Кіріспе

Балқанды елестету – болгар ғалымы Мария Тодорованың кітабы. Кітап 1997 жылғы 22 мамырда АҚШ-тағы Оксфорд университеті баспасынан шықты, ал екінші, кеңейтілген басылымы 2009 жылы жарық көрді. Бұл кітап автордың ең маңызды туындысы деп есептеледі. Мәтіндерді зерттеу және мәтіндік байланыстарды басымдыққа қойып, автор Эдвард Саидтың «Ориентализм» еңбегінен шабыдаланып, «Балкандық» тұжырымын жасады. Бірақ автор «Ориентализм» зерттеушілерінің Батысты біртекті жүйе ретінде қарастыратынын да атап көрсетеді. Оның ерекшелігі, ішінара, Еуропалық отаршылдықтың шетелде және ішкі бағыныштылық арасындағы «маңызды» ресми айырмашылыққа негізделген. Оның пікірінше, Шығыс Еуропаның қарсы полюсі болса, Балқан – Еуропаның «ішкі басқасы», ол «не осында, не сол жақта» екіұшты жағдайда орналасқан. Сонымен қатар, ол Балқанды нақты орын және кеңістік ретінде сипаттайды, ал Саидтың Шығысы осылай анықталмайды. Кітап Югославия соғыстары кезінде аймақтың жамандалуына жауап ретінде жазылды. Бұл жамандау Еуроцентрлік көзқарас негізінде туды, ол Балқанға түсініксіз қақтығыстар мен варварлықтың тағдыры таңылды, демек, ол Еуропа емес деп есептелді. Кітап 1999 жылы серб және болгар тілдеріне, 2000 жылы грек және румын тілдеріне, 2001 жылы словен және македон тілдеріне, 2003 жылы түрік тіліне, ал 2006 жылы албан тіліне аударылды.

Пікірлер

Корина Домнина Филипеску өзінің диссертациясында "Еуропалық Одақтың теңсіз билік қатынастарын постколониалды тұрғысынан сынау" кітабынан цитата келтіреді. Ханнес Грандитс 20 жыл өткен соң да кітапты жоғары бағалайды. Карл А. Ройдер кіші кітапты Христиан дінінің институттарымен салыстырып, постмодернистік тәсілдермен белгілі бір ұқсастықтарды атап өтті және оны ой қоздыратын, қызықты және ақпараттық кітап ретінде ұсынды. Джон Р. Ламп Тодорованың кітабын аймақтың әдепсіз стереотиптеріне қарсы табысты және "үлкен" жауап ретінде сипаттады, сонымен қатар кітаптың "Балқан" туралы алғашқы мәліметтерді академиялық деңгейде түсінуге қосқан үлесі зор екенін айтты.