Кіріспе

Ирландия графтығының тарихи бөлінісі. Географиялық бөліністер.

Ирландияда барондық (barúntacht, көпше түрі barúntachtaí) – графтықтың тарихи бөлінісі болып табылады, ол Англия графтықтарының жүзге бөлінуімен салыстырылады. Барондықтар Тюдорлардың Ирландияны қайта бағындыру кезінде құрылды, бұл олар Нормандардың алғашқы шапқындарынан кейін құрылған бұрынғы кантредтерді ығыстырды. Кейбір ерте барондықтар кейіннен толық барондықтармен тең дәрежедегі жарты барондықтарға бөлінді. Барондықтар көбінесе әкімшілік емес, кадастрлық бірліктер болды. Олар 19 ғасырда шамалы жергілікті салық салу және шығыстар функцияларын алды, бірақ 1898 жылғы Жергілікті басқару (Ирландия) заңымен олардың орнына басқалары келді. Кейінгі округтер шекараларының өзгерістерінен кейін, кейбір барондықтар екі округтың аумағында орналасқан. Барондықтардың соңғы тізімі 331-ді құрады, олардың орташа ауданы; демек, әр округ орташа есеппен 10 немесе 11 барондыққа бөлінген.

Ерекше аудандар

Көптеген қалаларға ерекше патша жарлығы берілген, ол оларға ағылшын құқығына ұқсас қала мәртебесін тағайындаған. Бастапқыда олар "жалпы округтің" ауылдық бөлімдері болған барондықтардан тәуелсіз болды. Бофорттың 1792 жылғы "Ирландия туралы естеліктері" жазылған кезде, бұл тек азайып бара жатқан қалаларға қатысты. Бофорт барондықтар мен "ерекше аудандарды" ажыратады; соңғысы ескі немесе ірі қалалар мен қалалардың маңындағы корпоративтік округтер мен еркіндіктерді қамтиды.

Еркіндіктер

Бофорттың барониялардан бөлек тізімделген бостандықтары: Корк округіндегі Кинсаль, Маллоу және Югал; Килкенни округіндегі Каллан; Лимерик округіндегі Килмаллок; Лондондерри округіндегі Дерри және Колерайн; және Вексфорд округіндегі Вексфорд. Олардың ішінде Вексфорд, Маллоу және Югал енді көрші барониялардан бөлек есептелмейді. Кинсаль, Каллан және Килмаллок енді барониялар ретінде есептеледі. 1791 жылғы заң Лондондерри округіндегі екі мәселені шешті; ол Лондондерридің Солтүстік-Батыс бостандықтарын қаламен бірге баронияға айналдырды, ал Фойл өзенінің шығыс жағалауындағы бостандықтар Тиркеранның жарты барониясына қосылды. Ньюри иелігінің жерлері, Ньюри аббаттығының цистерциандарынан басталып, Килмори графына өткен, осылайша Даун графтығының барониясы және Арма графтығының азаматтық приходы ретінде реттелді.

Округтер корпорациясы

Сегіз корпоративті округ болды: Корк, Дублин, Лимерик, Килкенни және Уотерфордтың әрқайсысының «қала округі», сондай-ақ Карикфергус, Дрогеда және Галвейдің әрқайсысының «қала округі». Олар қоршаған «ірі округ» құрамынан шығарылып, басқа жерлерде округ және барондық деңгейлеріне бөлінген функцияларды бір деңгейде орындады. Мұндай әрбір қала немесе қалада үлкен жюримен қатар өкілеттікке ие муниципалдық корпорация болды; алайда, Карикфергус емес, әрбір корпоративті округ муниципалдық шекарадан тыс ауылдық «бостандықтарды» қамтыды. 1840 жылғы Муниципалдық корпорациялар (Ирландия) заңы Карикфергус және Галвей корпорацияларын таратып жіберді, ал сол жылы қабылданған Каунтилер мен Боролар (Ирландия) заңы қалған алты корпоративті округтің бостандықтарын іргелес ірі округке берді. Берілген аумақ кейде бір немесе бірнеше барронияларға қосылды, ал кейде өз алдына барония атанды. Қарқынды азайтылған корпоративті округтер 1898 жылғы Жергілікті басқару (Ирландия) заңына дейін сақталды, содан кейін Килкенни және үш қала көршілес округтермен бірігіп жаңа әкімшілік округ құрды, ал қалалардың қалған төрт округі округтік борондыққа айналды. 1898 жылға дейін де, одан кейін де, егер заң округтің барондықтарға бөлінгенін болжайтын болса, судьялар кейде оны әрбір корпоративті округтің бір барондықтан тұратыны ретінде түсіндірді.

Тарихи функциялары

Ирландияның әртүрлі плантациялары көбінесе барондармен ұйымдастырылды. Орталық Ирландия және Манстердегі белгілі бір барондарға ағылшын және шотланд қоныс салушыларының әртүрлі санаттары орналастырылды. Сол сияқты, Ольстер плантациясы ұйымдастырылған "аймақтар" көбінесе барондармен шектес болды, бірақ кейбіреулері бөлінді немесе біріктірілді. Кромвельдік қайта басып алудан кейін, кейбір округтерде авантюристтер барондардың жартысына жер алды, ал қалған жартысына әскерлер орналастырылды. Осы аймақтардағы жерлерін жоғалтқан ирландтар Коннахт және Клэрге қоныстанды, олардың әрқайсысы шыққан округтеріне сәйкес барондарға тағайындалды. Уильям Петтидің 1655–6 жылғы Даун шолуы статистика жинады және қайта ұйымдастыруға көмектесу үшін барония деңгейінде карталар жасады. 1787 және 1792 жылдарғы актілер Ирландияның Лорд-лейтенантына әр барония үшін констебль тағайындауға және округтік қазылар алқасынан 16 қосалқы констебль тағайындауға рұқсат берді. Бұл өкілеттіктер көбінесе пайдаланылмады және констебльдердің өкілеттіктері шектеулі болды; олар көбінесе «ескі Барнилер» деп аталды, олардың типі «ескі Барни МакКеоун» болды. Олар Корольдік ирланд полициясымен алмастырылды. 1819 жылдан бастап, 1836 жылы маңызды өзгерістер енгізілген барониялық таныстыру сессиялары осы мақсаттар үшін өткізілді, округтік қазылар алқасы күрделі формула бойынша баронияның ең жоғары салық төлеушілерінен жергілікті қазылар алқасын таңдады. Барониялық таныстыру сессиялары күрделі процесс болды, қоғамдық сенімге ие болмады және жемқорлық пен жақсылыққа ұмтылу туралы айыптамалармен мазаланды. Бұл Одақтар қаржыландыру мақсатында округтік сайлау бөлімшелеріне (ДЭБ) бөлінді. Азаматтық істер бойынша шағын сот сессиялары және қылмыстық істер бойынша тоқсандық сот сессиялары жерді бөлудің тағы бір жүйесін пайдаланды. Ирландияның Төменгі палатасындағы әр екі орындық сайлау округінде сайлау округтік қалада өткізілді, әр баронияда немесе жарты баронияда тұратын сайлаушылар үшін жеке дауыс беру кабинасы болды. 1885 жылғы Орынды қайта бөлу туралы акт Ирландияның көптеген округтік сайлау округтерін бір орындыққа бөлді, олар негізінен немесе олар құраған барониялар тұрғысынан анықталды; алайда, кейбір жағдайларда барония екі бөлімнің арасында приходтар бойынша бөлінді. 1891 жылғы санақ – барониялар бойынша, сондай-ақ Одақ және ДЭБ бойынша жинақталған соңғы санақ болды; 1901 жылғы санақ тек соңғы жіктемені пайдаланды, бірақ ол және 1911 жылғы санақ егжей-тегжейлі мәліметтерде баронияны қамтыды. 1898 жылғы акті округтік соттарды сайланған округтік кеңеспен алмастырды; төменгі деңгейде округ қалалық және ауылдық округтерге бөлінді, олардың әрқайсысында сайланған кеңес болды. Бұл кеңестер салық жинауға және қоғамдық жұмыстар салуға құқылы болды, ал барониялық таныстыру сессиялары жойылды.

Қазіргі өмір сүру

Барониялар ресми түрде анықталған бірліктер болып қала береді, бірақ көптеген әкімшілік мақсаттар үшін олар енді қолданылмайды. Олардың ресми мәртебесі 2003 жылдан бері қабылданған жер-атаулар туралы жарлықтармен көрсетілген, онда барониялардың ресми ирланд тіліндегі атаулары «Әкімшілік бірліктер» тақырыбында тізімделген. Барониялар жерді тіркеуде және жоспарлау рұқсаттары сияқты нақтылауларда қолданыла береді. Мысалы, еркін меншікке тіркеу нысанында «Мүліктің сипаттамасын, ауданын, елді мекенін, барониясын және округін, немесе егер қала немесе қалалық ауданда болса, көшені немесе жолын және қаланың немесе қалалық ауданның атауын» қамтитын тізім болады. Барония шекаралары 1898 жылдан бері негізінен өзгерген жоқ. Бір ғана ерекшелік бар: егер теңізден жер қайтарылса, онда жағалаудағы жер участаларының теңіз шекарасы тиісінше кеңейтіледі. Мысалы, 1994 жылғы заңдық акті Арклоу барониясының шекарасын, сонымен қатар округтің (Виклоу), округтік сайлау бөлімінің (Арклоу ауылдық), азаматтық приходтың (Арклоу) және елді мекендердің (Рок Биг, Рок Литтл және Мани Биг) шекараларымен бірге кеңейтті. Жергілікті басқару (Ирландия) заңы да бірқатар округ шекараларының өзгеруіне әкелді, нәтижесінде бірқатар барониялар енді округ шекараларын кесіп өтеді. Бұл генеалогия зерттеушілерін шатастыруы мүмкін, олар 19 ғасыр деректерінде белгілі бір округқа жатқан аймақты қазіргі округте таба алмай қалуы мүмкін. Ең айқын мысалы, Кілкуллихиннің кішкентай барониясының барлық аумағы Уотерфорд округінен Килкенни округіне көшірілді. Сол сияқты, 1976 жылы Дрогеданың шағын аудандары Мейт округінен Лоут округіне ауыстырылғанда, барония шекаралары түзетілмеді. Барониялардың маңыздылығы шектеулі болғандықтан, көптеген адамдар қай баронияда тұратынын білмейді. Дегенмен, кейбіреулері жергілікті патриотизмнің орталығы болып қалады. Кейбір пабтар мен ескі провинциялық қонақүйлер орналасқан баронияның атын таңбалайды; сондай-ақ, Геллдік атлетика қауымдастығының кейбір клубтары, мысалы Карбери (Килдар округі), Кастерахан және Килмурри Ибрикэн. Корк GAA-ның алты аймақтық бөлімінің төртеуі өздерінің аймақтарының маңызды бөліктеріне сәйкес келетін барониялардың атымен аталады: Карбери, Духаллоу, Имокилли және Маскери.

Барониялар тізімі

Барониялардың соңғы тізімі 331-ге жетеді. Шығыс-батыс, солтүстік-оңтүстік немесе жоғарғы/орта/төменгі бөлімдерге бөлінгендерді қосып есептегенде 273 көрсетілген. Ирландияның кез келген нүктесі тізімдегі бөлімдердің бірінде дәл орналасқан. Дегенмен, 1898 жылы барондық мәртебесіне ие болған төрт қаланың муниципалдық аумағы содан бері айналасындағы баронияларға тарады. 1898 жылға дейін Дублин қаласының төңірегіндегі барониялар қаланың кеңеюіне байланысты жерлерін берген сайын кішірейді. Бірақ қазір қаланың қазіргі шекарасында және 1898 жылға дейінгі округтік барониялардың бірінде орналасқан жерлер бар. Ерекше айта кетерлік жайт, 1842 жылы құрылған Дублин барониясы қала ішінде орналасқан, бірақ Дублин қаласы барониясынан бөлек.