Кіріспе

Польшадағы солтүстік-оңтүстік бағыттағы A1 автожолы, ресми түрде "Бұршын жолы" (Autostrada Bursztynowa) деп аталады. Бұл автожол Польшаның орталық бөлігімен, Гданьск қаласынан (Балтық теңізінде) бастап, Лодзь және Жоғарғы Силезия өнеркәсіптік аймағы (Катовицеден батысқа қарай) арқылы Польша-Чехия шекарасына дейін созылады, ол Горжички/Верньовицеде Чехияның D1 автожолымен жалғасады. Оның жалпы ұзындығы... Ең оңтүстік бөлігін есептемегенде, A1 Еуропалық E75 бағытының бір бөлігі болып табылады. Автожол 2005 және 2022 жылдар аралығында салынды. Гданьсктан Торуньға дейінгі бөлігі үшін жол ақысы алынады (Жол ақысы бөлімін қараңыз).

Құрылыс тарихы

A1 автожолының құрылысы Польшада өте саяси мәселе болып табылады, себебі ол елдің Балтық теңізіндегі ірі порттарын Польшаның орталық және оңтүстік бөліктерімен байланыстыратын маңызды экономикалық жол саналады. 1978–1989 жылдары осы автожолдың қысқа бөлігі (17 км) салынды, ол коммунистік режим тұсында салынған алғашқы автожолдардың бірі еді. 1989 жылдан бері түрлі үкіметтер мен саяси партиялар осы автожолдың құрылысын үдетуді қолдап келеді, бірақ нәтижеге қол жеткізілген жоқ. Көптеген кешігулер, негізінен қаржыландырудың жетіспеуіне байланысты, құрылыс 2005 жылы басталды. Автожолдың басты бөлігі 2005–2014 жылдары салынды: осы кезеңде жолдың ұзындығының 70% құрайтын шамамен 395 км салынды. 2016 жылдың шілдесіне дейін (кешіктірілген Лодзь айналма жолы аяқталған кезде) маршруттың барлық бөлімдері аяқталды, тек ескі 1-ші ұлттық жолдың қос қатарлы бөлімдерін қоспағанда, олардың орнына автожол салудың маңыздылығы басқа автожолдарға қарағанда айтарлықтай төмен болды. Ченстоховадан Пирзовицеге дейінгі бөлік 2016–2020 жылдары салынды. Түшиннен Ченстоховаға дейінгі қалған бөлік 2019–2022 жылдары салынды, соның ішінде 1989 жылға дейін салынған 17 км ұзындықтағы жолдың жаңартылуы да болды.

Гданск - Стриков аралығы

Бұл бөлім 2005-2014 жылдар аралығында кезең-кезеңмен салынды. Алғашқыда, 2007 жылғы 22 желтоқсанда Гданьск қаласының жанында S6 айналма тас жолын ұзарту мақсатында бір бөлігі ашылды, ал қалған бөлігі 2008 жылғы 17 қазанда пайдалануға берілді. Автомобиль жолының Торунь қаласына дейінгі 62 шақырымдық бөлігі 2011 жылғы 14 қазанда ашылды. 2012 жылғы қарашада Ковальдан Лодзь Полночь (Stryków) қиылысына дейінгі ұзын бөлігі, ал 2013 жылғы желтоқсанда Торуньден Влоцлавекке дейінгі тармағы ашылды. 2014 жылғы сәуірде Влоцлавек-Коваль учаскесі толыққанды аяқталды.

Стриков - Пирзовице

Бұл сегменттің ең көне бөлігі, Пьотрков Трибуналский айналма жолы ретінде 1978-1989 жылдар аралығында салынған. Бұл Польшада коммунистік режим кезінде салынған автожолдың өте сирек учаскелерінің бірі еді. Сонымен қатар, Ченстоховадан Пьотрков Трибуналскийге дейінгі бөлім 1970 жылдары автожол бағытында екі қатарлы жол ретінде салынған. Бірақ, онда автожол магистральдық қиылыстары болмады, оның орнына деңгейлес қиылыстар болды, олар светофорлармен реттелді. 2009 жылғы 22 қаңтарда Стриковтан (А2 автожолымен қосылатын) Пирзовицеге дейінгі учаске құрылысы бойынша келісімшартқа қол қойылды. Келісімшарт талаптарына сәйкес, Стриковтан Ченстоховаға дейінгі бөлігі 2012 жылдың мамырына дейін, ал Ченстоховадан Пирзовицеге дейінгі қалған бөлігі 2014 жылдың қаңтарына дейін (келісімшартқа қол қойылғаннан кейін 60 ай өткен соң) аяқталуы тиіс еді. Автожол «Autostrada Południe» компаниясымен жеке-мемлекеттік серіктестік аясында салынуы тиіс болды. Келісімшартқа A1 автожолының (1989 жылы ашылған) бұрыннан бар учаскесін қайта жаңарту, сондай-ақ Пьотрков Трибуналский мен Ченстохова арасындағы екі қатарлы жолды жаңарту кірді. 2010 жылғы 23 қаңтарда компания қаржыландыруды қамтамасыз ете алмағандықтан келісімшарт күштен шығарылды. Дегенмен, компания автожолдың жобалық құжаттамасын жасады, Польша үкіметінің пікірінше, бұл жаңа мердігерлердің 2010 жылы құрылысты бастауына және 2012 жылға дейін аяқтауына мүмкіндік беруі керек еді. Бірақ жобалық құжаттамада көптеген кемшіліктер анықталды, сондықтан оны қайта жасау қажет болды. Łódź Północ түйіскен жерінен Tuszyn түйіскен жеріне дейінгі бөлік 2016 жылы ашылды. Пирзовицеден Ченстоховаға дейінгі бөлігінің құрылысы 2016 жылы басталды және 2020 жылы аяқталды. Ченстоховадан Пьотрков Трибуналскийге дейінгі қалған екі қатарлы жол учаскесін қайта жаңарту 2019 жылы басталды және 2022 жылы аяқталды.

Пирзовице - Чехиямен шекараға дейін

Автомобиль жолының оңтүстік бөлігінде Гливице-Сосницадан Белькке дейінгі учаскенің құрылысы, Гливице қаласының Сосница ауданындағы А4 тас жолымен қосылатын жерден Чехия шекарасына дейінгі ең оңтүстік бөлігінің бір бөлігі ретінде 2007 жылғы 26 наурызда басталды және 2009 жылғы желтоқсанда аяқталды. А4 тас жолынан шекараға дейінгі қалған ұзын учаске 2009 жылдан 2014 жылға дейін кезең-кезеңімен ашылды. Пирзовицеден Гливице-Сосницаға дейінгі учаскенің құрылысы 2009 жылы басталды және 2012 жылғы маусымда толыққанды аяқталды. Пирзовицеден Пьекары-Шлёнскиге дейінгі учаске негізін салуға қолданылған материалдардың нашар сапасы салдарынан тез бұзылып, өте жағдайсыз күйге келді, оны жөндеу жоспарлануда. 2009 жылғы 15 желтоқсанда Польша үкіметі Świerklany – Gorzyczki (Чехия шекарасы) учаскесін салу шартын Alpine Bau GmbH компаниясының құрылыстың өте баяу қарқынына байланысты тоқтату туралы хабарлады. Үкімет 2010 жылғы сәуірде осы учаскеге жаңа тендерлерді жариялады. Аталған учаске 2014 жылғы мамырда ашылды.

Автомобиль жолының учаскелері

Автомобиль жолының бөлігі Ұзындығы Құрылған Ескертпе Гданьск – Грудзьондз 90 км 2005 – 2008 Ашылған 17 қазан 2008 ж.; ақылы автомобиль жолы. Грудзьондз – Торунь 62 км 2008 – 2011 Ашылған 14 қазан 2011 ж.; ақылы автомобиль жолы. Торунь – Коваль 64 км 2010 – 2014 Құрылыс 2012 жылдың қыркүйегінде тоқтатылды, себебі қатысқан компаниялар келісімшарттан шығарылды. (Компаниялар Польша билігін сотқа берді). Жаңа мердігерлер 2013 жылдың сәуірінде таңдалды және жол 2013 жылдың желтоқсанында (45 км) және 2014 жылдың сәуірінде (19 км) қозғалысқа ашылды. Коваль – Лодзь Солтүстік 75 км 2010 – 2012 Ашылған 13 қараша 2012 ж. Лодзь айналма жолы (Стрыкув – Тушин) 37.3 км 2012 – 2016 Жобалау-құрылыс келісімшарты 2010 жылдың желтоқсанында қол қойылды, бастапқыда 32 айда аяқталуы жоспарланған, кейін 2014 жылдың маусымына дейін, содан кейін 2015 жылдың жазында аяқталуы күтілді. Алайда мердігер 2014 жылдың қаңтарында келісімшарттан бас тартты. Жаңа мердігерлер 2014 жылдың күзінде тағайындалды. Ашылған 2016 жылдың шілдесінде. Тушин – Пётркув Трибунальски 16 км 1978 – 1989; 2019 – 2021 2019 – 2021 жылдары қайта жаңартылып, әр бағыт бойынша 3 жолаққа дейін кеңейтілді. Пётркув Триб. – Каменьск 24 км 2019 – 2022 Әр бағытта 3 жолақ. 1970 жылдардағы ұлттық жолды қайта құру арқылы салынған, әр бағытта 2 жолақты. Каменьск – Ченстохова 41 км 2019 – 2021 Ченстохова айналма жолы 20.3 км 2015 – 2019 Келісімшарт 2015 жылдың қазан айында қол қойылды. 2019 жылдың сәуірінде Salini Impregilo кешігулерге байланысты келісімшарттан шығарылды. 2019 жылдың тамызында бөлімді аяқтау Будимекс, Страбаг және Буд Пол компанияларына тапсырылды. Бөлім 2019 жылдың 23 желтоқсанында ашылды, құрылыс жұмыстары 2020 жылдың маусымына дейін жалғасты. Ченстохова – Пирзовице 36.6 км 2015 – 2019 Ашылған 2 тамыз 2019 ж. "Ченстохова Блаховня" – "Ченстохова Оңтүстік" аралығы 2019 жылдың 23 желтоқсанына дейін жабық болды, содан кейін іргелес бөлім ашылды. Пирзовице – "Забже Солтүстік" 31 км 2009 – 2012 Ашылған 1 маусым 2012 ж. "Забже Солтүстік" – "Гливице Сосница" 14.1 км 2009 – 2011 Ашылған қыркүйек / желтоқсан 2011 ж. Әр бағытта 3 жолақ. "Гливице Сосница" – Бельк 15.5 км 2007 – 2009 Ашылған желтоқсан 2009 ж. Әр бағытта 3 жолақ. Бельк – Сверкляни 14.1 км 2008 – 2011 Бельк – Ровень 2010 жылдың желтоқсанында ашылды. Әр бағытта 3 жолақ. Ровень – Сверкляни 2011 жылдың сәуірінде ашылды (су тасқынынан кейінге қалды). Сверкляни – [[Горжички, Силезия воеводствосы]] 18.4 км 2007 – (2012 /) 2014 Құрылыс 2009 жылдың соңында келісімшарт дауына байланысты тоқтатылды, 2010 жылдың қазан айында. 2012 жылдың шілдесінде ашылуы жоспарланған, бірақ бір көпірдегі мәселе жоспарланған ашылуды 2013 жылдың тамызына дейін ықпалдастырды. Mszana – Gorzyczki бөлімі 2012 жылдың қарашасында ашылды, бірақ қалған бөлігі аяқталғанға дейін жеңіл көліктерге ғана рұқсат етілді. 2013 жылдың мамырында мердігер Польша үкіметтік органдарымен келіспеушілікке байланысты жобадан бас тартты. Көпірді аяқтау үшін жаңа мердігер 2013 жылдың маусымында таңдалды, ал жол 2014 жылдың 23 мамырында толыққанды қозғалысқа ашылды.