Британдық этнограф Роберт Мареттің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Британ этнологы Роберт Ранулф Маретт (13 маусым 1866 – 18 ақпан 1943) – британ этнологы және мәдени антропологияның британдық эволюциялық мектебінің қолдаушысы. Эдвард Бернет Тайлордың еңбектерімен құрылған бұл мектеп, қазіргі заманғы алғашқы қоғамдардың мәдениет эволюциясының кезеңдерін көрсететінін айтады және оларды салыстырмалы және тарихи әдістер арқылы қайта жаңғыртуға тырысты. Маретт негізінен дін антропологиясына ден қойды. Діннің эволюциялық пайда болуын зерттеу барысында, Тайлордың анимизм теориясын манна ұғымын қосып өзгертті. Маретттің Оксфорд университетіндегі антропологиялық оқыту және жазу қызметі 20 ғасырдың басында, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жалғасты. Ол көптеген белгілі антропологтарды тәрбиеледі. Ол Джон Майреспен әріптес болды және оның көмегімен Эгей археологиясын зерттеді.

Отбасылық негіздер

Марет сэр Роберт Пипон Марет пен Джулия Энн Мареттің жалғыз ұлы болды. Ол Сен-Бреладе қаласында дүниеге келді. Оның отбасы, бастапқыда Марет аталған, 13-шы ғасырда Нормандиядан Джерсиге қоныс аударған. Сен-Бреладе тармағы өздері үшін Ла-Хауле сарайын (қазіргі кездегі қонақ үй) салды. Олардың мол байлығы мен жоғары мәртебесі болды және Джерси үкіметіне жоғары деңгейдегі судьялар берді. Роберттің әкесі Джерсидің сот орындаушысы болған. Ол «La Patrie» патриоттық газетінің негізін қалаушылардың бірі еді. Алғашқыда Филипп Марет, 1701 жылы туған, Ла-Хауледің екінші сиерінің үшінші ұлы Бостонға эмиграциялап, сауда капитаны болды. Оның кейінгі ұрпақтары Америка революциясына және 1812 жылғы соғысқа қатысты. Роберттің анасы Джулия Энн де үйленгенге дейін Марет есімін тасыды. Ол Жанврин әпкелер Эстер Элизабет пен Мария Элизаның сегіз баласының бірі болды, олардың әкесі Филипп Марет еді, ол Роберт Пипонның тікелей туысы емес. Филипп есімі Мареттер отбасында жиі қолданылатын. Осылайша, Джулия Энн күйеуінің алыс туысы ғана болды. Алайда, үй Роберт Ранулфқа анасы арқылы тиді. Оның анасы Мария Элиза Жанврин еді. Олар Роберт Пипонмен төрт бала өмірге әкелді: Роберт Ранулф, Мейбел Элизабет, Филиппа Летиция және Джулия Мэри. Роберт Ранулф жалғыз ұл болды, бірақ үш әпкесі және көптеген туыстары болды. Отбасы Англикандық дінге жатты. Сирил Норвуд 1941 жылы оның өмірбаянына жазған шолуында былай деді:

Жерсиде көптеген буынға созылған қызметтерге ие жақсы отбасында туған ол, аспан мен теңіздің еркіндігімен сәнделген әдемі жерде, дана және мәдениетті ата-аналарымен жақсы үйде өсті. Табиғат оған жақсы ми, жақсы есте сақтау қабілеті, жанға қуат сыйлайтын қиял және мол дене күшімен жарақаттады.

Бастауыш және орта білім беру

Жас Роберт алғашқы оқу жылдарында аймақтағы Дам мектебінде білім алды. Содан кейін ол Масон-Мартельде орналасқан жеке грамматикалық мектеп – Сент-Обин мектебіне қабылданды. Бұл үй Мартель отбасына, Джерсидегі саудагерлерге тиесілі болған, Ла-Хауль сарайдан көп алшақ емес. Оны 1813 жылы мектеп мұғалімі Эстер Брин мен оның күйеуі Филип ле Мейстре құрған. Бриндерлер Мартельдерден осы сарайды сатып алған. 1867 жылы олар шамамен 50 оқушы бар екенін хабарлады, олардың жартысы интернатта оқыды. Джерсидегі бай адамдар үшін бұл мектеп орта білім алудың жалғыз жолы болды. Сент-Обин мектебі халықаралық деңгейде танымал еді. Роберт 9-14 жас аралығында, 1875-1880 жылдары оқыды. 1873 жылы Ле Мейстре қайтыс болғаннан кейін, жаңа директор және иесі Джон Эсте Вибер болды, ол әскери саладағы адам еді. Көптеген болашақ әскери шенеуніктер Сент-Обиннен шықты. Виберт сонымен қатар ғалым және Корольдік метеорологиялық қоғамның мүшесі болды. Ол ғимарат ішіндегі метеостанцияны басқарды. Марет Джерсидегі Виктория колледжінде орта білім алды. Ол 1850 жылы королева Викторияның ұсынысымен құрылған. Марет 14-18 жасында, 1880-1884 жылдары оқыды. Ол аралдың оңтүстігінде ондаған жылдар бойы сақталған пойыз желісімен күнделікті сапар шекті. Орта мектепте және кейін университетте Марет әлеуметтік, танымал және спортқа бейім болды. Кейін ол гольф пен аң аулаумен шұғылданды. Ол көңіл көтеру үшін кештерге қатысып, әзіл-қалжыңдар жасағанды ұнататын, себебі ол юморды жақсы түсінетін. Ол Джерси милициясына, әлеуметтік клубқа қосылды және 17 жасында лейтенант болды. Ол сондай-ақ Ла-Хаульдегі кең кітапхананы көп оқыды. Ол табиғат тарихына қызығушылық танытты. 1884 жылы мектепті бітіргеннен кейін ол күзде Оксфорд университетінің Баллиол колледжінде оқуға түсуді жоспарлады, бірақ әкесінің денсаулығының нашарлауы оны кейінге шегерді. Оның әкесі 10 қарашада қайтыс болды. Ұлыбританияның тұңғыш туған бала заңына сәйкес, ол барлық мүлікті мұраға алды, бірақ ол әзірге оған қызығушылық танытпады. Мүлікті басқаруда ешқандай өзгеріс болған жоқ. Оның анасы мен үш әпкесі үйде тұрып жатты. Алайда, 1901 жылы анасы қайтыс болды, ал үш әпкесі ешқашан үйленбеді. 1940 жылы немістер басып алған кезде олардың барлығы 70-тен асып кеткен. Оксфордқа кеткеннен кейін Роберт ешқашан тұрақты түрде қайтып оралмады. Оның отбасы ақырында сол жерге көшіп келді, бірақ ол үшін бұл тек жазғы демалыс орны болды. Бұл жазғы демалысқа өте қолайлы орын болды, себебі онда адамдар аз, жағалауға жақын, кең, сәнді, бірақ электр сияқты жайлылықтар жоқ еді.

For his initial educational years, the young Robert was taught in a Dame school of the area. He was then placed in St. Aubin's School, a private grammar school founded in Maison Martel. This was the former home of the Martel family, merchants, in Saint Aubin, Jersey, which was not far from La Haule Manor. It had been founded in 1813 by Esther Brine and her husband, Philip le Maistre, a schoolteacher. The Brines had purchased the mansion from the Martels. In 1867, they reported a student population of about 50 boys, half of whom were boarders. For the wealthy in Jersey, this school was the only path to secondary school. St. Aubin's had an international reputation. Robert attended between ages nine through 14, 1875–1880. On the death of Le Maistre in 1873, the new headmaster and owner was John Este Vibert, who had a military frame of mind. Many future military officers came from St. Aubin's. Vibert was also a scientist and a member of the Royal Meteorological Society. He manned a weather station in the building. Marett went on to secondary school at Victoria College, Jersey. It was founded in 1850 on the recommendation of Queen Victoria. Marett was there from the age of 14 to 18, 1880–1884. He commuted daily by the train line which existed for several decades across the south of the island. In secondary school, and then in university, Marett was gregarious, popular, and athletic. Later, he spent his time golfing and shooting. For fun, he loved to party and prank as he had a sense of humor. He joined the Jersey Militia, which was a social club, and he was made a lieutenant at age 17. He also read avidly in La Haule's extensive library. He took a great interest in natural history. After finishing school in 1884, he planned to start at Balliol College, Oxford University in autumn, but his father's lingering illness delayed him. His father died on November 10. According to the British law of primogeniture, he inherited the entire estate, but for the time being, he was not interested. There were no practical changes in the management of the estate. His mother and three sisters continued living in the home. However, his mother died in 1901, and the three sisters never married. They were still in the house, all over 70, when the Germans occupied it in 1940. Leaving for Oxford, Robert never returned on a permanent basis. His own family did eventually move there, but for him, it was only a part time home which he occupied mainly in the summer. It was an ideal summer home as it was sparsely populated, located on the shore, spacious, luxurious, but without such amenities as electricity.

Жоғары оқу орны

Маретт жақсы жағдайда болса да, қаржылық көмекке өтініш берді, оның тағайындалуы үздік нәтижелерге негізделген және әдетте емтихан арқылы анықталды. Британ тілінде ол Заң білім беру кеңесінен (қазіргі Сот заң мектебі) «көрме» жеңіп алды. Бұл жағдайда заң оқуы үшін шамалы қаржылық сыйлық берілді. Осы сыйлықты алғаннан кейін ол «көрмеші» атанды. Ол адвокаттардың кәсіби бірлестігінің төрт тобының бірі – Inner Temple-ге қосылуға міндетті болды. Бұл мекеме адвокаттарды сотта кәсіби түрде дау айтуға дайындады (және қазір де дайындайды); яғни, сот алдында. Мареттің қызығушылығымен байланысты нәрсе – Рим құқығы болды. Марет классиканы, ежелгі гректер мен римдіктерді зерттеуді оқыды. Антропология сол кезде академиялық пән ретінде жоқ еді; шын мәнінде, Марет оның алғашқы профессорларының бірі, тіпті Оксфордтағы алғашқысы болды. Inner Temple мүшелігінің талабы бойынша, ол 1891 жылы Рим құқығынан «бар емтиханынан» өтуі керек еді, ол оны сәтті тапсырды. Бірақ бұл жетістік оған заңгерлікпен айналысуға ешқандай құқық бермеді. Ол ешқашан заңгер болған емес, сондай-ақ әкесі болғандай, Джерси үкіметіне қызығушылық танытқан жоқ. Марет қараша айында грант туралы хабарлама алды. Күзде бастауға кеш болды, сондықтан ол Hilary сессиясымен бастауға рұхсат сұрады. Ол «Literae Humaniores» (Литераи гуманиорес) деп аталатын классикалық бағдарламаға қабылданды. Бұл бағдарлама екі кезеңге бөлінген: біріншісі – ежелгі грек және латын тілдерін зерттеу, «Honour Moderations» немесе «Mods». Содан кейін ол сегіз мақала жазу шартымен классикалық тақырыптардан таңдалған курстарға қабылданды. Бұл бөлім «Greats» деп аталды. Марет 1886 жылы «Mods»-ты бірінші дәрежеде аяқтады. «Greats»-ке көшкенде, ол 1887 жылы латын өлеңі үшін Канцлер сыйлығын жеңіп алды, бұл сыйлық алушының өзі жазған жаңа латын өлеңдерін ұсынған жағдайда берілетін шамалы сома болды. 1888 жылға қарай ол «Greats»-ты аяқтауға жақын болды, философияға ден қойды. Сол кездегі британдық дипломдар үш жылға есептелген. Алайда, бұл нақты бағдарлама төрт жылға жоспарланған. Ол әлі де жұмыс істеуі керек еді, бірақ 1889 жылдың басында сабақтан үйге қайтып келе жатып менингитке шалдықты. Өміріне қауіп төндіретінін білген ол алғашқы келген дәрігерлік кабинетке басып кірді және тәжірибелі дәрігердің дереу диагнозын қоюына үлкерді. Содан кейін ол семестрдің қалған бөлігінде Оксфордқа бара алмады. Жазылғаннан кейін ол соңғы емделу үшін Швейцарияға жіберілді. Шілдеде ол бірінші дәрежедегі Бакалавр (BA) дипломын алыстан алды, бірақ Рим құқығынан бар емтиханын тапсыруы керек еді. Швейцарияда ол академиялық мақсаттарына адалдық танытты. Ол француз және неміс тілдерін үйренді. Берлин университетінде философияны оқыды, бір жыл бойы білім алды. Алайда, әкесі халықаралық деңгейде танымал бай адам болғандықтан, ол қоғамның жоғарғы топтарына бейресми қол жеткізе алды. Ол Юнкерлермен араласып, императормен түскі ас ішті. Америкалықтардың арасында ол Буффало Биллмен танысты. Оның жоспарланған білім беру тәжірибесі тез арада үлкен саяхатқа айналды. Жыл соңында (1890) ол үйіне қайтудан бас тартты. Римге сапарлағанда, ол Лорд және Леди Даффериннің қоғамдастығына араласты, олар мәңгілік кештерді ұйымдастырумен белгілі болды. Әлеуметтік өмір – олардың табыс көзі еді. Лорд Дафферин сол кезде Италиядағы британ елшісі болды. 24 жастағы Марет таң қалды және сол жылды «керемет» деп сипаттады. 1891 жылдың басында нәтижелер жарияланғанда, ол кәсіби мансабын бастауға мүмкіндік алды. Сонымен қатар, ол сол жылы қосымша жұмыс немесе емтихансыз Магистр (M.A.) дәрежесін алды, бұл Оксфордтағы дәстүрлі тәртіп еді.

Though well to do, Marett applied for financial assistance, the award of which was based on excellence and typically demonstrated in an examination. In British English, he won an "exhibition" from the Council of Legal Education (today's Inns of Court School of Law). In this case, this was a modest financial award for the study of law. The award made him an "exhibitioner". He had to join the Inner Temple, one of the four groups of a professional association of barristers called the Inns of Court. It was (and is) primarily an educational institution qualifying lawyers to argue at the bar; that is, professionally in court. There was an overlap with Marett's interest: Roman Law. Marett majored in classics, the study of the ancient Greeks and Romans. Anthropology as an academic subject did not exist at the time; in fact, Marett was to be one of its first professors, the first at Oxford. As required by membership in the Inner Temple, he had finally to pass a "bar examination" in Roman Law, which he did in 1891. This success did not qualify him in any way to practice law. He was never a lawyer, and he was never interested in the government of Jersey, as his father had been. Marett received notice of his grant in November. It was too late to begin in autumn. He, therefore, petitioned to begin with the Hilary term. He had enrolled in a classics curriculum called Literae Humaniores (Lit. Hum.). It is divided into two sequential parts, Honour Moderations, or "Mods", a study of the Ancient Greek and Latin languages. He then enrolled in courses selected from a variety of classical topics, with the requirement that eight papers be written. This part is called "Greats". Marett was finished with his Mods by 1886, with a First. Going on to the Greats, he won the Chancellor's Prize for Latin verse in 1887, which was a modest sum contingent on submission of some New Latin verse composed by the recipient. He had nearly completed the Greats by 1888, concentrating on philosophy. British degrees at the time were designed for three years. However, this specific curriculum was designed for four years. He still had more work to do when, in early 1889, he was struck by meningitis walking home from class. Knowing he was in a possibly life threatening condition, he intruded on the first doctor's office he saw, and he was lucky enough to be diagnosed immediately by an experienced physician. He was then unable to attend Oxford for the rest of the term. When he had recovered sufficiently, he was sent to Switzerland for final treatment. In July he was granted the degree of Bachelor of Arts (BA) in absentia with a First anyway, but he still needed to pass the Bar in Roman Law. In Switzerland, he had the best of academic intentions. He was learning French and German. He enrolled at the University of Berlin in philosophy, which he studied for a year. However, being a young man of wealth whose father had been known internationally, he had an informal access to the upper echelons of society. He associated with Junkers and had lunch with the Kaiser. Among the Americans abroad, he met Buffalo Bill. His planned educational experiences were rapidly developing into a Grand Tour. At the end of the year (1890), he refused to go home. Touring on to Rome, he fell in with the society of Lord and Lady Dufferin, inveterate party goers. Socialising was their stock in trade. Lord Dufferin was then the British ambassador to Italy. The 24 year old Marett was dazzled, and he described the year as "rapturous". When the results were announced in early 1891, he was free to begin his professional career. He was awarded the Master of Arts (M. A.) later that year without additional work or examination, as is the custom at Oxford.

Философия

Маретттің алғашқы кәсіби қызметі 1891 жылдың күзінен бастап Эксетер колледжіндегі философиялық қызметкер болды. Институттың анықтамасына сәйкес, британдық жүйеде "Fellow" атағы жоғары оқу орнын бітірген студенттен бастап аға ғылыми қызметкерге дейін алуан мағынаны білдіретін. Маретт Оксфордта оқыған кезінде, "fellow" атағы, негізінен, өзгелермен бірдей құқықтарға ие факультет мүшесі дегенді білдіретін. Бүгін Маретттің стипендия алуы үшін не істегенін анықтау қажет. Халық саны жағынан шағын болған Эксетер колледжі, әлбетте, 1882 жылғы жарғылармен басқарылды. Онда ректордан және екі түрлі стипендиаттан – қалыпты және тәлімгерлік стипендиялардан тұратын Басқару органы қарастырылған. Кейбіреулері, мысалы, бурсар, қосымша міндеттерді де атқарды. Жұмысқа қабылдау Басқару органының дауысымен жүзеге асырылды. Эксетер колледжінің 1890 жылғы тізілімінде ол "Тәлімгерлік стипендиат, Эксетер колледжі" деп тіркелген, яғни "Эксетер колледжінен" дегенді білдіреді. Ол Оксфорд тәлімгерлік жүйесінде философия пәнінен оқытушы болды. Студенттермен жеке немесе шағын топтарда кездесіп, оларға оқу әдебиеттерін ұсынатын және олардың бұрынғы оқуларын тексеріп отыратын. Америкада мұндай жүйе болған емес. Өзінің өмірбаяндық еңбегінде ол тарихшыдан өзін "Жоуэтттің ең кіші шәкірттерінің" бірі деп санауын сұрайды. Бұл Бенджамин Жоуэтт, ықпалды философ, классик және Гладстонның жақтасы болған тұлға. Аталған тұлғалар Парламент Мәжілісі мен британдық қоғамда жұлдыздар сияқты шағылысып, британдық либерализмді насихаттады. Жоуэтттің бір-екі сөзі Басқару органының шешіміне әсер етуі мүмкін еді. Дегенмен, ол жұмысқа орналасып, табысқа жету жолын таңдады. 1893 жылы Т.Грин атындағы моральдық философия сыйлығына үміткер болды. Бұл сыйлық Баллиол колледжінің моральдық философия бойынша жазылған ең үздік мақала үшін үш жылда бір рет берілетін ақшалай сыйлық еді. Маретт бұл сыйлықты "Жабайы халықтардың этикасы" атты мақаласымен жеңіп алды, бірақ ол ешқашан жарияланбады. Алайда, Эдвард Бернетт Тайлор, мәдени антропологияның негізін қалаушы, мақаланы қараған комиссия мүшесі болды. Екеуінің арасындағы қарым-қатынас жалғасты. Маретт шығармашылықпен ойлау қабілетін көрсетті. Оның философия және дін саласында мансапты дамытуға мүмкіндігі бар еді, сондықтан ол колледж ректорының орынбасары болып тағайындалды. Сол жылы Жоуетт қайтыс болды, бірақ Тайлордың пікірі маңызды рөл атқарған болар еді.

Marett's first professional position was in philosophy as a Fellow at Exeter College, starting in the fall of 1891. Depending on the definitions of the institution, "Fellow" in the British system has a broad range of meanings ranging from graduate student to a senior research associate. In Marett's time at Oxford, fellow meant in essence a member of the faculty with the same basic privileges as any. Today it is necessary to ask exactly what Marett did to be paid as a fellow. Exeter College, which was a small one in population, was undoubtedly being governed by the statutes of 1882. It provided for a Governing Body consisting of a Rector and two types of Fellows: Ordinary and Tutorial. Some in addition had special duties, such as the Bursar. Hiring was by vote of the Governing Body. There is a brief memo in the Register for Exeter College for 1890 that he was a "Tutorial fellow Ex. Coll.," presumably "Exeter College". He was a tutor of philosophy in the Oxford Tutorial System. He met with students regularly, individually or in small groups, to suggest reading for them and check their previous readings. Americans have never had this system. As to how he may have obtained the position, he says in his autobiography that all he asks of the historian is that he be classified as "even the least of 'Jowett's men,' referring to the long standing Master of Balliol College. He was referred to as the influential philosopher, classicist and Gladstonian partisan, named Benjamin Jowett. The aforesaid men dotted the Houses of Parliament and British society in general like stars in the sky, all promoting British liberalism. A word or two from Jowett might easily have influenced the Governing Body. However, he got the position, and Marett resolved to set himself on the path to success. He applied for the T. H. Green Moral Philosophy Prize in 1893, a monetary award offered once every three years by Balliol College for the best paper on moral philosophy. Marett won it with The Ethics of Savage Races, which was never published. However. Edward Burnett Tylor,founder of Cultural Anthropology, was on his examining committee for the paper. The relationship between the two men continued. Marett now had demonstrated the ability to think creatively. He obviously had a career in philosophy and religion ahead of him and was made sub rector. Jowett died that year, but Tylor's opinion would have been crucial.

Антропология

Ол 1910 жылы Э. Б. Тайлордың қызметін жалғастырып, Оксфордта антропология пәнінен оқытушы болды және Питт Риверс мұражайында антропология бойынша дипломдық курс оқытты. 1910 жылдан 1914 жылға дейін Ла-Кот де Сент-Бреладе палеолиттік ескерткішінде жұмыс істеп, гоминидтердің тістерін және неандерталь адамының тұрған жерлерінен табылған басқа да қалдықтарды анықтады. 1914 жылы ол әлеуметтік антропология кафедрасын ашты, ал 1916 жылы "Жерсидегі Ла-Кот де Сент-Бреладе орны, фаунасы және өндірісі" (Archaeologia LXVII, 1916) атты еңбегін жариялады. Кейіннен Оксфордтың Эксетер колледжінің ректоры болды. Оның студенттерінің арасында Мария Чжаплика, Мариус Барбо, Дороти Гаррод, Эрнест Альберт Хутен, Генри Филд және Розалинд Мосс болды.

Діннің кезеңдері

Э. Б. Тайлор анимизмді діннің ең алғашқы түрі деп есептеген, бірақ ол Роберт Кодрингтонның Меланезиядағы мана ұғымы туралы лингвистикалық деректерімен таныса алмады. Кодрингтон Тайлордан кейін жазған. Мананы зерттеу Маретті Тайлордың дін тарихы туралы теориясын қайта қарастырды, соның нәтижесінде анимизмге дейінгі дін деп басқалар атаған бастапқы кезең – анимизмге дейінгі фаза қосылды. Осы үш кезеңді біріктіретін жаңа ортақ белгіні табу қажет болды. Марет табиғаттан тыс күштерді, немесе "құрметке шақыратын күшті" (сөздің түпкі мағынасында) ұсынды. Маретттің дін тарихын талдауы "Діннің шегі" (1909) еңбегінде жарияланды және "Антропология" (1912) мен "Психология және фольклор" (1920) еңбектерінде одан әрі жетілдірілді.

Неке және отбасы

Эксетерде өзін орнықтырғаннан кейін, Марет антропологиялық еңбегіне қарамастан, дамудың тұйыққа тіреліп қалған кезеңіне енді. 1896 жылы ол 30 жасқа толыпты. Оның ойы жеке биологияда болды. Оксфорд жүйесіне жаңа әйелдер колледжі – Сомервилл колледжі қосылды. Бұл, Оксфордтың үйленбеген доценттері үшін, соның ішінде Р. Р. Марет үшін үлкен қызығушылық тудырды. Ол Африканы зерттеген британдық саяхатшы және кейіннен Занзибардағы вице-консул болған Джон Кирктің (1832–1922) ең кіші қызы Норамен танысуға мүмкіндік алды. Шотланд дәрігері, ол Дэвид Ливингстонмен бірге болғанда Генри Мортон Стэнли «Доктор Ливингстон, сізді күтіп отырдым?» деп сұраған, немесе олай деп айтылған. Ливингстон мен Кирк екеуі де Африкадағы құл саудасын тоқтатуға белсенділік танытқан британдық либералдардың жақтаушылары болды. Бұл саяси парадокс тудырды. Құлдыққа тек құл сатушыларға қарсы әскери күш қолдану арқылы тоқтауға болатын. Егер британдық әскер араласса, үкімет колониялық империя құруға тырысып барып отыр деп айыпталар еді. Осы қайшылық 1885 жылы Уильям Гладстонның екінші премьер-министрлік мерзімін аяқтады, ол Хартумдағы Чарльз Джордж Гордонға көмекке бармады. Гордон қаланы құл сатушы және жаңа ислам мессиясы Мұхаммед Ахмадтан қорғауға тырысып жатқанда қаза тапты. Содан кейін Ұлыбританияда империя жақтастарының ықпалы күшейді. 1896 жылғы Омдурман шайқасынан кейін аймақ Ұлыбритания-Мысыр Суданы ретінде империя құрамына енді. Бұрын Кирк Африкадан шаршап, сауығу үшін үйіне оралған болатын. 1868 жылы ол Занзибарда дәрігер болып жұмыс істеді. Сол жылы үкімет оған вице-консул лауазымын ұсынды. Жаңа табысы мен мәртебесінің арқасында ол өзінің сүйіктісі Хелен Кукке (1843–1914) үйленді және олардың бір ұлы мен бес қызы болды, соның бірі – Нора (1873–1954). Ол заманға сай бостандыққа ұмтылған әйел, Оксфордқа әйелдерді қабылдайтын жаңа колледжге оқуға түсті, сол жерде ол Маретпен танысты. Олардың саяси көзқарастары мен сезімдері ұқсас болды, олар бір-бірін терең жақсы көрді, бірақ Мареттің Оксфордпен жасасқан шартында белгілі бір мерзімге үйленбеуі талап етілді. Бұл мерзім 1898 жылы аяқталды. Ол 32 жаста, ал ол 25 жаста болды. ХХ ғасырдың басында олардың төрт баласы дүниеге келді: Джон Ранулф (1900–1940), Филиппа Сюзанна (1904–1991), Джойс Элизабет (1905–1979) және Роберт Хью Кирк (1907–1981).

Having established himself at Exeter, Marett entered a plateau, despite his anthropological paper. In 1896 he was already 30. Personal biology was on his mind. A new women's college had entered the Oxford system, Somerville College. It was of great interest to the unmarried dons of Oxford, such as R. R. Marett. He managed to meet one of its students, the youngest daughter, Nora, of the British explorer of Africa and subsequent Vice Consul to Zanzibar, John Kirk (1832–1922). A Scottish physician, he had been with David Livingstone when Henry Morton Stanley asked, or at least is said to have asked, "Dr. Livingstone, I presume?" Livingstone and Kirk were both dedicated to the suppression of the slave trade in Africa, a cause championed by British liberals. It presented a political paradox. Slavery could only be stopped by military opposition to the slavers. If British forces did intervene, the government was accused of building a colonial empire. This contradiction brought down the second premiership of William Gladstone in 1885, when he did not go to the assistance of Charles George Gordon at Khartoum. The latter was attempting to defend the city against Muhammad Ahmad, slaver, and new Islamic messiah. Gordon was killed. The tide turned in Britain in favor of the empire. After the Battle of Omdurman, 1896, the region was brought into the empire as the Anglo Egyptian Sudan. Earlier Kirk had come home from Africa to recover from exhaustion. He accepted a medical position in Zanzibar in 1868. That same year the government offered him the post of Vice Consul there. On the strength of his new income and importance, he married his fiancée, Helen Cooke (1843–1914), and together they had a son and five daughters, one of which was Nora (1873–1954). A liberated woman for the times, she attended the new college that would bring women to Oxford, where she met Marett. Alike in political views and sentiments, they loved each other dearly, but Marett's contract with Oxford stipulated that he must not marry for a certain number of years. Those were up in 1898. He was 32, she 25. In the first decade of the 20th century, they had four children: John Ranulph (1900–1940), Philippa Suzanne (1904–1991), Joyce Elizabeth (1905–1979), and Robert Hugh Kirk (1907–1981).