Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фандакумия (الفندقومية, al Fandaqumiyah, Pentakomia) – Палестинаның Батыс жағалауындағы Женин облысында, Наблус қаласының солтүстік-батысында орналасқан палестиналық ауыл. Палестинаның Орталық статистика бюросы мәліметтері бойынша, 2006 жылдың ортасында халық саны 3363 адамды құрады, ал 2017 жылы – 4265 адамға жетті.
Fandaqumiya, (الفندقومية, al Fandaqumiyah, Pentakomia) is a Palestinian village located in the Jenin Governorate of the northern West Bank, northwest of Nablus. According to the Palestinian Central Bureau of Statistics, the town had a population of 3,363 inhabitants in mid year 2006 and 4,265 by 2017.
Этимология
Ауылдың арабша атауы, Әл-Фандакумия (الفندقومي), грекше "Пентакомия" терминінің бұрмалануы болып табылады: "Комия" сөзі "ауыл" немесе "қауым" деген мағынаны білдіреді, ал "пента" – "бес" дегенді білдіреді. "Пентакомия" атауы, бұл аймақта болған бес ауылдық әкімшілік бірлікке сілтеме жасайтын болса керек. Осыған ұқсас этимологияға Хеброн аймағындағы Таркумия ауылының (арабша ترقوميا) атауы да негізделген, ол грекше "Трикомия" – "үштің қауымы" деген сөзден шыққан.
The Arabic name of the village, Al Fandaqumiyah (الفندقومي), is a corruption of the Greek term Pentakomia: Komia means 'village' or 'community', while penta means 'five'. Pentakomia probably refers to an administrative unit of five villages which existed in the area. probably share the etymology, and the Hebron area village of Tarqumiyah (Arabic ترقوميا) is based on the Greek Trikomia, or 'community of three.'
География
Фандакумия Батыс жағалаудың солтүстігінде, Наблустан солтүстікке қарай Женине баратын жолда орналасқан. Ауылдың бір бөлігі Мұшэйриф қатарындағы төбенің беткейінде, ал қалған бөлігі солтүстікке қарай Жаба аңғары мен оңтүстікке қарай Мұшэйриф төбелері арасындағы көршілес қыраттарда салынған. Оның ескі бөлігі ауылдың беткейлік бөлігінде, теңіз деңгейінен 470 метр биіктікте (айналасынан шамамен 30 метр жоғары) және жалпы ауданы 20 дунамды құрайды. Ең жақын елді мекендер – шығысында Жаба, оңтүстігінде Бейт Имрин, оңтүстік-батысында Бурка, батысында Силат ад-Дахр және солтүстігінде Аджжа. Сондай-ақ, Израильдің 2005 жылғы бір жақты көшіру жоспары бойынша бұзылған Хомеш және Са Нур бұрынғы Израиль поселеністері де бар.
Fandaqumiya is located in the northern West Bank, on the road leading north from Nablus to Jenin. The village is partly situated on the slope of a hill in the Musheirif Range and partly built on adjacent ridges in between the valley of Jaba' to the north and the Musheirif hills to the south. Its old core is in the slope part of the village with an elevation of 470 meters above sea level (about 30 meters higher than its surroundings) and a total area of 20 dunams. The nearest localities are Jaba' to the immediate east, Beit Imrin to the south, Burqa to the southwest, Silat ad Dhahr to the immediate west, and Ajjah to the north. as well as the former Israeli settlements of Homesh and Sa Nur, which were dismantled in Israel's 2005 unilateral disengagement plan.
Ежелгі дәуір
Фандакумиядағы ең ертегі табылған заттардың бірі – қабірден табылған күйдірілген сүйектерге толы ақ саз құмыра. Ан-Наджа ұлттық университетінің археологиялық бөліміндегі зерттеулер нәтижесінде бұл құмыраның неолит дәуіріне жататыны болжалды. Құмыраның жанынан ортасында тесігі бар дөңгелек пішіндес тас құрал да табылды, бірақ оның мерзімі анықталған жоқ. Бұл жерде эллинистік, ерте және кеш римдік, сондай-ақ византиялық дәуірлерге тән қыш сынықтары табылған. Аарон Демски Фандакумияны 6-7 ғасырлардағы Рехоб мозаикасында айтылған Пентакумеватамен байланыстырды. Бұл Себаст аймағындағы, көбінесе яһуди емес адамдар тұратын яһуди ауылы еді. Сондықтан, осы аймақтан алынған егін өнімдерін яһудилер демалыс жылдарындағы немесе оннан бір бөлігін беру қажеттілігіндегі қағидаларды бұзбай алуға мүмкіндік алған.
The earliest findings in Fandaqumiya include a white clay jar filled with burned bones, which was found in a tomb. The examination of this jar at the Archaeological Department of the An Najah National University suggested that it be dated to the Neolithic Period. A stone tool, circular in shape with a hole in the middle, was found alongside the jar, though it was never dated. Pottery sherds from the Hellenistic, early and late Roman and the Byzantine eras have been found here. Aaron Demsky identified Fandaqumiya with Penṭāḳūmewatha , mentioned in the 6th 7th century Mosaic of Reḥob as being a Jewish village in a region of Sebaste which was inhabited mostly by non Jews and, therefore, agricultural produce obtained from the area could be taken by Jews without the normal restrictions imposed during the Sabbatical years, or the need for tithing.
Орта ғасырлар
Ауыл 1178 жылғы крестонос жорығының деректерінде госпитальерлер орденіне сатылған жер ретінде еске алынады. Мұнда ерте мұсылман және орта ғасырлық кезеңдерге жататын қыш сынықтары да табылды. Фандакумияны түрік саяхатшысы Евлия Челеби 1640 жылы атап өткен. Ауыл эш-Шарауиех эш-Шуркиех (Шығыс) ауданында, Наблус қаласының солтүстігінде орналасқан. Француз саяхатшысы Виктор Герин 1863 және 1870 жылдары ауылды аралап, онда шамамен 500 адам тұратынын болжаған. Ол ауылды биік төбелердің етегінде деп сипаттаған. Судың көп болуына байланысты, бүкіл беткейде әдемі зәйтүн ағаштары, інжір және анар ағаштары өсірілген. 1882 жылы Палестинаны зерттеу қорының (PEF) Батыс Палестина шолуында Фандакумия "оңтүстік-батысқа қарай үш бұлағы бар, кішкентай және батпақты төбе беткейіндегі өте шағын ауыл" деп сипатталған. Аймақ арқылы Осман Хижаз темір жолының Дамаскқа дейінгі тармағы салынды және жақын жердегі Себастияда станция ашылды. Осман империясы құлағаннан кейін, жергілікті тұрғындар темір жол инфрақұрылымын құрылысқа қайта пайдаланды. Көптеген темір арқалықтарды әлі күнге дейін жергілікті үйлердің шатырларында көруге болады.
The village is mentioned in Crusader sources of 1178, as a place sold to the Knights Hospitallers. Pottery sherds from the early Muslim and Medieval eras have also been found here. Fandaqumiya was mentioned by the Turkish traveler Evliya Çelebi in 1640. located in the esh Sharawiyeh esh Shurkiyeh (the Eastern) district, north of Nablus. French explorer Victor Guérin visited the village in 1863 and 1870, and estimated it as having about 500 inhabitants. He describes it as being situated on the slopes of a high hill. With abundant waters, the whole slope was cultivated with beautiful olive trees, figs and pomegranates. In 1882, the PEF's Survey of Western Palestine described Fandaqumiya as "a very small village on the slope of the hill, with three springs to the south west, small and marshy." A spur of the Ottoman Hejaz railway to Damascus was built through the area, and a station was opened nearby at Sebastia. After the collapse of the Ottomans, locals took apart the rail infrastructure for secondary use in construction. Many of the steel beams can still be seen in the roofs of local homes.
Британдық мандат дәуірі
1917 жылы Фандакумияны генерал Алленбидің британдық әскерлері Осман империясынан жаулап алды, ал үш жылдан кейін ол Британдық мандаттық Палестинаға қарасты болды. 1922 жылы Британдық мандат билігі жүргізген Палестина халық санағында Фандакумияның халқы 327 адамды құрады, барлығы мұсылмандар. 1931 жылғы санақта бұл көрсеткіш 101 үйde тұратын 445 адамға дейін өсті, олардың барлығы мұсылмандар еді. Британдықтар келгеннен кейін жақын жердегі төбеде полиция бекінісі салынды. Көптеген ауыл тұрғындары құрылысқа жұмысқа тартылса да, салықтарға байланысты даулар туындағандықтан британдық әскерлерімен қарым-қатынас кейде шиеленісті болды. 1936-1939 жылдардағы көтерілістер кезінде кейбір ауыл тұрғындары британдық әскерлерге шабуыл жасады, нәтижесінде ауыл британдықтардың жазалау шараларына ұшырады. 1940 жылдары британдық әкімшілік заманауи су және ауыл шаруашылығы дамыту жобаларын, сондай-ақ бастауыш мектепті қаржыландырды. 1945 жылғы статистикаға сәйкес, халық саны 630 мұсылманды құрады, ал жер көлемі 4079 дунамды (жер өлшемі) білдірді, бұл ресми жер және халықты есептеу деректеріне сәйкес келеді. Оның 885 дунамы бау-бақшалар мен суармалы жерлерге, 2737 дунамы астық егістеріне, ал 14 дунамы құрылыс (қалалық) жерлерге жұмсалды.
In 1917, Fandaqumiya was captured by General Allenby's British forces from the Ottomans, and three years later it was assigned to British Mandatory Palestine. In the 1922 census of Palestine, conducted by the British Mandate authorities, Fandaqumiya had a population of 327, all Muslims. This increased in the 1931 census to a population of 445, still all Muslim, living in 101 houses. Soon after the British arrived, they built a police fort on a nearby hill. Despite many villagers being employed in the construction, relations with the British forces were at times rocky owing to tax disputes. During the riots of 1936 1939, some villagers launched attacks on the British troops, and the village was subject to British reprisals. During the 1940s, the British administration funded modern water and agriculture development projects as well as an elementary school. In the 1945 statistics the population was 630 Muslims, with 4,079 dunams of land, according to an official land and population survey. 885 dunams were used for plantations and irrigable land, 2,737 dunams for cereals, while 14 dunams were built up (urban) land.
Иордания дәуірі
1948 жылғы араб-израиль соғысынан кейін және 1949 жылғы келісім шартынан соң Фандакумия Иорданияның басқаруына көшті. 1961 жылғы Иордания халқының санағында Фандакумияда 1014 адам тұрғандығы анықталды.
In the wake of the 1948 Arab–Israeli War, and after the 1949 Armistice Agreements, Fandaqumiya came under Jordanian rule. The Jordanian census of 1961 found 1,014 inhabitants in Fandaqumiya.
1967 жылдан кейін
1967 жылғы алты күндік соғыстан бері Аль-Фандакумия Батыс жағалаудың қалған бөлігімен бірге Израиль оккупациясы астында. Осло келісімдері бойынша, қала В аймағына жатқызылды.
Since the 1967 Six Day War, Al Fandaqumiya has been under Israeli occupation, along with the rest of the West Bank. Under the Oslo Accords, the town was assigned to Area B.