Борис Николаевский: Меншевик тарихшысы және кеңестік зерттеуші
Boris Nicolaevsky
Борис Николаевский (1887-1966): Ресейлік марксист, архивист, тарихшы. 20 ғасырдың белгілі меншевик зиялысы, саяси белсендісі және өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Борис Иванович Николаевский (Бори́с Ива́нович Никола́евский) (20 қазан 1887 – 22 ақпан 1966) – орыс марксистік белсендісі, архивист және тарихшы. Николаевский 20 ғасырдың басты меншевик зиялыларының бірі ретінде танымал.
Boris Ivanovich Nicolaevsky (Бори́с Ива́нович Никола́евский) (20 October 1887 – 22 February 1966) was a Russian Marxist activist, archivist, and historian. Nicolaevsky is best remembered as one of the leading Menshevik public intellectuals of the 20th century.
Алғашқы жылдар
Борис Николаевский 1887 жылғы 20 қазанда Башкириядағы Белебей қаласында, сол кезде Ресей империясының құрамында болған жерде дүниеге келді. Ол грек тегінен таралған православие дінінің священнигінің жеті баласының үлкені болды. 14 жасында радикалды саясатқа қызығушылық танытты, осы себепті Самарадағы гимназиядан "жаман саяси ықпал" еткені үшін шығарылды. Оның отбасы Уфаға көшіп, онда Ресейдің Социал-демократиялық Еңбек партиясының большевиктер қанатына қосылды, бірақ жас кезінде меньшевиктерге ауысты. 1904 жылы тұтқындалды, осылайша 16 жасында білімі аяқталды. Кейін тағы жеті рет тұтқындалып, үш рет патша үкіметі тарапынан Сібірге жер аударылды. Николаевский Берлинге қоныстанды, онда меньшевиктер партиясының Шетелдік делегациясының мүшесі болды және кеңес коммунизмінің жетекші тарихшыларының бірі ретінде танылды. Ол Маркс-Энгельс институтымен байланыста болды, содан кейін Амстердамдағы Халықаралық әлеуметтік тарих институтының директоры болды, ол Социалистік Интернационалдың архивтерін сақтап тұрды. Бұхариннің өмірбаянын жазған автор оны "30-шы жылдардағы кеңес саясаты туралы біліміміздің маңызды құжаты және көзі" деп сипаттады. Бірақ бірнеше жылдан кейін Бұхариннің әйелі, күйеуімен бірге Парижде болған, хатты "алдану" деп айыптады және Бұхарин Николаевскиймен куәгерлердің қатысуымен сөйлескенін жоққа шығарды. Ол Николаевскийдің күйеуін қауіпке тікелегеніне ашуланды. 1938 жылғы наурыз айында Бұхарин сотталу кезінде Николаевскиймен "контрреволюциялық әңгімелер" өткізгенін мойындауға мәжбүр болды. Келіссөздер Сталиннің Николаевский талап еткен бағаны қабылдамауына байланысты сәтсіз аяқталды. 1936 жылғы қараша айының басында Лев Троцкийдің ұлы Лев Седов және Марк Зборовский атты әріптесі, "Этьен" есімімен танымал, Троцкийдің құжаттарын Николаевскийге 7, rue Michelet, Париж мекенжайында сақтау үшін тапсырды. Бір аптадан кейін ұрылар кіріп, ақша мен құндылықтарға тиіспей, құжаттарды ұрлап кетті. Француз полициясы Седовты сұраққа тартып жатқанда, ол ұрлықты НКВД жасаған болуы керек деп мәлімдеді. Ол Николаевскийдің оларды немқұрайлы сөйлеу арқылы ескертіп жібергенін күдіктенді. Шындығында, Зборовский кейін НКВД агенты екені анықталды. Николаевский "Карл Маркс: Адам және жауынгер" кітабының авторы, ол алғаш рет 1933 жылы неміс тілінде жарық көрді. Оны Отто Мэнчен Хельфен ағылшын тіліне аударған және 1936 жылы жариялаған. Кейбір ағылшын тіліндегі басылымдар алғашқы басылымнан алынып тасталған жазбаларды, қосымшаларды және әдебиеттер тізімін қайта жақсартты. Николаевский 1948 жылы Дэвид Даллинмен бірге "Совет Одағындағы мәжбүрлі еңбек" кітабын жазды, ол КСРО-ның еңбек лагерьлері жүйесінің ауқымы туралы шындыққа сай және құжатталған мәліметтерді берген алғашқы кітаптардың бірі болды. Оның басқа да еңбектері "Билік және кеңестік элита" және "Асеф тыңшы" болды. Ол сонымен қатар "Большевистік орталық тарихы туралы" эссе және Георгий Маленковтың аяқталмаған өмірбаянын жазды. Николаевский 1942 жылы АҚШ-қа эмиграциялады, ол қайтыс болғанға дейін сол жерде тұрып, әртүрлі американдық университеттерде дәріс оқыды және Гувер институтының мұрағатының кураторы болып қызмет етті. Оның революциялық құжаттардың кең жинағы қазір Калифорния штатының Пало-Альто қаласындағы Гувер институтының мұрағатында сақталады.
Boris Nicolaevsky was born on October 20, 1887 N. S. in Belebey, Bashkiria, then part of the Russian empire the oldest of seven children of an Orthodox priest of Greek origin. He became interested in radical politics at the age of 14, for which he was expelled from the Gymnasium (secondary school) in Samara as a "bad political influence." His family then moved to Ufa, where he joined the Bolshevik wing of the Russian Social Democratic Labour Party, though he switched to the Mensheviks when he was still a youth. He was arrested in 1904, which meant that his schooling ended at 16. Subsequently he was arrested another seven times and sent into Siberian exile three times by the Tsarist government. Nicolaevsky settled in Berlin, where he was a member of the Foreign Delegation of the Menshevik party, and established himself as one of the leading historians of Soviet communism. He was associated with the Marx Engels Institute there, before becoming the director of the International Institute of Social History in Amsterdam, repository of the archives of the Socialist International. which Bukharin's biographer described as "a remarkable document and the source of much of our knowledge about Soviet politics in the thirties". But years later, Bukharin's widow, who was with her husband in Paris, denounced the Letter as a "fraud", and denied that Bukharin had ever spoke to Nicolaevsky, except in the presence of witnesses. She was angry because Nicolaevsky had put her husband in danger. When Bukharin was on trial in March 1938, he was forced to confess that he had conducted "counter revolutionary conversations" with Nicolaevsky. The negotiations failed because Stalin refused to accept the price demanded by Nicolaevsky. Early in November 1936, Leon Trotsky's son, Lev Sedov and a collaborator named Mark Zborowski, aka 'Etienne', handed over a batch of Trotsky's papers to Nicolaevsky, to be stored at his premises at 7, rue Michelet, Paris. Less than a week later, burglars broke in and stole the papers, leaving money and valuables untouched. When questioned by the French police, Sedov asserted that the theft must have been carried out by the NKVD. He suspected that Nicolaevsky had accidentally alerted them through careless talk. In fact, Zborowski was later exposed as an NKVD agent. Nicolaevsky is the author of the book Karl Marx: Man and Fighter, first published in German in 1933. It was translated into English by Otto Mänchen Helfen and published in 1936. Some subsequent English editions restore the notes, appendices, and bibliography omitted from the first English edition. Nicolaevsky also wrote "Forced Labour in Soviet Russia", with David Dallin, published in 1948, which was one of the first books to give a truthful and documented account of the scale of the USSR's labour camp system. His other works included Power and the Soviet Elite and Aseff the Spy. He also wrote an essay "On the History of the Bolshevik Centre" and an unfinished biography of Georgy Malenkov. Nicolaevsky emigrated to the United States in 1942, where he remained until his death, lecturing at various American universities and serving as the curator of the Hoover Institution Archives. His extensive collection of revolutionary documents is now held by the Hoover Institution Archives in Palo Alto, California.
Отбасы
Николаевскийдің інісі Владимир, 1924-1930 жылдары Кеңес үкіметінің басшысы болған Алексей Рыковтың қарындасына үйленген еді.
Nicolaevsky's brother, Vladimir, was married to the sister of Alexei Rykov, who was head of the Soviet government in 1924 30.
Өлім және мұра
Николаевский 1966 жылдың 21 ақпанында Нью-Йорк қаласында қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде 78 жасқа толыпты. Ол Калифорния штатының Пало-Альто қаласындағы Алта-Меса зиратына жерленді.
Nicolaevsky died on February 21, 1966, in New York City. He was 78 years old at the time of his death. He was buried at Alta Mesa Cemetery in Palo Alto, California.