Кіріспе

1993 жылғы бейне ойын

Liberty or Death – Koei компаниясы 1993 жылы шығарған NEC PC 9801, MS DOS, Super NES және Sega Genesis платформалары үшін кезекпен ойналатын стратегиялық бейне ойын. Бұл Koei компаниясының тарихи симуляциялар сериясының бір бөлігі.

Ойын процесі

Ойын Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде өтеді. Ойыншы алты Бас қолбасшыны (C in C) басқаруға таңдай алады, олардың әрқайсысы үш-үш американдық Континенталдық армия немесе британдық армия жағында. Екі жақтың да басты мақсаты – барлық жау әскерлерін жою, оларды шайқаста жеңіп, Төртенбіл өлкесіндегі (он үш колония) әскерлерді талқандау. Осы мақсатқа жету үшін қолданылатын стратегия ойыншы таңдаған жаққа байланысты: американдық жақ британдықтарға қарсы тұрып, біртіндеп күш жинауы керек, ал британдықтар өздерінің қазіргі бекіністерін нығайтып, американдықтарға қарсы жылдам әрекет етуі керек. Ойынның негізгі бағыты – қақтығыстың әскери жақтары, бірақ азаматтық және әсіресе саяси тұлғалармен қарым-қатынас маңызды рөл атқарады, өйткені олардың қолдауы әскери шығындарға бөлінетін бюджетті анықтайды, ал ең жаман жағдайда – сіздің Бас қолбасшы ретінде қызметтен уақытыңызды тоқтатуға дауыс бере алады. Ойын тарихи деректерге өте сәйкес келеді, соғыстың стратегиялық жағдайын және көптеген тарихи тұлғаларды егжей-тегжейлі көрсетеді. Liberty or Death ойыншылар арасында тарихи деректердің мұқият зерттелгенімен, күрделілігімен, қиындық деңгейімен және бір ойынды аяқтау үшін кететін ұзақ уақытпен (басқа Koei ойындарымен салыстырғанда) танымал. Бір ойынға 250 сағаттан астам уақыт жұмсауға болады, бірақ соңында жеңіліске ұшырауыңыз мүмкін. Пайдаланушы интерфейсі алдыңғы Koei ойындарымен салыстырғанда жақсартылған, соның ішінде тышқанды қолдау мүмкіндігі қосылған. Ойын бір ойыншы режимінде, екі ойыншы режимінде немесе нөлдік ойыншы режимінде (яғни екі компьютерлік интеллект бір-бірімен ойнайды) ойнауға болады.

Ойынның басталуы

Ойыншы алдымен британдық немесе американдық жақты таңдайды, содан кейін өз жағынан кімнің бас қолбасшы болатынын таңдайды. Америкалықтар үшін Джордж Вашингтон, Артемас Уорд немесе Чарльз Ли, ал британдықтар үшін Томас Гейдж, сэр Генри Клинтон немесе Уильям Хоу. (Консольдік нұсқаларында ойыншылар өздерінің бас қолбасшысын таңдай алмайды. Джордж Вашингтон мен Томас Гейдж өзінің жақтарының басшылары болып табылады.) Әр кезең жарты айға созылады, ал жылына барлығы 24 кезең болады. Континенттік Конгресс немесе Британ Парламенті (ойыншы таңдаған жаққа байланысты) келесі үш айлық әскери шығындарға арналған бюджетті белгілеу үшін тоқсан сайын жиналады (бұл алты кезеңге тең), ал ойыншы қаражатты теңіз күштеріне, өзі басқаратын аудандарға, қарыздар мен жалақы төлеуге және басқа да мәселелерге бөлуді таңдайды. Ол сондай-ақ тікелей бақылауында жоқ теңіз күштері үшін жалпы стратегияны белгілей алады. Әр айда ойыншы әр ауданның әскери істерін басқарады (сол сияқты, оның өкілеттендірген командирлері, сондай-ақ жау және оның командирлері де басқарады). Ойыншы өзінің әр ауданында материал сатып алу, жау генералдарына пара беру, халықтың қолдауын алу үшін шерулер ұйымдастыру және әскерін даярлау сияқты көптеген әрекеттерді жасай алады. "Еркіндік немесе өлім" ойынының ерекшелігі – американдықтар мен британдықтар ұйымдастырып, қаржыландырған отаншыл және лоялист жасақтары, сондай-ақ неміс жалдамалы әскерлері. Олар, егер жалдамаса, өздері соғысып, ресурстар жинап алады. Бұл жасақтар өздерінің аудандарын басқаруды жалғастыра береді және қаласа, көрші аудандарға шабуыл жасап, оларды жаулап алады. Егер олардың жағынан командир сол ауданға келсе, ол одан жоғары немесе тең рангда болса, онда бұл жасақтар өздерін оның билігіне бағындырады.

Ұрыстар

Стратегиялық кезең тактикалық шайқастарды дайындау үшін қажет, олар алтыбұрышты карталарда өтеді, әр алтыбұрыш – жердің белгілі бір түрін көрсетеді, соның ішінде кейбіреулері маусымдық өзгерістерге де ұшырайды. Шайқас өтіп жатқан ауданға іргелес жатқан одақтас әскерлер де шайқасқа қосылуға шақырылуы мүмкін. Басшылар өз әскерлерін қандай ауданнан кіргеніне қарай орналастырады (сондай-ақ, ауданға теңіз арқылы қол жеткізілсе, әскерлерді теңіз көлігімен де жеткізуге болады). Әскерлер содан кейін шайқас алаңында маневр жасайды және, әрі қарай, шайқасқа түседі. Әртүрлі қабілеттері бар түрлі әскер түрлері бар, олар шайқаста да, түрлі жерлерде қозғалуда да өзгешеліктер көрсетеді. Жаяу әскер – негізгі құрлықтағы әскер түрі, ал партизандық бөлімдер басқаларға өткісіз жерлерден өте алады және күтпеген шабуылдар жасауға қабілетті; атты әскер ашық жерді қажет етеді, бірақ олардың шабуылдық қимылдары жаяу әскерге ойсыратындай нұқсан келтіруі мүмкін; инженерлер артиллерия ретінде зеңбіректерді қолданады және көпірлерді салуға және бұзуға да қабілетті. Жағалау аудандарында теңізден шабуылдар жасауға да болады. Қорғаушылар өздерінің бекіністерін және қалаларын жаудан қорғауы керек, ал шабуылшылар қалалар мен бекіністерді басып алуға немесе қарсы әскерлерді құрылыс материалдары мен жабдықтары таусылғанға дейін жоюға тырысуы керек.

Тарихи ақиқат

"Еркіндік немесе өлім" ойыны тарихи деректердің терең деңгейімен және дәлдігімен ерекшеленеді. Ойын американдық революциямен байланысты тарихи тұлғаларды бейнелейді, олардың ішінде лорд Норт, Уильям Питт кіші, Патрик Генри (оның танымал сөзі ойынға атау берген) және Джон Адамс сияқты саяси көшбасшылар бар. Жоғарыда аталған Бас қолбасшылардың таңдауы тарихи тұрғыдан дұрыс: британдық жақтағы таңдаулардың әрқайсысы Революциялық соғыс кезінде Америкадағы британдық күштердің бас қолбасшысы болған, ал американдық жақтағы таңдаулар Континенттік армияның бас қолбасшысы болуға үміткер болғанымен, соғыс кезінде бұл лауазымды тек Вашингтон ғана атқарды. Бас қолбасшылардан басқа, соғысқа қатысқан британдық және лоялист көшбасшыларының барлығы да бейнеленген, олардың ішінде Джон Бургойн, Чарльз Корнуоллис, Гай Карлтон, Томас Гейдж, Томас Грейвс, Генри Гамильтон, Банастр Тарлтон және Уильям Трайон бар. Америкалық жақ та лайықты түрде ұсырылған, ойында Хорацио Гейтс, Ричард Монтгомери, Натанаэль Грин, Генри Нокс, Фрэнсис Марион, Дэниел Морган және Энтони Уэйн қатысады. Ойын соғысты сол кездегі әлемдік оқиғалардың кең контекстіне қойып, қақтығыстағы басты тұлғалардан өзге де елдердің, олардың саяси мүдделері мен уайымдарын көрсетеді, олардың ішінде Франция, Нидерланды және Испания бар. Сонымен қатар, британдықтардың жұмысына алынған жалдамалы әскерлері, мысалы, гессендер, және Бенджамин Франклин мен Силас Дине американдық жаққа соғысқа қосылуға көндірген көптеген еуропалық офицерлер де бейнеленген, олардың ішінде Тадеуш Костюшко, Гилберт дю Мотье, Ла-Файет графы, Казимир Пуласки және Фридрих Вильгельм фон Штубен бар.

Қабылдау

Liberty or Death ойыны сыншылардан аралас немесе орташа пікірлер алды. Super NES нұсқасын қарастырған GamePro журналынан Andromeda тарихи дәлдігін жоғары бағалады, бірақ ойынның тым көп ұсақ-түйектеріне толы болуына байланысты оны ұсынуға кедергі келтірді, соңында: "Тарих жақсы таныс болғанымен, Liberty or Death көптеген ойыншылар үшін бөгде ойын болып қалуы мүмкін. Көптеген егжей-тегжейлі мәліметтер осы ойынды қызықтырады, бірақ оған үйрену керек." Electronic Gaming Monthly журналының бес сыншысы оған 10 балдық шкала бойынша 6,6 балл берді, бірақ Майк Вейгандтың (7/10) пікірі өте мақтауға толы болды, ол "Koei тарихи стратегиялық ойындарда шеберлікке жетіп келеді" деп атап өтті. GamePro журналынан Bro Buzz Sega Genesis нұсқасы SNES нұсқасымен "бірдей" екенін мәлімдеді, бірақ Andromeda-ға қарағанда ойынды қаттырақ сынады, әсіресе визуалды интерфейсін сынға алып, "құмарлық тудыратын графиканы көруден немесе жағымды дыбыстарды тыңдаудан гөрі өзгеріп отыратын сандарды зерттеуге дайын болуыңыз керек" деді.