Кіріспе
Гир немесе Гир – үнділік зебуинді сиыр тұқылы. Ол Гуджарат штатындағы Катиавар түбегінде пайда болған, ал тұқымның атауы сол аймақтағы Гир төбелерінен шыққан. Басқаша атаулары: Бодах, Десан, Гуджарати, Катхиавари, Сорти және Сурти. Бұл сиырлар ХХ ғасырдың басынан бастап Бразилияға экспортталды, ал Бразилиядағы Гирдің саны шамамен бес миллион басқа жетеді; 1960 жылдан бері жүргізілген селекциялық жұмыс сүттік (Гир Лейтейро) және еттік бағыттағы тұқымдардың қалыптасуына әкелді.
the bird
The Gir or Gyr is an Indian breed of zebuine cattle. It originated in the Kathiawar peninsula in the state of Gujarat, and the name of the breed derives from that of the Gir Hills in that region. Other names include Bhodah, Desan, Gujarati, Kathiawari, Sorthi and Surti. These cattle were exported to Brazil from the early twentieth century, and the Brazilian Gir numbers about five million head; selective breeding since the 1960s has led to the development of separate dairy (Gir Leiteiro) and beef strains.
Тарих
Гир тұқымы Гуджарат штатындағы Катиавар түбегінде пайда болған. Тұқымның аты осы аймақтағы Гир төбелерінен шыққан. Оның дәстүрлі өсірілу аймағы Амрели, Бхавнагар, Джунагад және Раджкот аудандарына дейін созылған. Ол "Бода", "Десан", "Гуджарати", "Катиавари", "Сорти" және "Сурти" сияқты әртүрлі атаулармен белгілі болған. Ол жергілікті түрде қызыл синдхи және сахивал сияқты басқа тұқымдарды жақсарту үшін қолданылған. Сонымен қатар, Солтүстік Америкада брахман тұқымын дамыту үшін пайдаланылған тұқымдардың бірі болды. Бразилияда және Оңтүстік Американың басқа елдерінде Гир жиі қолданылады, себебі Бос индикус тұқымы ретінде ол ыстық температураға және тропикалық ауруларға төзімді. Ол сүт өнімділігімен әйгілі және көбінесе фризия сиырларымен будандастырылып, Гироландо тұқымын шығару үшін өсіріледі.
Сипаттамалары
Гирдің сыртқы түрі ерекше, әдетте оның маңдайы дөңгелек және күмбезді (әлемдегі жалғыз ультраконвекс тұқымы), ұзын, салбыраған құлақтары және спираль тәрізді сыртқа және артқа қарай иілген мүйіздері болады. Гирлер көбінесе қызыл, сары және ақ түстердің аралас реңктерімен боялған, қара түс болмайды. Олар Батыс Үндістандағы Гуджарат штатында шыққан және содан бері көршілес Махараштра және Раджастан штаттарына тарады. Сиырлардың орташа салмағы 385 кг, ал биіктігі 130 см; бұқалардың орташа салмағы 545 кг, биіктігі 140 см. Туғанда бұзаулардың салмағы шамамен 20 кг. 2000 жылы Үндістанда Гир тұқымының саны 917 000-ға жуық болды, бұл Гуджараттың Саураштра аймағындағы 2,5 миллион ірі қара малдың 37% құрады. 2010 жылы Бразилиядағы халық саны шамамен бес миллионға бағаланды.
Қолдану
Үндістандағы Гир тұқымдас сиырлардың бір лактация кезеңіндегі орташа сүт өнімділігі 2110 литрді құрайды, майлылығы шамамен 4,5%.