І Екатерина I кеңесшілер кеңесі (1725-1730)

Кіріспе

Ресей императрицасы Екатерина I-нің кеңесшілер тобы (1725–1730) 1726 жылғы 19 ақпанда құрылған және 1730 жылға дейін қызмет еткен Ресей империясының Жоғарғы құпия кеңесі (Верховный тайный совет) императрица Екатерина I-нің кеңесшілер тобы ретінде пайда болды.

Тарих

Бастапқыда кеңес алты мүшеден тұрды: Александр Меншиков, Федор Апраксин, Гавриил Головкин, Андрей Остерман, Петр Толстой және Дмитрий Михайлович Голицын. Бірнеше айдан кейін Екатеринаның күйеу баласы, Гольштейн-Готторп герцогы Карл Фридрих кеңеске қосылды. Екатеринаның билігі тұсында (1725–1727) оның сүйіктісі, князь Меншиков, кеңесте үстемдік құрды. Өз өсиетімен императрица Екатерина I кеңеске өзінің мұрагері Петр II-ге тең билік жүргізуге рұқсат берді, бірақ мұрагерлік мәселелерінен басқа. Екатеринаның шөбересі Петр II 1727 жылдың 6 мамырында таққа отырды. Меншиков 11 жасар Петрдің 15 жасар қызы Мария Александровна Меншиковамен (25 мамыр 1727 ж.) кездесуін ұйымдастырды. 1727 жылдың қыркүйегінде Меншиковтың ықпалы төмендеген кезде кеңес құрамы күрт өзгерді: Апраксин қайтыс болды, Толстой жер аударылды, ал Гольштейн герцогы Ресейден кетті. Осыдан кейін Кеңес сегіз мүшеге дейін кеңейтілді, олардың алтауы Ұлы Петрдің батыстық реформаларына қарсы болған ескі бояр отбасыларын ұсынды. Остерман мен Головкин қалған екі орынды сақтап қалды. Кеңес мүшелері арасында консервативті көзқарас басым болғандықтан, кеңес, формальды түрде консультативтік орган болғанымен, жоғарғы билікті монополиялады және императорлық астананы іс жүзінде Мәскеуге қайта көшірді. Ұлы Петрдің жоғарғы басқарушы органдары ретінде құрған коллегиялар (яғни министрліктер) мен Сенат жас императорға емес, Кеңеске есеп берді. Сенаттың атауы "Үкіметтік" емес, "Жоғары" болып өзгертілді. 1730 жылы Петр II қайтыс болғаннан кейін Кеңес өте күмәнді мұрагерді таңдады – патша Иван V-нің қызы Анна Ивановна, Курляндия герцогинясы, оны олар оңай басқаруға болатын, ал Петр I реформаларын қайта жаңғыртуға тым консервативті деп есептеді. Аннаға тек әйгілі "Шарттарға" қол қойғаннан кейін ғана таққа отыруға рұқсат берілді, ол кеңеске соғыс және бейбітшілік, сондай-ақ салық салу билігін берді. Шарттарға сәйкес Анна офицерлерді полковник шенінен жоғары көтеруге немесе әскери істерге араласуға құқығы болмады. Ол тұрмысқа шықпауға және мұрагерді таңдамауға уәде берді. Кеңес Шарттарды Ұлыбританияда жақында құрылған үкімет нысанымен үлгілендірді. Егер олар орындалса, Ресей конституциялық монархияға айналуы мүмкін еді. Егер Анна Шарттарды бұзса, оны тақтан түсіру керек еді. Құжатқа қол қойғаннан кейін бір ай өткен соң, 1730 жылдың 25 ақпанында Анна, өзінің жақын кеңесшісі Эрнст Иоганн фон Биронның кеңесімен Лейб-гвардиясының қолдауын жеңіп алып, билікке кіру шарттарын жыртып жіберді. Бірнеше күн ішінде кеңес таратылды және оның көптеген мүшелері Сібірге жер аударылды.

Originally, the council comprised six members—Alexander Menshikov, Fyodor Apraksin, Gavriil Golovkin, Andrey Osterman, Peter Tolstoy, and Dmitry Mikhaylovich Golitsyn. Several months later, Catherine's son in law, Karl Friedrich, Duke of Holstein Gottorp, joined the council. During Catherine's reign (1725–1727), her favorite, Prince Menshikov, dominated the council. In her testament the Empress Catherine I authorized the council to wield power equal to that of her successor Peter II, except in matters of succession. Peter II, Catherine's step grandson, assumed the throne on 6 May 1727; Menshikov organised for the 11 year old Peter to become engaged to his 15 year old daughter Maria Alexandrovna Menshikova (25 May 1727). By the time of Menshikov's downfall in September 1727 the council's make up had changed drastically: Apraksin had died, Tolstoy had been exiled, and the Duke of Holstein had left Russia. Thereupon the Council expanded to eight members, of which six represented old boyar families opposing the Westernization reforms of Peter the Great—the Dolgorukovs and the Golitsyns. Osterman and Golovkin retained the other two seats. As the conservative influence prevailed among its members, the council, although nominally a consultative body, monopolized supreme power and had the imperial capital moved de facto back to Moscow. The collegia (i. e., ministries) and the Senate, instituted by Peter the Great as supreme governing bodies, were held accountable before the Council rather than to the young Emperor. The Senate was renamed from "Governing" to "High". After Peter II's death in 1730, the Council chose a rather improbable successor—the daughter of Tsar Ivan V, Anna Ivanovna, Duchess of Courland, whom they deemed easily amenable to manipulation and too conservative to restore Peter I's reforms. Anna was allowed to ascend the throne only after she had signed the famous "Conditions" which conferred on the council the powers of war and peace and of taxation. According to the Conditions, Anna couldn't promote officers to ranks higher than colonel or interfere in military affairs. She promised not to marry and not to choose her successor. The Council modelled the Conditions on the form of government recently instituted in Great Britain. If implemented, they could have led to Russia's transformation into a constitutional monarchy. If she were to violate the Conditions, Anna was to be dethroned. A month after signing the document, on 25 February 1730, Anna, on the advice of her close counsellor, Ernst Johann von Biron, won the sympathies of the Leib Guard and tore up the terms of her accession. Within days, the council was abolished and many of its members were exiled to Siberia.