Кіріспе

Неміс саясаткері (1892 – 1939)

Хуберт Клауснер (1 қараша 1892 – 12 ақпан 1939) – австриялық әскери офицер және нацистік саясаткер. 1938-1939 жылдары Каринтияның премьер-министрі (Landeshauptmann) және Рейхсгау Кэрнтеннің гаулейтері болды.

Алғашқы жылдар

Каринтияның Валь Канале аймағындағы Райбльде (қазіргі: Cave del Predil, Tarvisio) кіші кеден қызметкерінің ұлы болып дүниеге келді, Вилахтағы гимназияда оқыды. 1912 жылы Matura емтихандарын тапсырып, әскери қызметін Аустрия-Мажар армиясында "бір жылдық ерікті" (Einjährig Freiwilliger) ретінде өтеді. Содан кейін ол Бірінші дүниежүзілік соғыста Галицияда лейтенант шенімен қызмет етті, 1915 жылы ауыр жарақат алды. Италия майданында оберлейтенант шеніне жетті. 1916 жылы резервке жіберілді, Клагенфурт және Трентодағы жаралыларды жинау пункттерін басқарды. Соғыс аяқталғаннан кейін Клауснер 1919 жылдан бастап 1920 жылғы Каринтиялық референдумға әкелген Югославия әскерлерімен қарулы қақтығыстарда Volkswehr әскерлерінің құрамында күресті. Кейін ол Бірінші Австрия Республикасының Федералдық армиясына қосылып, гауптман (капитан) шеніне көтерілді. 1930 жылы майор шеніне өрледі, ол 1933 жылы саяси себептермен армияны тастағанға дейін Австрия армиясындағы ең жоғары шен болды.

Австрия нацистік партиясы

Алғашында Ұлы Германия халық партиясына қосылған ол 1922 жылы Австрияның нацистік партиясына ауысты, ол 1927 жылы одан шығып кетті. 1931 жылы ақпанда ол тағы да НСДАП-қа қосылды, ол 1931 және 1932 жылдары Каринтияда жергілікті кеңес және провинциялық сайлауларда ықпалға ие болды. Клауснер Каринтиядағы нацизмнің ерте және жақтаушысы болды. 1933 жылы қаңтарда ол Гаулейтердің орынбасары, наурыз айында Клагенфурттың Безиркслейтері (аудан басшысы) болып тағайындалды, ал 1933 жылы 5 мамырда Каринтияда әлі де тыйым салынған нацистік партияның Гаулейтері лауазымына көтерілді. Клауснердің ықпалы 1935-1936 жылдары Австрия нацистік партиясының басшысы (Landesleiter) Йозеф Леопольдтың түрмеге қамалуы кезінде артты және оны кейбіреулер партияның іс жүзіндегі басшысы деп санады. Австрия Федеративтік Мемлекеті (Штандштат) кезіндегі австрофашизмде Клауснер 1935, 1936 және 1937 жылдары бірнеше рет бірнеше айға қамауға алынды. Бірақ саяси себептермен тұтқындалуы нацистік қозғалысты одан әрі дамытуына кедергі келтіре алмады. Оның Финкенштейнге жақын Латшахтағы үйі Фридрих Райнер мен Одило Глобочник сияқты басқа да жетекші Каринтия нацистерімен кездесулер өткізетін орынға айналды. Клауснер 1936 жылы 9 қазанда Леопольдпен болған саяси дау кезінде Гаулейтер лауазымынан кетті, себебі Леопольд Клауснер мен оның жақтастарының Ұлы Германия идеяларына қарсы, Австрияның тәуелсіздігін жақтады. 1938 жылы 21 ақпанда Леопольдты нацистік партияның Landesleiter лауазымынан Адольф Гитлер алып тастап, оның орнына Клауснерді тағайындады.

Аңшылу

1938 жылы 12 наурызда Австрияның нацистік Германияға қосылуы алдында Клауснер Вена әуежайында рейхсфюрер СС Генрих Гиммлерді қарсы алды. Клауснер Австрия радиосы арқылы Аншлюс жариялады және дереу соң СС-ке Oberführer шенімен қосылды. Келесі күні жаңа нацистік канцлер Артур Зейсс-Инкварт оны бірінші нацистік кабинетте «саяси шешімдерді қабылдау министрі» етіп тағайындады. 10 сәуірдегі Германия сайлауында ол Рейхстагқа депутат болып сайланды. 23 сәуірде ол Австрияны Германиямен қайта біріктіру жөніндегі рейхскомиссар Йозеф Бюркельдің орынбасары болды. 22 мамырда ол қайтадан Каринтияның гаулейтері болып тағайындалды, сондай-ақ Бюркельдің Остмарк рейхстатхальтері ретіндегі орынбасары да болды. Бұлармен қатар, 1938 жылдың 1 маусымынан бастап ол Каринтияның Landeshauptmann лауазымын да атқарды. Осылайша ол өзінің құзырындағы жоғары партиялық және үкіметтік лауазымдарды біріктірді. Ол Венада Бюркельге көмектесіп жүрген кезде, оның гаулейтерлік және Landeshauptmann міндеттерін тиісінше Франц Кутшера мен Владимир фон Павловский орындады. 1938 жылдың 9 қарашасында Клауснер СС бригадафюреріне өкіндірілді. Өкімет билігінің шыңында болған Хьюберт Клауснер 1939 жылдың 12 ақпанында Венадағы үйінде күрт қайтыс болды, ресми түрде себебі инсульт еді. Адольф Гитлер, Рейнхард Гейдрих және Рудольф Гесс Клауснердің Клагенфурт қаласындағы мемлекеттік жерлеу рәсіміне қатысты, онда Гитлер аза тұту сөз сөйледі.