Кіріспе

Ортағасырлық мемлекет

Вольфштайн – Германияның Рейнланд-Пфальц жеріндегі Кузель ауданының қаласы. 2014 жылдың 1 шілдесіне дейін ол сол аттас Verbandsgemeinde орталығы болды, содан бері Lauterecken-Wolfstein Verbandsgemeinde құрамына кіреді. Вольфштайн екі қамалдың қираған қалдықтарымен белгілі: Ной-Вольфштайн қаланың ортасында, ал Альт-Вольфштайн қаланың солтүстік жағындағы Лаутер өзенінің ең тар жерінде орналасқан. Вольфштайн – мемлекеттік демалыс орны (Erholungsort) ретінде танылған.

Көршілес муниципалитеттер

Wolfstein солтүстігінде Lohnweiler және Heinzenhausen муниципалитеттерімен, солтүстік-шығысында Oberweiler Tiefenbach және Einöllen муниципалитеттерімен, шығысында Relsberg муниципалитетпен, оңтүстік-шығысында Niederkirchen муниципалитетпен, оңтүстігінде Kreimbach Kaulbach муниципалитетпен, оңтүстік-батысында Rutsweiler an der Lauter муниципалитетпен және батысында Aschbach муниципалитетпен шектеседі. Вольфштайн солтүстік-шығыста Hohenöllen, оңтүстік-батыста Eßweiler және солтүстік-батыста Offenbach Hundheim муниципалитеттерімен бір тұстамада орналасқан.

Құрылтайшы қауымдастықтар

Вольфштейн қаласының аудандары – негізгі қалалық бөлік, сонымен қатар Вольфштейн (1792), Россбах (178) және Реквейлерхоф (11) деп аталады. Сандар 2007 жылғы дерек бойынша халық санын көрсетеді.

Қаланың орналасуы

1905 жылға дейін қаланың муниципалдық аумағы оңтүстікке қарай Рутсвайлер, солтүстікке қарай Лохнвайлер және батысқа қарай Ашбах аралығындағы Лаутердің сол жағалауындағы аймақпен шектелген. Баварияның алғашқы кадастрлық сараптамасына сәйкес (1840 жылғы), Вольфштейннің ауданы 616 га құрады. Ол кезде 174 үйде 826 адам тұрды. Ескі қаладан (флекен деп аталады, яғни "базар қаласы") ойыста орналасқан қаланың қоныстанған бөліктері 19 ғасырда Таухенталь (шатқал) мен Шлоссгассе (немесе Обергассе – көше) арасындағы беткейлерде, Лаутерштрассе (немесе Унтергассе) екі жағындағы тар жер тілімдерінде және Хауптштрасседе ("Басты көше", бірақ шеткі ауданда) жатқан. Вольфштайнда бірнеше ескі ғимараттарды атап өту керек: евангелистік шіркеу (1868 ж., қала әкімшілігінің жанында), католиктік пасторлық үй (1845 ж., қала орталығынан тыс), евангелистік пасторлық үй (1899 ж., қала орталығынан тыс), сот және түрме ғимараты (1902/1903 жж., қала орталығынан тыс) және бұрынғы Kurhaus Lautertal (санаторий, 1862 ж., 1912 ж. жөнделген, қала орталығынан тыс). Вольфштейннің қоныстанған аумағының кеңеюімен ескі қаланың ортағасырлық қабырғасы, ол әлі де 19 ғасырдың басында тұрды, саңылаулар жасалып, ақырында қала қақпаларымен және Bürgerturm (мұнара) бірге толығымен бұзылды. Вольфштайнды Лаутердің оң жағалауындағы жерлерге кеңейту мүмкін болмады, себебі Креймбах пен Обервайлер арасында шамамен 4 км-ге созылған Россбах ауылы сол кездегідей бес шағын елді мекенімен: Штальхаузен, Россбах (басты орталық), Мюле, Имметсхаузен және Кухбрюкер Хюбельмен орналасқан. Штальхаузен мен жоғарғы ауыл арасындағы және Имметсхаузен мен Кухбрюке арасындағы жерлер шаруашылыққа пайдаланылды. Россбах шегінде ешқандай маңызды құрылыс жұмыстары 1969 жылға дейін көрінбеді. 1900 жылдан бастап ондағы үйлердің саны шамамен 100-ге жуық болды. 1905 жылы Бавария мемлекеттік үкіметі – Палатина Вена конгресінен бері Бавария Корольдігіне қарасты – Кухбрюкер Хюбельді, оның теміржол стансасын, Бахнхофштрассе ("Станция көшесі") беткейіндегі жеті үйді, Хеферсвайлерштрасседегі тағы жеті үйді, теміржолдың жанындағы бірнеше қоймаларды және Консумверейннің ("кооперативтер") қоймасын Вольфштайн қаласына беруге бұйырды. Осы жерді біріктірудің шешуші факторы, 1883 жылы ашылған теміржолдың екі жағында орналасқан, экономикалық шаралар болды. Алайда, қаланың тұрғын аумағын кеңейту мақсатында бұл мүлдем пайдасыз болды, себебі аңғардың түбіндегі берілген аумақтың шығысындағы беткейлер әлі де Россбахқа тиесілі еді. Осылайша, 1969 жылы Россбах ауылы барлық шағын елді мекендерімен бірге Вольфштайн қаласына қосылғанға дейін, қаладағы ең маңызды жаңа құрылыс ауданы Хауптштрассе (Bundesstraße 270) батысындағы Кенигсбергтің тік беткейі болып қала берді, тіпті Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін де (Röther Weg, Steinwiesen, Am Hang, Am Gericht, In der Trift, Bergstraße, Am Kirchpfad). Тіпті бұл жерге тас карьерінің галереялары да кірді. 1970 жылдан бастап жұмыс жақын арада ғана өздігінен басқарылатын көршілес ауылға ауысты, ал Россбахта бұрынғы шаруашылық жерлерінде, Сандфельд (Имметсхаузен) мен Айзенкнопф арасындағы теміржолдың шығысында (Шлеттвег, Барбароссаштрассе, Хабсбургштрассе, Курпфальцштрассе, Стауферштрассе, Вингерстбергштрассе, Ханбах және Сандфельд) құрылыс басталды. 2000 жылға қарай мұнда 78 тұрғын үй салынды, көбінесе бір және екі отбасылық үйлер. Біріктіру нәтижесінде Вольфштейннің ауданы 616 га-дан 1 377 га-ға дейін ұлғайды.

Климат

Вольфштайн қаласында жылдық жауын-шашын мөлшері 729 мм-ге жетеді, бұл Германияның жауын-шашын картасы бойынша ортаңғы үштен біріне сәйкес келеді. Германияның метеорологиялық қызметінің 46% метеостанциясында одан төмен көрсеткіштер тіркелген. Ең құрғақ ай – сәуір. Көп жауын-шашын маусым айында жауады. Ол айдағы жауын-шашын сәуір айындағыдан 1,4 есе артық. Жауын-шашын мөлшері аздап өзгереді және жыл бойына өте тең таралады. Тек 1% метеостанцияда маусымдық ауытқулар одан да төмен тіркеледі.

Ежелгі дәуір

Кенигсберг пен Сельбергтің батыс беткейінде ескі тас дәуірі мен жаңа тас дәуіріне жататын археологиялық қазбалар табылды, Ашбах және Лохнвейлермен қала шекарасындағы Юнгенвальд (орман) ішіндегі обалар зерттелді, сондай-ақ ежелгі кельт қонысында рим императорларының суреттері бар рим монеталарының көптеген табылымдары, Креймбергте Креймбах-Каулбахпен қала шекарасында (Хейденбург немесе "Бүтперіштер қамалы" деп белгілі) – бәрі де қазіргі Вольфштайн аумағында тарихи алдында және ерте тарихи кезеңдерде адамдар болғанын көрсетеді. Кенигсбергтің қырлы жотасымен өтетін "Рим жолы" Пфальцтағы ең көне қоныс жолдарының бірі болды. Дегенмен, қазіргі Вольфштайн шегінде римдік қоныстар болған емес.

Орта ғасырлар

1768 жылға дейін Лаутер өзені шекара болып саналды, қазіргі біріктірілген қаланы бір жағынан Сайлау князьдігіне қарасты Вольфштайн қаласына, екінші жағынан Палатин Цвайбрюкен герцогтарының иелігіндегі Россбах ауылына бөліп тұрды. Реквейлерхоф герцогтық немесе сайлау феоды ретінде Оффенбах-ам-Глан бенедикт монастырының иелігіне кірді. Осылайша, бұл үш орталық сол кезге дейін ортақ тарихқа ие болған жоқ, сондықтан 18 ғасырға дейінгі кезеңде олар жеке қарастырылады.

Вольфштейн

Вольфштайн 1275 жылы Габсбург королі Рудольф I-нің бұйрығымен, оның қамалының жанында "бекітілген және еркін" қала салу туралы нұсқаумен құрылды, ол қазір Альт Вольфштайн ("Ескі Вольфштайн") қиратылысы ретінде белгілі. Рудольф жаңа қалаға Шпейер қаласымен бірдей қала құқықтары мен бостандықтарын берді. "Мәңгілік сауда алаңы" ретінде, ол сауда-саттық, коммерция және келісімдер үшін қасиетті орын болуға тиіс еді. Алғашқы қала тұрғындары айналасындағы көне ауылдардан келді. Жаңа қала тек бірнеше онжылдық бойын ғана корольдік тікелей басқаруда болды, содан кейін ол көп рет әртүрлі аумақтық биліктерге кепіл ретінде берілді. Осы үздірілмейтін кепіл тізбегі 1312 жылы қаланың Спонхайм графтарына берілуімен басталды және 1673 жылы қала Сайлаушы Пфальцқа өткенде аяқталды. Кайзерслаутернның Оберамтындағы Вольфштейннің Сайлаушы Пфальц Амты (немесе Унтерамты) Кацвейлер және "Ротхе ам Зеельберг" (Ротсельберг) атты екі сот аймағын қамтыды.

Россбах

Орта ғасырларда (XII ғасырдан бастап) жер иелері Велденц графтары болды. Мозельдегі шағын резиденциясынан (Велденц қамалынан) алыс, олар Альзенц, Глан және Нахе өзендері арасындағы кең аумақтарға ие болды, соның ішінде Хонхелден даз амп (1387) орналасқан, оның құрамында сөз болатын елді мекендер де бар еді. XVI ғасырдың ортасында сот судьясының (Шюльтейстің) резиденциясы Айньолленге көшірілді. XV ғасырдың басында графтың жалғыз қызы (және жалғыз баласы) және жалғыз мұрагері Виттельсбах әулетінен шыққан Цвайбриккен графы Стефанға тұрмысқа шықты. 1444 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, енді жойылған (өйткені әйел граф титулын мұраға ала алмайтын, ал еркек мұрагер болмаған) Велденц графлығы мұрагерлікпен оның ұлы Людвиг I-ге өтті, ол енді Велденц-Цвайбриккен герцогы титулын алды, осылайша Россбах үшін ұзақ саяси тұрақтылық дәуірі басталды. Ауыл сол кезде көршілес қалалар тарихына тән, көптеген сатулар мен кепілдіктерден сақталды.

Реквилерхоф

Орта ғасырлар бойы, 19 ғасырдың басына дейін, асыл феодалдар өздерінің вассалдарына осы мүлікті мұрагерлік және жеке меншік пайдалануға берді. Жер иелері алғашқыда Грумбахтың Вальдграфтары және Рауграфтары, содан кейін Велденц графтары (1387), ал 1444 жылдан бастап Пфальц-Цвайбрюкен герцогтары болды. Олар бір уақытта Оффенбах монастырына қарасты барлық иеліктердің қамқорлары және демеушілері болды, сондай-ақ (1733 жылдан бастап) Пфальц сайлаушылары да болды. Мүліке иелерінің есімдері 1514 жылдан бастап жазбаларда үзіліссіз сақталған. Олар монастырға мұрагерлік міндеттемелерін орындады, ал сыйақы ретінде "әміршілердің монастырлық ормандық жерлерін" пайдалану және мал жаю құқықтарын, "тегін ағаш және отын", "мүлік аумағындағы қой жайылымын", сондай-ақ Волфштейн базар қаласының муниципалды аумағында ең көп дегенде 200 басқа дейін мал бағу құқығын алды (1786).

Вольфштейн

Amtskellerei, оның көбінесе асыл Amtskeller князьдік бұйрықтарды орындаумен айналысты, Neu Wolfstein қамалында орналасқан, кейін 1688 жылы король Людовик XIV әскерлері тоғыз жылдық соғыста (Германияда Pfälzischer Erbfolgekrieg немесе Палатин мұрагерлігі соғысы деп аталады) қиратты, сол кезде Шлоссберг тауының етегіндегі ескі қалалық үйдің жанындағы шағын үйге көшірілді; 1753 жылдан бастап ол сыртқы қала қақпасының алдындағы үлкен ғимаратта (қазіргі қалалық әкімдігі) Сайлаушы Карл Теодордың (1742-1799) бұйрығымен салынған Amtsgefällen – мемлекеттік салықтар есебінен бой көтерді. 1768 жылы Сайлаушы мен Цвайбриккен герцогы арасындағы аумақтық алмасу нәтижесінде Эйнолленнің Schultheißerei-іне (Эйноллен, Хоэноллен, Тифенбах, Обервайлер, Россбах және Сульцхоф) қарасты аудандар Сайлаушы Пфальцкесіне өтті және Вольфштайн аймағына қосылды. Қаланың Сайлаушы Пфальцкесінің иелігінде болу кезеңі Француз революциялық әскерлері Рейн өзенінің сол жағындағы жерлерді, оның ішінде қаланың өзін басып алғанда аяқталды; 1801 жылы Лунэвиль шарты бойынша бұл аумақ жақын арада Наполеон Франциясына қосылды. 1797 жылға қарай француздар жүргізген әкімшілік реформа барысында Вольфштайн Кайзерслаутерн округінің және Монт-Тоннер (неміс тілінде Доннерберг) департаментінің кантондық орталығына айналды. Кантонға 32 муниципалитет, 8 әкім және шамамен 8000 тұрғын кірді. Вольфштайн мэриясы (Mayoralty) шамамен 1300 тұрғыны бар төрт муниципалитеттен тұрады; қаланың өзінде 37 отбасы және 311 адам тұрды. 1814 жылы француздар Вольфштайн кантонынан шығып кетті.

Россбах

1444 жылдан 1768 жылға дейін Россбах ауылының тұрғындары Цвайбриккен герцогінің бағыныштылары болды. Осы кезеңнен бастап, бірнеше ғана маңызды оқиғалар тіркелген:

Россбах Вайстумы (1544 – Вайстум – «wisdom» сөзімен туыс, орта ғасырлар мен жаңа заманда заң біліміндегі адамдар шығарған заңдық қаулы) Россбах, Имзманншхаузен (шамамен 1250: Зиерманншхаузен; бүгінде: Имметсхаузен), Мельхаузен (жойылғаннан бері), Столхаузен (қазіргі: Сталхаузен) ауылдарында Әулие Дионисий күні (9 қазан) Дионисий тауындағы, Әулие Дионисийге арналған шағын шіркеудің жанында (бүгінгі: Auf dem Mühlacker) жыл сайынғы жиналыстар өткізілгенін көрсетеді. Шағын құдай ораны Тифенбах приходының шатыры болды, ол XV ғасырдың басынан Реформацияға дейін Вельденц графтарының сыйы ретінде Әулие Иоанн орденінің қолында болды. 1528 жылға қарай Тифенбах реформаланған приходқа айналды. Шіркеу 18 ғасырға дейін реформаланған діндарлар, содан кейін лютерандар мен католиктердің құлшылық етуіне пайдаланылды, бірақ 19 ғасырда бұзылып, айналасындағы зират 1902 жылға дейін қолданыста болды. 1930 жылдардың басында ескерткіш алаң салынып жатқанда, бұл жер тегістелді. Баумхольдердегі Мюлларц (диірмен дәрігері) Адам Сильбервашер 1604 жылы Россбах ауылынан жоғары орналасқан «кішкентай өзенде» су арнасымен диірмен салды; бұл Россбахта тіркелген алғашқы диірмен болды. Алайда, ол Отыз жылдық соғыста қирады. 1695 жылы Йоханнес Шваммбахер Лаутер өзені бойында, Россбахтан төмен қарай, «бұрын ешкім тұрмаған» жаңа диірмен салды. Диірмен төңірегінде Bei der Roßbacher Mühle (бүгінде: In Mühlhausen немесе In der Hohl) деген жаңа орталық пайда болды. Цвайбриккен герцогы Кристиан IV Эйнолленнің Шултхайзериін Палатин сайлаушысы Карл Теодорға берді. Бес кішкентай ауыл Вольфштайнның төменгі әкімшілік бөліміне (Unteramt) қосылды. Россбах муниципалитеті сол кезде 1125 морг егістік жер, 57 морг шалғын, 33 морг жүзімдік, 10 морг бақша және 137 морг орманды қамтыды. Ауылда 222 адам тұрды. 42 үй, 1 шіркеу және 2 мектеп болды.

Бавария патшалығы

1814 жылы Вена конгресі орнатқан Наполеоннан кейінгі жаңа тәртіптен кейін Вольфштейнерлер бавариялықтар болып саналды, бұл 1918 жылға дейін Бавария корольінің поддандылары екенін білдірді. 1918 жылы монархия құлатылғаннан кейін, олар Веймар Республикасы кезінде Баварияның еркін мемлекетіне қарасты. Тек 1947 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана Пфальц ресми түрде Баварияның анклавы болмай қойды, содан кейін ол жаңадан құрылған Рейнланд-Пфальц штатына қосылды. Бавариямен байланыс 1956 жылғы 22 сәуірде өткен референдум арқылы расталды. «Бавария Рейн округінде» (Bayerischer Rheinkreis, яғни Бавария Пфальцы) Вольфштейн Кузельдің жер комиссариатына (1862 жылдан бастап Bezirksamt, ал 1939 жылдан бастап Landratsamt) біріктірілді. 1817 жылы Вольфштайн кантонына 33 муниципалитет кірді. Bürgermeisterei (қала басшылығы) қаламен және Реквейлерхофпен, сондай-ақ Айньоллен (1900 жылға дейін) және Россбах (1905 жылға дейін) муниципалитеттерін қамтыды. 1814 жылдан 1832 жылға дейін қала әкімшілігін дәрігер Вильгельм Вогт Oberbürgermeister ретінде басқарды. 1849 жылғы Пфальц көтерілісінен кейін қала тұрғындарының көпшілігі Америка Құрама Штаттарына эмиграциялады. 1832 жылғы Хамбах фестивалі мен одан кейінгі Пфальц көтерілісіне байланысты бір оқиға бар: Республикалық-либералдық көзқарастың жақтасы 23 жастағы терішінің ұлы Якоб Кригер болды, ол АҚШ-қа қашып, Луисвиллде сауда және банк ісін құрды. Оның қызы Эми Вольфштайн банкирі Карл Отто Браунға үйленді. Екінші жағынан, Цвайбрюккендегі жоғарғы соттың мемлекеттік прокуроры, Вольфштайн туған Людвиг Шмидт, Гейдельбергтік романтизм суретшісі Георг Филипп Шмидттың інісі және Якоб Кригердің туысы болды. Шмидт көтерілісшілерге қарсы сот процесін жүргізді. 1852 жылы кантондар округтік муниципалитеттерге (Distriktgemeinden) айналдырылды. Округтік кеңестерде – Вольфштайн округіне (Distrikt Wolfstein) 30 муниципалитет қарасты – фермерлер басымдық құрды, себебі дауыс беру көбінесе ең көп салық төлейтіндерге жақсы тиді. Вольфштайн округіндегі 43 кеңесшінің 35-і фермерлер болды. Бавариядағы монархия 1918 жылы Баварияның соңғы королінің (ол 1913 жылдан бері билік еткен) тақтан бас тартуымен аяқталды, бұл Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін болды, онда Вольфштейнден 35 және Россбахтан 19 әскер қаза тапты.

Веймар Республикасы мен Үшінші рейх (1919-1945)

Веймар Ұлттық Ассамблеясы мен Бавария Жергілікті Парламентіне өткен сайлауда Әлеуметтік-демократтар (СДП) Вольфштайнда шамамен 34% дауыс жинады, бұл көрсеткіш Германия Демократиялық Партиясымен (ДДП) шамалас болды, ал Германия Халық Партиясы (ДВП) 23%, Бавария Халық Партиясы (БВП) 9% дауыс алды. Бірақ 1924 жылғы Рейхстаг сайлауында СДП-ның дауыс үлесі 9%-ға дейін төмендеді, ал «Ұлттық Оңшылдар» 34%, Коммунистер (KPD) 4%, «Völkischer Block» 30%, БВП 12% және «Freiwirtschaftsbund» 11% дауыс жинады. 1930 жылғы Рейхстаг сайлауында Вольфштайнда «Гитлер қозғалысы» (НСДАП) 54% (279 дауыс), СДП 13% (68 дауыс), Орталық Партия 4% (25 дауыс), KPD 3% (18 дауыс), ДВП 4% (21 дауыс), Экономикалық Партия 15% (78 дауыс) және ұсақ партиялар 6% (27 дауыс) алды. Германияда нацистер билікке келгеннен кейін (21 сәуір 1933 жыл) өткен алғашқы қалалық кеңес сайлауында НСДАП 10 орынның 8-ін жеңіп алды, ал сол жылы қалалық кеңес президент Пауль фон Гинденбургке, рейхсканцлер – ол әлі «Фюрер» атағын алмаған – Адольф Гитлерге және рейхстатхальтер Франц Риттер фон Эппке құрметті азаматтық атақ берді; осы құрметтің иегері жергілікті ақын Паулина Кёниг те болды. Россбах қалалық кеңесінде де нацистер көпшілікке ие болды. Полиция қызметкерлері, қалалық әкімшілік қызметкерлері, орман және дала сақшылары, су шаруашылығы басшысы сияқты мемлекеттік қызметкерлердің орнына ұлттық-социалистік идеологияға адал адамдар тағайындалды. Партия және оның көптеген ұйымдары қаланың экономикалық және мәдени өмірін көбірек анықтауға бағытталды. Осылайша, 1933 жылы жергілікті әншілер үйірмелері «Вестмарк» әншілер қауымдастығына біріктірілді, 1899 жылы құрылған сауда палатасы 1934 жылы «барлық қатысушылардың келісімімен» таратылды, ал жергілікті «Jugendleite» (ересекке толу рәсімі) Қажылық күні өткізілді, нәтижесінде 189 адам діни қауымдастығынан шығып кетті. 100 жыл бұрын демократия үшін күреске қатысқан қала енді халқының көпшілігімен нацистік диктатураны қабылдады. Бірақ нацистердің мақсаттары айқын болғаннан кейін, кері қайтуға кеш болды. Вулфштейн Екінші дүниежүзілік соғыста көп зиян көрмеді, бірақ адамдық шығын ауыр болды: 1930 жылы Ной-Вулфштейн сарайында салынған соғысқа қаза тапқандарға арналған ескерткіште тағы 100 есім жазылуға тиіс болды; ал Россбахта 1931 жылғы соғыс ескерткіші соғыстан кейін 44 жаңа есімді алды.

1945 жылдан бастап

1947 жылдан бастап Вольфштайн жаңа құрылған Рейнланд-Пфальц штатының құрамына енді. 1969 жылдың 7 маусымында бұрынғы өздік басқарылатын Россбах-ин-дер-Пфальц муниципалитеті Вольфштайн қаласымен біріктірілді. 1971 жылдан бері қала Вольфштайн Verbandsgemeinde-нің әкімшілік орталығы болып табылады.

Қала атауы

"Вольфштейн" атауы ғасырлар бойы әртүрлі жазылымдарда кездеседі: Волюисштейн (1275), Вольффестейн (1387), Вольфштейн (1438), Вольфштейн (1477), Вольфштейн (1824). Сондай-ақ, жергілікті диалект сөйлеу тілінде қала Wolschde деп аталады. "Roßbach" атауы да жазылуы бойынша өзгерістерге ұшырады: Руосбах (1024), Россбах немесе Руспах (1544), Россбах (1558). Жергілікті диалект сөйлеу тілінде ауыл Рошбах деп аталады. "Reckweilerhof" атауы одан да айқын өзгерістерге ұшырады: Регевильре (1200), Реквейлер (1509), Рёгсвилер немесе Рёхсвилер (1600), Реквейлерхоф (1777/1778), Рёквейлерхоф (1917) және қазір Реквейлерхоф, ал жергілікті диалект сөйлеу тілінде Реквейлерхоф деп аталады.

Дін

Реформацияға дейін Вольфштайн Цвайкирхен приходына, ал Россбах Тифенбах приходына қарасты. Тек 15 ғасырдың ортасында ғана Вольфштайн қала орталығында (Вассергасседе) жеке шіркеу пайда болды. Бұл шіркеу Әйгілі Георгий (Святой Георгий) деп аталды және ол Ней-Вольфштайн қалыңындағы шағын шіркеудің жалғасы болды, онда сол кезге дейін діни қызметтер өткізіліп келген. 1528 жылы Тифенбах реформаторлық приходқа айналды, Россбах және Айноллендегі шағын шіркеулер оның құрамына кірді. Тифенбахтағы пасторлық үйі қирағаннан кейін, 1670 жылы приход орталығы Айнолленге көшірілді. 1704 жылы Айноллен приходының барлығы үшін лютерандық приход құрылды, оның орталығы Россбахта орналасты. Герцог Густав Самуил Леопольдтың (1718-1731 жылдары билік еткен) католицизмге өтуінен кейін, аз ғана католиктер қосылды, содан кейін реформаторлық, лютерандық және католиктік сенімдегі адамдар осы қалада бірге өмір сүрді, кейде қиындықтар болғанымен, өзара төзімділік сақталды. 2012 жылы католиктер, осы уақытқа дейін өз діни қызметкерлерімен қамтылған, Лаутерекен приходына біріктірілді. Вольфштайнде 16 ғасырдың ортасында, кепілдік иелері Швикард фон Сикингеннің (1549-1562) және Георг Иоганн I-нің (Пфальц-Вельденц, 1543-1592) ықпалымен реформаторлық және лютерандық қауымдар қатар құрылды. Алғашқысы (Креймбах, Ротсельберг және Руцвайлермен бірге) Цвайкирхен приходына қарасты, ал екіншісі, алғашқысымен дау-жанжалдарды болдырмау үшін Вольфштайнде жеке шағын шіркеу құрды. Діни қызметкердің орны Вольфштайн, Россбах және Эссвайлер арасында алмасып тұрды. Бұл шағын шіркеу 1818 жылы реформаторлық және лютерандық сенімдердің бірігуіне байланысты сатылды, ал түскен қаражат пасторлық үй салуға жұмсалды (Хаус Адам, 1822). 1823 жылы шіркеулер біріккеннен кейін, протестанттық приход орталығы Цвайкирхеннен Вольфштайнға көшірілді. Осылайша Вольфштайн аналық шіркеу орталығына айналды, ал Цвайкирхен мен Руцвайлер филиалдарға айналды. Россбах 1844 жылға дейін Айноллен приходына қарасты, содан кейін Вольфштайнға қосылды. 1866-1868 жылдар аралығында қазіргі евангелиелік шіркеу салынды. Бүгінде Вольфштайн протестанттық приходы Вольфштайнның аналық шіркеу орталығын, Реквайлерхофты және Руцвайлер-ан-дер-Лаутердің (Сельбахмюле және Обервайлер-Тифенбахпен бірге) филиалдарын қамтиды. 17 ғасырдың соңынан бастап Вольфштайн католик приходы кең, шашыраңқы қауымға айналды, оған Рутсвайлер, Креймбах, Каулбах, Ольсбрюкен, Ноймюле, Катцвайлер, Хиршхорн, Оберзульцбах, Унтерзульцбах, Тифенбах, Обервайлер және Россбах ауылдары кірді, барлығы 381 адамды құрады. Діни қызметтер үшін олар қамалдағы ескі Әйгілі Георгий шағын шіркеуін және кейде Вассергасседегі реформаторлық шіркеуді пайдаланды. 1776 жылы олар Обергасседегі жаңадан салынған, стильдік жағынан әдемі барокколық шіркеуді сатып алды. Бүгінгі таңда (2000) католик приходы Каулбах (шағын шіркеуімен), Креймбах, Россбах, Руцвайлер-ан-дер-Лаутер, Ротсельберг, Эссвайлер, Шневайдерхоф, Обервайлер-им-Таль, Ашбах, Реквайлерхоф және Обервайлер-Тифенбахтан тұрады, барлығы шамамен 900 адамды құрайды, олардың жартысы Вольфштайн/Россбахта тұрады. 1802 жылы Вольфштайн тұрғындарының діни үлесі мынадай болды: шамамен 66% реформаторлық, 22% лютерандық, 12% католиктік. 2000 жылы көрсеткіш мынадай болды: шамамен 20,9% католиктік, 65,2% протестанттық, 13,9% басқа. 19 ғасырдың соңында Россбахта Пфальц ішкі миссия қауымы (Pfälzischer Verein für Innere Mission) құрылды; 1995 жылдан бастап ол Евангелиелік қоғамдық лигасы (Evangelischer Gemeinschaftsverband e. V.) аталды, ол қазір Евангелиелік Гнадау қоғамдық лигасымен (Evangelischer Gnadauer Gemeinschaftsverband e. V.) бірікті және Пфальц диакониялық жұмысының мүшесі болып табылады. 1898 жылы мүшелер өздерінің "клубхаусын", жиналыс залымен және клуб жалдаған (аймақшы) уағыздаушы мен оның отбасы үшін тұрғын үймен бірге салды. Кең миссионерлік аймаққа Бозенбах, Франкельбах, Хеферсвайлер, Хиршхорн (өзінің миссионерлік залымен), Лаутерекен, Морбах, Нидеркирхен, Ольсбрюкен, Рейпольтскирхен, Рельсберг, Зеелен және Вёрсбах кіреді.

Мэр

Вольфштейн қаласының әкімі – Герварт Дилли, ал оның орынбасарлары – Пол Шмельцер, Герхард Спаугшусс және Кристиан Никель.

Елтаңба

Неміс гербінде: "Im goldenen Schild ein rechtsgewendeter schwarzer rotbewehrter Wolf, der einen roten Forsthaken (Wolfsangel) in den Tatzen hält" деп жазылған. Басы мен құйрығының арасында 3 қызыл ромб (2:1) орналасқан. Қаланың қару-жарағын ағылшын геральдикалық тілінде былайша сипаттауға болады: Алтын фонға қара қасқыр, қызыл тіс-тырнақтарымен, қызыл түсті иілген темірді (cramp) ұстап тұр, басы мен құйрығының арасында үш қызыл ромб шеврон тәрізді кері бұрылып орналасқан.

Қыш кен орны

Қаланың өнеркәсіптік тарихының куәсі – Вольфштайн қаласындағы Historische Besichtigungs Kalkbergwerk (“Тарихи саз кеніші”). Шахталық теміржол келушілерді білікті жетекшілікпен Кенигсбергтегі саз кенішіне алып барады, онда 1967 жылға дейін саз блоктары жер астында қазылып, қалада өңделген. Барлық құрал-жабдықтар бастапқы күйінде сақталған. Бұл саз кеніші ерекше маңызға ие өнеркәсіптік ескерткіш саналады және Германиядағы бірегей нысан болып табылады.

Спорт және демалыс

Жол белгілерімен жабдықталған жолдар Кенигсбергті және оның төңірегін саяхатшыларға ашады. Глан Лаутерталь Хоэнвег жолы, Ұлы Батыс Пфальц саяхат жолының (“Großer Westpfalzwanderweg”) бір бөлігі, қаланың муниципалды аумағынан өтеді. Саяхатшыларға ерекше қызығушылық тудыратын орындар: Лауфхаузер Вайхер (көл), Ной Вольфштейн және Альт Вольфштейн қамалдарының қираған қалдықтары, Айзеннопф (төбе) және оның павильоны, Цвайкирхе шіркеуі, Креймбергтегі Хайденбург (“Бұтпарастар қамалы”), Сельберг (теңіз деңгейінен 545 метр биіктікте) және оның қарау мұнарасы, сондай-ақ Эсвейлер маңындағы ұшқыш спорты орталығы. Қаланың өзінде 1590 жылдан 1753 жылға дейін қала әкімшілігі орналасқан "Зур Альтен Шенке" қонақ үйі, қазіргі қала әкімшілігі, бұрынғы Amtskellerei (әкімшілік орталық), Шлоссплац (“Шаһар алаңы”) және Музикантенбруннен – жергілікті Музиканттар дәстүрін бейнелейтін фонтан (толық ақпарат алу үшін Хинцвейлер туралы мақаланы қараңыз), қайта жаңартылған Шлоссгасе (“Шаһар көшесі”) және оның Эуленбруннен (“Сұлу фонтаны”), сондай-ақ Альте Мюльге (“Ескі диірмен”) айналасындағы жаңа аудан бар. 112 шақырымдық Палатин жотасы (“Palatine Ridgeway”) Виннвейлерден Роккенхаузен арқылы Вольфштейнге дейін созылады. Sport und Freizeit Center Königsland орталығында ойын алаңдары, спорт залы және жылы ашық бассейн бар. Вольфштейндегі басқа спорттық нысандар: CJD ат спорты клубы, ату полигоны, теннис корты және қолғаптық футбол алаңы және тағы да басқалары.

Экономикалық құрылым

Сайлау Пфальц дәуірінде қолөнер және шағын шаруашылық ауыл шаруашылығы қаланың экономикалық құрылымын анықтады. Вольфштайн тұрғындарының көп бөлігі кедейлікте өмір сүрді. 18 ғасырдың соңында Кенигсбергтің князьдік сайлау жағында сынабар тасты кендеу арқылы жақсарту орын алды, бұл князьдік сайлаушы Карл Теодордың ынталандыруымен болды. Қалаға келген тәжірибелі мамандардың басшылығымен бұл кен өндіру 1770 және 1790 жылдар аралығында ең жоғары деңгейге жетті. Дегенмен, кен қазу жұмыстары 30 жылдан аспай, 19 ғасырда толығымен тоқтады, нәтижесінде жұмыссыз қалған кеншілер мен олардың отбасыларына қиындық пен мұң келді. 19 ғасырда Вольфштайн азаматтарының бастамаларымен крейда өндіру, көмір өндіру, тері илеу, сыра қайнату, зығыр және мақтадан бұйым жасау, кірпіш жасау сияқты жаңа кәсіпорындар пайда болды, бірақ бұл орындары барлық жұмыс іздеушілерді жұмыспен қамтамасыз ете алмады. Сондықтан, күнкөріс қажеттілігінен туындап, Вольфштайн және оның маңындағы көптеген ауылдарда Musikant кәсібі дамыды. Бір кезде Вольфштайн кантонынан 750-ден астам кәсіби музыканттар «әлемнің жолдарында», цирк оркестрлерінде, Сібірдегі дворяндардың үйлерінде, демалыс кемелерінде және басқа да жерлерде өзін сынап көрді. Қазіргі Вольфштайн Verbandsgemeinde құрамында барлығы шамамен 3500 адам Musikant ретінде жұмыс істеді. 20 ғасырдың басында экономикалық жағдай жақсарды: біріншіден, 1883 жылы ашылған Лаутер аңғары темір жолы (Лаутерталбан) жұмысшыларға жақын маңдағы карьерлерге немесе Кайзерслаутерндегі жұмыс орындарына баруға мүмкіндік берді, екіншіден, Вольфштайнде және өзен арғы бетіндегі Россбахтағы жаңа коммерциялық мекемелер табыс табуға жағдай жасады. Олардың қатарында Pfälzische Schwerspatwerke Braun, Krieger u. Cie. (1902-1950; барит зауыттары), Pfälzische Bandagenfabrik Karl Otto Braun (1903; Karl Otto Braun KG алдындағысы; бинттер), Zigarrenfabrik Felsenthal u. Co. (1910-1920 жылдардың соңы; сигаралар), Industriewerke Roßbach және Kort ағайындыларының щетка фабрикасы (1896-1923) бар. Сондай-ақ, 19 ғасырдың басынан бері Мартин отбасының қыш құмыра жасау кәсібі де маңызды болды. Қазіргі уақытта Вольфштайн тұрғындарының көп бөлігі экономиканың екінші деңгейлі секторында жұмыс істейді (барлық сандар дөңгелектендірілген): 1200 адам, яғни жұмыс күшінің 67%-ы, оның ішінде 1030 қызметкер және 60 стажер KOB KG компаниясында ғана жұмыс істейді, бұл Еуропадағы ең ірі бинт фабрикасы, жақында бинт материалының ең ірі дистрибьюторы Paul Hartmann AG компаниясымен ынтымақтастыққа өтіп, тәуелсіздігінің бір бөлігінен бас тартты. Тек 240 қызметкер ғана Вольфштайнде тұрады. Қалаға келетін көптеген жұмыспен жүрушілер Кенигсбергтің маңынан келеді, бұл фабриканың «Кенигсланд» аймағының экономикалық жағдайына қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Экономиканың үшінші деңгейлі секторында 600 адам жұмыс істейді, оның ішінде 330 адам, яғни жұмыс күшінің 19%-ы «коммерциялық емес» ұйымдарда (CJD, Verbandsgemeinde және қала әкімшілігі, шіркеу мекемелері, мектептер), 80 адам, яғни 4%-ы сауда, несие бизнесі немесе көлік саласында және 180 адам, яғни 10%-ы басқа салаларда (қарттар үйлері, қонақжайлылық, денсаулық сақтау және т.б.) жұмыс істейді. 1949 жылы Россбахтың аграрлық қауымдастығында ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығындағы жұмысшылардың үлесі әлі де 46%-ды құрады. 84 шаруашылық болды, оның 28-і толық уақытты, бірақ жұмыс көлемі салыстырмалы түрде шағын (барлығы 20 гектардан аз) және жер учаскелері шашыраңқы орналасқан. Қаланың өзіндегі шаруашылық, тік беткейлермен және жұқа топырақпен шектеулі болғандықтан, әрқашан екінші рөлде болды. Алайда, қазір тіпті Россбахтың шеткі орталығы да тұрғын үйлерден ғана тұрады, бірақ оның 90 гектардай егістік жері мен жайылымдары CJD-мен өңделеді. Вольфштайн шекарасындағы соңғы толық уақытты шаруашылықты Реквейлерхофтағы Сонн отбасы басқарады.

Мектептер

18-ғасырдың басына дейін Вольфштайн мен Россбахтағы мектептер туралы ақпаратта кемшіліктер көп. Дегенмен, қаладағы реформат, лютеран және католик дін өкілдерінің болуына байланысты, әр дін үшін жеке-жеке үш діни мектеп болғандығы белгілі. Реформат және лютеран шіркеулерінің бірігуінен кейін, және халық санының артуына байланысты, протестант мектебіндегі сыныпта бір уақытта 100-ден астам оқушы болған, олардың барлығы реформат шіркеуінің жанындағы бір бөлмелі мектепте білім алған. Осыған жауап ретінде Вольфштайн 1823 жылы қала қақпасының алдындағы ғимаратты сатып алып, оны екі сынып бөлмесі және екі тұрғын үйі бар мектепке айналдырды – біреуі протестант мұғаліміне, екіншісі католик мұғаліміне. Сондай-ақ, католик сабақтарына Каулбах, Руцвейлер, Россбах және Обервайлер Тифенбахтан келген католик балалары да қатысқан. 19-ғасырдың ортасында протестант мұғалімінің көмекшісі жұмысқа алынып, ол сол кездегі алты жастағы оқушылар тобына арналған сабақтарды жүргізді. Католик балалары үшін мансардада үшінші сынып бөлмесі ашылды. 1856 жылы 7-ші сынып енгізілгеннен кейін оқушылар саны 200-ден асып, үш сыныптық қалалық мектеп ашылды, онда оқушылар үш топқа бөлінді: кіші (1- және 2-сынып), орта (3- және 4-сынып) және жоғары (5-ден 7-сыныпқа дейін). Содан кейін Вольфштайннің католик және протестант оқушылары бірге сабақ алды. 1892 жылы протестант шіркеуінің жанында төрт сыныпты жаңа мектеп ашылды. 1928 жылы сегізінші сынып енгізілді. Россбахта да осылай болғанға дейін (жаңа мектеп ашылғаннан кейін), Россбахтың сегізінші сынып оқушылары сабаққа Вольфштайнға баруға мәжбүр болды. Россбах тұрғындары 1825 жылы ауыл орталығында мектеп салды, ал 1871 жылға дейін католик және протестант оқушылары бір бөлмеде бір мұғалімнің сабақтарына қатысты. Сол жылы мектеп екінші сынып бөлмесімен және екінші мұғалімнің үйімен кеңейтілгеннен кейін, екі конфессия бөлінді, бірақ оқушылар санының тең еместігіне байланысты, бірінші сыныптағы протестант оқушылары католик мектебіне жіберілді. 1933 жылы екі діни мектеп екі сыныптық «Германиялық христиандық қауымдық мектебіне» айналдырылды, ол 1937 жылы «Мюлакерде» («Тігіш алаңында») жаңа мектепке көшті, ол сол кезде өте заманауи және жақсы жабдықталған. 1962/1963 оқу жылынан бастап Россбах, Руцвейлер, Креймбах, Каулбах, Франкельбах және Обервайлер Тифенбахтан келген барлық жетінші және сегізінші сынып оқушылары Вольфштайнде сынып деңгейіне сәйкес сабақтарда оқытылды, бұл орын табуда үлкен қиындықтар тудырды. Бұл мәселе 1965 жылы «Кёнигсбергтегі» Volksschulhaus-қа көшу арқылы шешілді, ол «Орталық мектептің» туған сәті деп есептелді (кішігірім шеткі мектептерді жоюға арналған орталық мектеп). 1990/1991 оқу жылынан бастап Verbandsgemeinde аймағындағы 14 ауылдың 5-тен 10-ға дейінгі сыныптары осында біріктірілді. Қазіргі уақытта қаланың қажеттіліктерін Grundschule Wolfstein (бастауыш мектеп; қоректендіру аймағы: Ашбах, Эйноллен, Креймбах, Каулбах, Обервайлер Тифенбах, Релсберг, Руцвейлер, Вольфштайн) және 1998 жылдан бері Regionalschule және (кейбір сыныптар біртіндеп таратылуда) Hauptschule (қоректендіру аймағы: Verbandsgemeinde) қамтамасыз етеді. Вольфштайннің ескі мектеп ғимараты бір кезде BASF, сауда палатасы және CJD қолданған. Ол қалалық мұражай мен кітапханаға айналуы күтілуде, ал Россбахтың ескі мектеп ғимараты қазірдің өзінде ауылдық қоғамдық орталыққа айналды.

Жоғары білім

Christliches Jugenddorf Wolfstein (CJD; 1972 жылы құрылған) Diakonisches Werk der Pfalz (христиандық жастар қайырымдылық ұйымы) мүшесі және Christliches Jugenddorfwerk Deutschlands (сондай-ақ CJD деп қысқартылатын) кәсіби даярлау және клиникалық әлеуметтік жұмыс институттарының бірі болып табылады. Кәсіптік дайындық жылында 14-16 жастағы, Hauptschulabschluss аттестатын алмаған ұлдар мен қыздар кәсіби даярлық деңгейіне бағытталады. CJD-нің өзіндік шеберханаларында және сыртқы кәсіпорындарында CJD өнеркәсіптік-техникалық, ауыл шаруашылығы, гастрономия және сауда салаларындағы 15 түрлі мамандық бойынша біліктілік алуға көмектеседі. «Жастар ауылында» (Jugenddorf) жастарға түрлі тұрғын үйлер ұсынылады. Әкімшілік орталығы – бұрынғы қала диірмені. Кузель аудандық халықтық білім беру орталығының Вольфштейн бөлімшесі деректерді өңдеу, қолданбалы деректерді өңдеу, шетел тілдері, тоқыма өнер, тамақ дайындау және тағы да көптеген бағыттар бойынша қосымша білім беру курстарын ұсынады.

Жол

Вольфштейн арқылы қаланың негізгі көлік артериясы – Bundesstraße 270 жолы өтеді, ол Пирмасенс қаласынан Кайзерслаутерн (A 6 автобанымен тоғысқан жер, Саарбрюкен–Мангейм бағыты) және Лаутеркен (Bundesstraße 420 жолымен тоғысқан жер) арқылы Фишбах/Кирнге (Нахе аңғары, Bundesstraße 41 жолымен тоғысқан жер) дейін созылады. B 270 айналма жолы құрылысы басталғаннан кейін бес жылға жуық уақыттан соң 2006 жылдың 17 қарашасында қозғалысқа ашылды. Кусель аудандық орталығына ең жылдам жол байланысы Ротсельберг, Жеттенбах және Альтенглан елді мекендері арқылы өтеді (Landesstraße 370, 23,6 км). Реквилерхофтан Landesstraße 368 жолы Ашбах және таулы аймақтың басқа елді мекендері арқылы Глан аңғарына (Гланбрюкен) дейін созылады. Kuhbrücker Hübel-ден Landesstraße 384 (“Hefersweiler Straße”) жолы Доннерсбергтің маңындағы аңғарлар мен таулы жерлердегі елді мекендерге жол ашады.

Темір жол

Вольфштайн Лаутер аңғары темір жолында (Лаутерталбан) жатыр, бұл бір рельстік, 34 шақырымдық темір жол, ол Вольфштайнды Кайзерслаутерн орталық станциясымен және онда қолжетімді Мангейм/Людвигсхафен – Саарбрюкен қашықтықтағы бағдарларымен байланыстырады, сондай-ақ Пфальц аймағындағы жергілікті теміржол қатынастарын қамтамасыз етеді. Жергілікті қала аумағында пойыздар Россбах (Фридхоф), Вольфштайн (Бахнхоф) және Реквейлерхоф станцияларында тоқтайды.