Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық түрлері
Species of fish
Ақбас карп (Hypophthalmichthys nobilis) – Шығыс Азияға тән ципринидтер тұқымдасына жататын тәтті су балығы, және Солтүстік Америкаға әкелінген бірнеше азиялық карптың бірі. Бұл балық шаруашылығында ең көп өндірілетін балық түрлерінің бірі болып табылады, 2013 жылы әлемдік өндірісі үш миллион тоннадан асып, көбінесе Қытайдан шығарылған.
The bighead carp (Hypophthalmichthys nobilis) is a species of cyprinid freshwater fish native to East Asia, and is one of several Asian carps introduced into North America. It is one of the most intensively exploited fishes in fish farming, with an annual worldwide production of over three million tonnes in 2013, principally from China.
Сипаттама
Үлкен бас карпының басы ірі, қабықсыз, аузы үлкен, ал көздері басының өте төменгі жағында орналасқан. Ересектері көбінесе моңғолдақ күміс сұр түсті болады. Бұл ірі балық; әдеттегі ұзындығы – , ал байқалған ең ірісі – . Олар жергілікті түрлермен (мысалы, үлкен ауызды бифал) бәсекелесіп, оларды ығыстырады. Олар Солтүстік Африкадағы Ніл өзенінде де кездеседі.
The bighead carp has a large, scaleless head, a large mouth, and eyes located very low on the head. Adults usually have a mottled silver gray coloration. It is a large fish; a typical length is , and maximum observed size of and as they out compete native species (e. g. bigmouth buffalo). They are also found in the Nile in North Africa.
Аквакультура
Үлкен бас карпы өте жылдам өседі, бұл оны тиімді және маңызды аквакультуралық балыққа айналдырады, ол әлемдегі өсірілген тұщы су балықтарының өндірісі бойынша бесінші орында (7,5%) тұр. Оның өндірісі 1950 жылы 15 306 тоннадан 2013 жылы 3 059 555 тоннаға дейін өсті, бұл өсімнің көп бөлігі Қытайда байқалды. Қоғамдық ұйымдар өте жаулап алуға бейім үлкен бас карпының таралуын тоқтатуға тырысуда. Нью-Йорк штаты Нью-Йорк қаласын қоспағанда, тірі үлкен бас карпты импорттауға және иеленуге тыйым салды, онда оларды тірі тағамдық нарықтарда заңды түрде сатуға болады (бірақ олар үй-жайдан шықпай тұрып өлтірілуі керек). Иллинойс штатында 2005 жылдан бері тірі үлкен бас карпты ұстау заңсыз. 2007 жылдың ақпанынан бастап, Миссури штатында балық аулау үшін тірі үлкен бас карпын әкеу заңсыз болып табылады. 2010 жылдың желтоқсан айында АҚШ Конгресі үлкен бас карпты импорттауға тыйым салды. Канадада тірі үлкен бас карпты сатуға тыйым салынған. Бұрын Торонто аймағындағы бірнеше азиялық супермаркеттер оларды сатқаны үшін айыппұл төлеген. Онтарионың Табиғи ресурстар министрлігі 2004 жылы Онтариоға тірі сату мен импорттауға тыйым салды. Айыппұл тек 3500 канад долларын құрайды және бұл балықты ұстаудан тиімді түрде алдын-алуға жеткіліксіз болды; аймақтағы бірнеше қытай супермаркеттерінде жасырын сату жалғасуда. 2003 жылы Торонтоның Дон өзенінде бір тірі карп табылды. Өлтірілген карпты әлі де дүкендерде сатуға болады, бірақ азиялық саудагерлер мен тұтынушылар өлген балыққа қарағанда тірі балықты көбірек жақсы көреді. Өлтірілген карп бөліктерге бөлінеді: бас, филе және құйрық.
The bighead carp has a very fast growth rate, which makes it a lucrative and important aquaculture fish, having the fifth highest production (7.5%) of all cultured freshwater fish worldwide. Its production grew from just 15,306 tonnes in 1950 to 3,059,555 tonnes in 2013, most of the growth being in China. Communities are attempting to contain the spread of the extremely invasive bighead carp. New York state has banned the import and possession of live bighead carp, with the exception of New York City, where they still may be legally sold in live food markets (but they must be killed before they leave the premises). Possession of live bighead carp has been illegal in Illinois since 2005. Since February 2007, using live bighead carp as fishing bait has been illegal in Missouri. In December 2010, the U. S. Congress banned the importation of bighead carp. Live bighead carp are also banned from sale in Canada. Several Greater Toronto Area Asian supermarkets have been fined in the past for selling them. The Ontario Ministry of Natural Resources banned the live sale and importation into Ontario in 2004. Fines are only CAD$3500.00 and have done little to deter the possession of this fish; underground selling continues to happen in several Chinese supermarkets in the region. One live carp was found in Toronto's Don River in 2003. Killed carp can still be sold in stores, but Asian retailers and consumers prefer live over killed fish. Killed carp is cut into pieces: head, fillet and tail.
Сингапур
Сингапурда қытайша 松鱼 (sōng yú) деп аталады. Үлкен басты шабақтың басы Сингапурда ерекше құрметке ие, және көбінесе тұтас күйінде буға пісіріледі.
In Singapore, it is known by the Chinese name 松鱼 (sōng yú). The head of the bighead carp is particularly prized in Singapore, and is usually steamed whole.
Солтүстік Америка
Әлемнің көптеген аймақтарында үлкен бас карпы танымал болғанымен, Солтүстік Америкада ол кең таралған тағамдық балыққа айналмады. Оны қабылдауға біршама кедергі келтіргені – «карп» деген атауы, осылайша Солтүстік Америкада кеңінен танымал емес, қарапайым карппен байланыстыру. Үлкен бас карпының еті ақ және тығыз, қараңғырақ әрі майлы қарапайым карптан ерекшеленеді. Бірақ үлкен бас карпының еті қарапайым карппен бір кемшілікті бөліседі – екеуінің де филесінде бұлшықет аралық сүйектер кездеседі. Дегенмен, АҚШ-та табиғатта ұсталған үлкен бас карптары қарапайым карптан әлдеқайда ірілеу болғандықтан, бұл бұлшықет аралық сүйектер де ірілеу және олармен күресу оңайырақ. Луизиана штатының мемлекеттік университетінің ауыл шаруашылығы зерттеу және кеңейту орталығында осы балықты қалай дайындау және сүйектерін қалай бөліп алу керектігі туралы бейнежазбалар бар.
Although the bighead carp is enjoyed in many parts of the world, it has not become a popular food fish in North America. Acceptance there has been hindered in part by the name "carp", thus popular association with the common carp, which is not a generally favored foodfish in North America. The flesh of the bighead carp is white and firm, and not similar to that of the common carp, which is darker and richer. Bighead carp flesh does share one unfortunate similarity with common carp flesh both have intramuscular bones within the filet. However, bighead carp captured from the wild in the United States tend to be much larger than common carp, so the intramuscular bones are also larger and less problematic. The Louisiana State University Agricultural Research and Extension Center has a series of videos showing how to prepare the fish and deal with these bones.
Спорттық балық аулау
Үлкен бас карптың денесі ірі болғанымен, сүзгімен қоректену әдетінен туындап, оларды құрғырмен (роликпен) ұстау қиын. Оларды күміс карпты ұстау үшін қолданылатын "ілу әдісімен" немесе заң рұқсат еткен жағдайда, салмақты үш тісті ілгішпен судан ілмелеп ұстауға болады. Қозғалмалы қайықтардан қорқып, күміс карптар сияқты судан секірмейтіндіктен, үлкен бас карпты садақпен ауада ату мүмкін емес. Дегенмен, олар көбінесе су бетіне жақын қоректенеді, сондықтан садақпен балық аулаушылар үшін олар танымал нысана болып табылады.
Although bighead carp reach large size, they are difficult to capture with a rod and reel because of their filter feeding habits. They may be captured by the "suspension method" used to catch silver carp, or where legal, by snagging with a weighted treble hook through the water. When bowfishing, Bighead carp cannot be shot in the air like silver carp, because they do not jump out of the water when startled by moving boats like the silver carp do. However, they often feed near the surface, where they can be shot by bowfishers, for whom they are popular targets.