Кіріспе

Қой тұқымы NOTOC

Spælsau (Ескі норвегиялық қысқа құйрықты тұқымы, Gamalnorsk spæl норвегиялық) – Норвегиядан шыққан қой тұқымы. Көптеген адамдар Spælsau-ды Норвегиядағы қойлардың түпкі тұқымы деп санайды және ол Солтүстік Еуропаның қысқа құйрықты қой тұқымдарының бірі болып табылады. Бұл тұқым климатқа жақсы бейімделген және Темір дәуірінен бері қолға үйретілген. Spælsau Норвегиядағы қойлардың шамамен 22 пайызын құрайды. 1912 жылы тұқымның жойылуына жол бермеу үшін екі шаруашылық өсіру станциясы құрылды. 1960-1970 жылдары импортталған сперма арқылы Исландиялық қойлармен будандастырылды. Асыл тұқымды өсіру бағдарламасында фин қойлары мен Фарер аралдары қойлары да қолданылды. Бұл тұқым негізінен ет өндіру үшін өсіріледі.

Сипаттамалары

Бастапқыда ол тығыз және жеңіл салмақты, көп концентрацияланған жемді қажет етпейді. Етінде май аз. Spælsau мол сүт береді, күшті қоғамдық сезімі бар және жылдың көп бөлігін сыртта жақсы өмір сүреді. Бірақ ол, батпақ асфодели (Narthecium ossifragum) өсімдігін жеуден туындаған көз ауруына осал. Жүн түстері қара және ақ, бірақ ескі типтерде (Гамальнорск және Вильзау) сұр (көк) және қоңыр (қызыл) түстердің көптеген түрлері мен реңктері жиі кездеседі.

Ересек қойлардың тірі салмағы - аралығында жетеді.

Қолданылуы

Ол сапалы сүт пен ет береді. Жүні екі қабаттан тұрады: сыртқы қабаты – жел мен жаңбырдан қорғайтын ұзын, жылтыр, толқынды жүндер, ал төменгі қабаты қойды жылы ұстайды. Ұзын, қорғаныш жүнін әдетте үш емес, екі жіпке бұрап жіпке айналдырады, соның нәтижесінде әдемі жылтырлық пайда болады. Осы шпельзау жіптері Норвегияның Ренессанс және Барокко дәуіріндегі ескі гобелендерінде қолданылған. Викинг кемелерінің желкендері шпельзау жіпінен тігілген. Бұрын-соңда жүн жеңіл, берік болғандықтан және ылғалды аз сіңіргендіктен киімге де қолданылған.