Француз ақыны Фрэнсис Жаммес

Кіріспе

Француз ақыны Фрэнсис Жемс (2 желтоқсан 1868, Турне, Жоғарғы Пиренейлер – 1 қараша 1938, Хаспаррен, Атлантикалық Пиренейлер) – француз және еуропалық ақын. Ол өмірінің көп бөлігін туған жері Беарн және Баск елінде өткізді. Оның өлеңдері лирикалық әуенімен және қарапайым ауыл өмірінің қуанышын жырлауымен (есектер, бойжеткендер) танымал. Оның кейінгі шығармалары лирикалық сипатын сақтап, 1905 жылы католицизмге қайта оралуының нәтижесінде пайда болған терең діни мазмұнды да қамтыды.

Өмірбаян

Жемс орташа білімді студент болды және бакалавриатты француз тілінен сүзіліп өтті, тіпті нөл алды. Оның алғашқы өлеңдері 1895 жылдар шамасында париждік әдеби ортада оқыла бастады және символизмнен жаңарған үнмен айырылғаны үшін бағаланды. 1896 жылы Жемс Андре Жидпен бірге Алжирге сапар шекті. Ол Стефан Малларме және Анри де Ренье сияқты басқа жазушылармен де дос болды. Оның ең танымал өлеңдер жинағы — De l'angélus de l'aube à l'angélus du soir ("Таңғы хабардан кешкі хабарға дейін") — 1897 жылы Mercure de France басылымында жарық көрді; Le Deuil des Primevères ("Жүрекжардым гүлдерінің азасы") (1901) да жақсы қабылданды. Осы уақытқа дейін нотариус кеңсесінде жұмыс істеген Жемс енді өзінің жазу еңбегімен күнкөріс қамтамасыз ете алды. 1905 жылы, ақын Пол Клодельдің ықпалымен, оған жақын болғаннан кейін, ол дінге бет бұрып, католик болды. Оның поэзиясы көбірек тартымды және кейде догматикалық болды. Париждегі әдеби ортада Франсис Жемс көбінесе өзін таулы Пиренейде уединениеде өмір сүретін жалғыз провинциал ретінде қарастырды, ал оның өлеңдері толығымен сәнге енген емес. Автор бірнеше рет Француз академиясына үміткерлікке түсті, бірақ ешқашан сайланбады. Жемс Жорж Брассеннің "La Prière" ("Дұға") әнінің түпкілікті авторы болды. Әннің мәтіні 1906 жылы жарық көрген "L'Église habillée de feuilles" ("Жапыраққа оранған шіркеу") жинағында жарияланған "Les Mystères douloureux" ("Азапты құпиялар") өлеңінен алынған; Брассенс мәтінді ырғақты ету үшін кейбір сөздерді өзгертті. Жемс дала спортына, әсіресе аң аулауға деген құштарлығымен белгілі болды. Ол сонымен қатар жойылып бара жатқан түрлерді сақтауға сенуші екені де мәлім болды. Оның "Tristesses" ("Қайғылар") циклынан он үш өлең 1914 жылы композитор Лили Буланже "Clairières dans le ciel" ("Аспандағы кеңістіктер") деген атаумен музыкаға қойылды, бұл атауды Жемс "Tristesses" циклының бір бөлігі болған өлеңдер жинағына берген. Толық цикл Мишель Боскпен сопрано, флейта және фортепианоға арналған.

Jammes was a mediocre student and failed his baccalauréat with a zero for French. His first poems began to be read in Parisian literary circles around 1895, and were appreciated for a fresh tone breaking away from symbolism. In 1896 Jammes travelled to Algeria with André Gide. He fraternised with other writers, including Stéphane Mallarmé and Henri de Régnier. His most famous collection of poems — De l'angélus de l'aube à l'angélus du soir ("From morning Angelus to evening Angelus") — appeared in 1897 in the Mercure de France; Le Deuil des Primevères ("The Mourning of Primulas") (1901) was also well received. Working up to that point as a notary's clerk, Jammes was then able to make a living from his writing. In 1905, influenced by the poet Paul Claudel to whom he became close, he converted to a practicing Catholicism. His poetry became more austere and sometimes dogmatic. In the eyes of Parisian literary circles, Francis Jammes was generally considered a solitary provincial who chose to live a life of retreat in his mountainous Pyrenees, and his poems never became entirely fashionable. The author sought nomination to the Académie française several times, but was never elected. Jammes was the original author of Georges Brassens's song La Prière ("The Prayer"). The lyrics were taken from the poem Les Mystères douloureux ("The Agonies of Christ") published in the collection L'Église habillée de feuilles ("The Church Clothed in Leaves") (1906); Brassens changed some of the words to make the text more rhythmic. Jammes was known to have an ardent passion for field sports, especially game hunting. He was known to have also been a believer in the conservation of endangered species. Thirteen poems from his cycle Tristesses ("Sorrows"), were set to music by composer Lili Boulanger in 1914 under the title Clairières dans le ciel ("Clearings in the Sky") a title Jammes had given to an assorted collection of poetry of which Tristesses was a part. The whole cycle was composed for soprano, flute and piano by Michel Bosc.