Кіріспе
Геррероға қарсы неміс науқанындағы шешуші шайқас – Уотерберг шайқасы (Охамакари шайқасы). Ол 1904 жылғы 11 тамызда Неміс Оңтүстік-Батыс Африкасында (қазіргі Намибияда) Уотербергте болды және геррероға қарсы неміс науқанындағы шешуші шайқас еді.
The Battle of Waterberg (Battle of Ohamakari) took place on August 11, 1904 at the Waterberg, German South West Africa (modern day Namibia), and was the decisive battle in the German campaign against the Herero.
Әскерлер
Неміс императорлық әскері генерал-лейтенант Лотар фон Тротаның басқаруында болды және олардың саны 1500-ден асты. Олар 1625 заманауи мылтық, 30 артиллерия құралы және 14 пулеметпен қаруланған. Героро тайпасы Самуэль Махарероның басқаруында болды және бейбіт келіссөздерді күтіп, отбасыларымен бірге 3500-6000 жауынгер жиналды. Лютвейн әскери қысым саясатын героро тайпасымен байланыспен үйлестіріп, қақтығысты аяқтау үшін келіссөздер жүргізді. Немістер Ватерберг платосында геророларды қоршауға алуға дейін бірнеше шайқаста орташа әскери жетістіктерге қол жеткізді. Бірақ Кайзеррайх Лютвейнды генерал-лейтенант Лотар фон Тротамен ауыстырды, Тротаның көтерілісті шешуші әскери жеңіспен аяқтайтынына үміттенді. Героролар шоғырланған Ватерберг платосы неміс жабдықтау көзінен – теміржолдан – шығысқа қарай 100 шақырым қашықтықта орналасқан. Сондықтан Трота үш айға жуық (маусым, шілде және тамыздың басы) әскер мен жабдықтарды өгіздер тартқан арбалармен күтілетін шайқас орнына жеткізді. Осы уақыт ішінде, шамамен 60 000 ер адам, әйел және бала, сондай-ақ олармен тең мөлшерде мал болды, героролар немістерден ұсыныс күтіп, аз көлемдегі шөп пен суға тәуелді болды.
Шайқас
Тротаның ұрыс жоспарын орындау 1904 жылғы 11 тамызда әскерлер мен жабдықтарды мұқият дайындағаннан кейін басталды. Неміс қолбасшысы өз күшінің бір бөлігін шығыс және батыс бағыттарынан келген колонналармен Алаңның оңтүстігіндегі херероларды қысымға салуды жоспарлады, ал қалған екі колонна оңтүстік және оңтүстік-шығысқа қарай қашу жолын кесуге тиіс болды. Бірақ, оңтүстік-шығыс колоннасының командирі әскерін уақтылы орналастыра алмады және осы жайтты Тротаға жеткізе алмады. Сонымен қатар, батыс бағытынан шабуыл жасаған колонна белгіленген шекарада тоқтамай, оңтүстік-шығыс колоннасының сәтсіздігінен пайда болған жабылмаған кеңістік арқылы херероларды ығыстырып жіберді. Хереро халқының көп бөлігі және олардың малдары шығысқа қарай Омахеке шөліне қашып кетті. Уотерберг әскери бекетін хереро атты әскерлері мен жабайы партизандық күштері басып алды. Бұл хереро күштері 11 тамыздағы Ватерберг шайқасында отаршылдық күштермен артиллерия және 14 «Максим» пулеметтерінің көмегімен жеңіліп, бірақ аман қалғандары шөлге қашып құтылды. Трота мен оның штабы херероны толық жеңіске жеткізе алмағандарына дайын болмады. Ұзақ созылған жабдықтандыру желісінің соңында және хереролар толығымен қарауып алған аймақты басып алған немістер дереу қууға шыға алмады. Берлинге толық жеңіс туралы және одан кейін қуу шаралары жүргізілгені туралы хабарлаған Трота өз күштерін батысқа қарай, теміржолға қарай жылжыта бастады. Немістер Ватербергтен херероларды ығыстырып, тактикалық жеңіске жетті, бірақ хереро соғыстарын шешуші шайқас арқылы аяқтау ниеттеріне жете алмады. Содан кейін Трота херероларды шөлге қарай шығысқа қарай қууға бұйрық берді, олардың жайылымдық жерлерінен және су көздерінен айыру арқылы қайта ұйымдасуына жол бермеуді мақсат етті. Осы науқан хереро халқының көтерілісі кезінде көптеген өлім-жұлымға себеп болды және 1904 жылғы 2 қазандағы жазбадағы жойқын бұйрыққа әкеп соқты.
Соңы
2 қазанда фон Трота танымал қырып-жою туралы бұйрық шығарды: "Германия шекарасында, қаруымен немесе қарусыз, малымен немесе малсыз кездескен кез келген геро атылып өлтіріледі". Геролардың көпшілігі шайқастан қашып құтырғанмен, олардың шегінуі геноцид актісінде халықтарының құрылуына әкелді. Көптеген босқындар шөл даласын кезіп өту кезінде сусызданудан және шаршаудан қайтыс болды. Кейін неміс патрульдері су табуға жасалған әрекетсіздік нәтижесінде қазылған 8–16 метр (25–50 фут) тереңдіктегі шұңқырлардың маңынан қаңқаларды тапты. Он мыңдаған геролар су жетіспеуден, аштықтан немесе аурудан көз жұмды. Қарсылық көрсетуге тырысқандар дереу атылып тасталды. Тротаның қырып-жою бұйрығы Берлиннен кері қайтарылғаннан кейін, аман қалғандар Акула аралындағы концлагерге жіберілді. Неміс патрульдерінің күшті бақылауына және оны ұстау үшін үлкен сыйлық ұсынылғанына қарамастан, Самуэль Махареро және оның 1000-ге жуық серігі Калахари шөлі арқылы Бечуаналенд протекторатына өтіп кетті. Британдықтар героларға баспана берді, бірақ олар британдық аумақта көтерілісін жалғастырмау шартымен. Бүгінде шайқас болған жер Уотерберг таулы аймағының ұлттық паркінде орналасқан. Вотерберг шайқасында қаза тапқан неміс әскерлері жерленген әскери зират бар.