделді. Оны Гут Хайл гимнастика клубы алдын ала керілген бетоннан тұрғызды. Жергілікті тарих мұражайы – Карл Блум мұрағаты бар Heimatmuseum муниципалитет тарихын және балшық өндіру тарихын көрсетеді.

Табиғи ескерткіштер

Айзенбергке қарай Ердекаут қорғалатын аумағы жатыр.

Музыка

Музыкамен айналысатын Қасиетті Петірдің католик шіркеу хоры (Katholischer Kirchenchor St. Peter), Sängerbund Frohsinn («әншілер лигасы») және Шахташылардың духовой оркестрі (Bergmannsblasorchester) болып табылады.

Экономика

Хеттенлидельхайм бұрын саз кенішінен күнкөріс табатын. Алайда, бұл экономикалық қызмет қазір тоқтатылған.

Көлік

Муниципалитет 6-автобасқа жақын орналасқан және Ваттенхайм түйіскені арқылы (1 км) жетуге болады. 1895 жылдан 1990 жылға дейін Эбертсхайммен байланыстыратын темір жол болды, ол Естальбанмен (Грунштадт пен Энкенбах арасындағы тағы бір темір жол) қосылған; жолаушылар тасымалы 1954 жылы тоқтатылды, ал желі толығымен жабылғанға дейін тек жүк тасымалы үшін қолданылды. Бүгінде Грунштадтқа темір жолға автобуспен баруға болады, ол Эйзенберг станциясына қатынайды.

Мемлекеттік мекемелер

Verbandsgemeinde орталығы ретінде Hettenleidelheim осы ұйымның басқармасы орналасқан.

Білім

Геттенлидельхаймның өзіне тән бастауыш мектебі бар, ал орта мектептер көршілес елді мекендерде бар.