Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
697 жылы Ирландиядағы соғыс қылмыстарын тыйым салу
697 prohibition against war crimes in Ireland
«Кайн Адомнайн» (KAWN AHthuvnawn, «Адоман заңы»), сондай-ақ «Бәласыздар заңы» (Lex Innocentium) ретінде белгілі, 697 жылы Бирр синодында гал және пикт тайпаларының көрнекті өкілдері жиналғанда жарияланды. Ол бастамашысы Адоманнан Ионалықтың құрметіне аталған, ол әйіз Сент-Колумбадан кейінгі Ионаның тоғызыншы аббаты болды. Әйелдер мен соғысқа қатыспайтын азаматтарды қорғауы үшін, сондай-ақ монахтарды қорғаған Патрик заңын кеңейтуі үшін, ол ежелгі Ирландия мен Еуропаның алғашқы адам құқықтары шарты ретінде «Женева келісімдері» деп аталады. Бирр синодындағы құқықтық кеңес Адомнайнның түсінде анасы оны Ирландияның әйелдері мен балаларын қорғамағаны үшін айыптағаннан кейін шақырылды.
The Cáin Adomnáin (, KAWN AHthuvnawn, "Law of Adomnán"), also known as the Lex Innocentium (Law of Innocents), was promulgated amongst a gathering of Gaelic and Pictish notables at the Synod of Birr in 697. It is named after its initiator Adomnán of Iona, ninth Abbot of Iona after St. Columba. It is called the "Geneva Accords" of the ancient Irish and Europe's first human rights treaty, for its protection of women and non combatants, extending the Law of Patrick, which protected monks, to civilians. The legal symposium at the Synod of Birr was prompted when Adomnáin had an Aisling dream vision wherein his mother excoriated him for not protecting the women and children of Ireland.
Тарих
Шамамен екі ғасыр бойы, дәлірек айтқанда 697–887 жылдары, Ирландия жылнамаларында тоғыз түрлі жарлық жарияланып сақталды. Әрбір жарлықты қасиетті адам немесе монастырлық топ шығарған. Бұл заңдардың үш мәтіні бізге жеткен, ең көнесі – 697 жылы Бирр синодында Иона аббаты Адоманн жариялаған Cáin Adomnáin Lex Innocentium. Д.Н. Дамвиллдің сөзіне қарағанда, 697 жылы осы заңның жариялануы 597 жылы қайтыс болған Колумбаның еске алу рәсіміне орай жүз жылдық мерейтой болған деп болжанады. Cáin Adomnáin Ирландия, Дал Риата және Пиктлендтен 91 саяси және шіркеу қайраткерлерінен тұратын кепілдік тізімін қамтиды, бұл тізім 697 жылы Заңның жариялануымен бірге жасалғанын көрсетеді. Дүниежүзілік билеушілер тізімінде Тараның Cenél Conaill патшасы Лоингсех мак Оэнгуссо тұр. Адоман осы патшаның туысы болған, сондықтан Uí Néill патшалық билігімен одақтасу Заңға кең қолдау көрсетуге көмектескен болуы мүмкін. Биррдің Киелі Бренданмен байланысты маңызды монастырь орны болумен қатар, Ирландияның Uí Néill үстемдігіндегі солтүстік жартысы мен Мюнстер патшалары билік еткен оңтүстік жартысының арасындағы шекараға жақын орналасқан. Осылайша, ол Ирландияның екі жағындағы қарсыласып жатқан патшалар мен дін қызметкерлері кездесетін бейтарап аймақ болды. VII және VIII ғасырлардағы Ирландиядағы Мариандық құлшылық сияқты түрлі факторлардың нәтижесінде, ол бастапқыда «Бейкүнәлер заңы» деп аталды және игілік көретін соғысқа қатыспаған адамдарға бағытталған. 727 жылы жаңарып жаңартылған кезде, ол авторына сілтеме жасады.
During almost two centuries, and more precisely the years AD 697–887, nine different ordinances were promulgated and kept in the record of the annals of Ireland. Each ordinance was issued either by a saint or monastic group. Three texts of these legislations have come to us, the earliest being Cáin Adomnáin Lex Innocentium proclaimed by Adomnán, abbot of Iona, at the synod of Birr in 697. According to D. N. Dumville, it is suspected that the promulgation of this law in 697 was a centennial commemoration of Columba, who died in 597. The Cáin Adomnáin includes a guarantor list featuring 91 political and ecclesiastical figures from Ireland, Dal Riata, and Pictland, which has been shown to be near contemporaneous to the promulgation of the Law in 697. The list of secular rulers is headed by Loingsech mac Óengusso, who was the Cenél Conaill King of Tara. Adomnán was related to this king, and it has been suggested that an alliance with Uí Néill royal power helped ensure widespread support for the Law. As well as being the site of a significant monastery, associated with Saint Brendan of Birr, Birr was close to the boundary between the Uí Néill dominated northern half of Ireland, and the southern half, where the kings of Munster ruled. It, therefore, represented a form of neutral ground where the rival kings and clerics of both sides of Ireland could meet. Various factors, including Marian devotion in seventh and eighth century Ireland, It was originally known as the Law of the Innocents and focused on the beneficiary noncombatants. Upon its renewal in 727, it referenced its author.
Мазмұны
Жергілікті Брехон заңдары шамамен 7-шы ғасырда дін қызметкерлерімен парқментке түсірілген. Қазіргі ғалымдардың көпшілігі, бұл дүниелік заңдар монастырьлардан тәуелсіз жазылмағанын айтады. Адомнан замандастарының ең білгір заңгерлерімен байланыста болған. Мысалы, "Егер біреу әйелді өлтірсе, оның оң қолы мен сол аяғы өлім алдында кесіліп, сосын өлім жазасы беріледі" деген ереже болған. Әйел кісі өлтірсе, өрт қойса немесе шіркеуден ұрлық жасаса, оны бір ескекпен және тағамдық ыдыспен бірге қайыққа отырғызып, теңізге жіберу керек еді. Бұл сотты Құдайға қалдыру және әйелді өлтіруге тыйым салған заңды бұзудың алдын алу болды. "Заң сақтаушылары" айып ақысын жинап, оны зардап шеккен адамға немесе оның туыстарына төлеп берді. Бұл мұралар 730 жылы Ионаға қайтарылды. Адоманның бастамасы – христиандар арасындағы соғыстың қатыгездігін азайтуға жасалған алғашқы жүйелі әрекеттердің бірі болып табылады. Ол Гель заңдық дәстүріндегі жергілікті ерекшеліктерді сақтай отырып, зорлық-зомбылықты шектеуге бағытталған жалпы христиандық қозғалысқа үн қосты. Бұл халықаралық құқықтың ерте мысалы еді, себебі ол Эриу және Альбуда (Ирландия және Ұлыбританияда) күшіне енуі тиіс еді, бірақ Ұлыбритания тек қазіргі Солтүстік Шотландияны ғана қамтыды, өйткені осы аймақтың патшалары Заңның кепілдігін берген. Сондықтан, Ирландия заңдарының жалпы сипатына қайшы келуі мүмкін қатаң жазалар қаншалықты қатаң орындалғаны белгісіз. Cáin Adomnáin әділеттілігінің қолданылуының тарихи мысалдары бар, мысалы, Cenél nEógain жоғары корольі Ниал Глундаб, О'Нилл кланы Ольстерде осы атпен танымал болған. 907 жылы Цернахан мак Дуйлен Ард-Маханың қасиетті жерін бұзып, шіркеуден тұтқын алып, оны жақын жердегі Лох-Сиер көліне батырып жіберді. Бұл қылмыскер Ниал Глундаб мак Аэдха, Риг ан Туаишсерт, солтүстік патшасы болып ағасы Домналлдың орнына келгеннен кейін, оны сол Лох-Сиер көліне батырып, Падраикке жасалған бұл әрекеттің құрбаны болды.
The indigenous Brehon Laws were committed to parchment about the 7th century, most likely by clerics. Most scholars now believe that the secular laws were not compiled independently of monasteries. Adomnan would have had access to the best legal minds of his generation. It required, for example, that "whoever slays a woman his right hand and his left foot shall be cut off before death, and then he shall die." If a woman committed murder, arson, or theft from a church, she was to be set adrift in a boat with one paddle and a container of gruel. This left the judgment up to God and avoided violating the proscription against killing a woman. "Stewards of the Law" collected the fine and paid it to the victim or next of kin. and these relics returned to Iona in 730. Adomnán's initiative appears to be one of the first systematic attempts to lessen the savagery of warfare among Christians, a remarkable achievement for a churchman on the remote outer edge of Europe. In it, he gave local expression, in the context of the Gaelic legal tradition, to a wider Christian movement to restrain violence. It was an early example of international law in that it was to be enforced in Ériu and Albu, (Ireland and Britain) although Britain refers to only what is now northern Scotland for it was the kings of that region who were guarantors of the Law. Thus, it is unknown whether the harsh penalties which it mandates, which may have contradicted the general character of Irish law, were rigidly enforced. There are annalistic examples of the justice of the Cáin Adomnáin being applied, such as here by Cenél nEógain High King Niall Glúndub, for whom the O'Neill Clan of Ulster are named. In 907 the sanctuary of Ard Macha was violated by Cearnachan mac Duilgen who took a captive from the church and drowned him in Lough Cier nearby. This perpetrator was taken by Nial Glundub mac Aedha, Righ an Tuaisceirt, having replaced his brother Domnall as king of the north, and he drowned Cearnachan in the same lake Lough Cier in revenge for the violation of Padraicc.