Норвегияның Trysil қаласындағы Nybergsund ауылы: тарихы, Германия бомбалауы, корольдік отбасының жасырыну орны және жазушы Тормод Хауген туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нибергсунд – Норвегияның Иннланд графтығындағы Трисил муниципалитетіне қарасты ауыл. Ол Трисилдің әкімшілік орталығы – Иннбигда ауылының оңтүстігінде шамамен орналасқан. Ауыл Норвегия корольдік отбасы мен үкіметінің жасырынған жері ретінде және Норвегияны неміс басқындығы кезінде неміс бомбалауына қарсы тұруымен әйгілі. Сондай-ақ, ауыл – норвегиялық, жүлделі жазушы және аудармашы Тормод Хаугеннің туған жері. Ауылдың 2021 жылғы халқы 370 адамды құрайды, ал халық тығыздығы – .
Nybergsund is a village in the municipality of Trysil in Innlandet county, Norway. It is located about south of the village of Innbygda which is the municipal centre of Trysil. The village is best known for serving as a hiding place for the Norwegian royal family and Cabinet and sustaining German bombing during the German conquest of Norway. The village is also the birthplace of award winning Norwegian writer and translator Tormod Haugen. The village has a population (2021) of 370 and a population density of .
Орналасқан жері
Нибергсунд әкімшілік орталығы Иннбигдадан оңтүстікке қарай орналасқан. Ауыл Трисилельваның (Трисиль өзені) шығыс жағалауында салынған, бұл өзен Швецияда Кларэлвен деп аталады. Нибергсунд Норвегия мен Швеция шекарасынан шамамен алыс жерде орналасқан.
Nybergsund is located about south of the administrative center Innbygda. The village is built on the eastern banks of the Trysilelva (Trysil River), which is a segment of the larger river known in Sweden as Klarälven. Nybergsund is located roughly away from Norway's border with Sweden.
Атауы
Нибергсунд жергілікті Ниберг шаруашылығының атынан және "сунд" деген сөзден, яғни бұғазды білдіретін сөзден шыққан. Ауылдың алғашқы жылдарында Ниберг шаруашылығы Трисилельва өзенімен жүретін паромдардың порты ретінде қолданылған.
Nybergsund was named after a local farm, Nyberg, and the element sund, meaning strait. In the village's early days, the site of Nyberg farm was used as a harbor for ferries that went along Trysilelva.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Норвегияға шабуылдан екі түн өткен соң, 1940 жылдың 11 сәуірінде король Хакон VII, мұрагер ханзада Олав және қашып бара жатқан Норвегия үкіметі Нюбергсундта пана тапты. Бірнеше сағат ішінде Министрлер кабинеті капитуляцияламау туралы шешім қабылдады. Олар сол түні министр Брауерге телефон арқылы хабарласып, өз шешімдерін жеткізді. Сондай-ақ, NRK арнасында Норвегия халқына үндеу жасап, өз шешімдерін қайталады және Норвегияның барынша ұзақ уақыт бойы шабуылға қарсы тұратынын уәделеді. Нюбергсундты келесі күні, 1940 жылдың 11 сәуірінде шамамен сағат 17:00-де Люфтваффе ұшақтары бомбалады. Шабуылдан ешкім қаза таппады, бірақ бірнеше ғимарат, оның ішінде жергілікті кооператив, мектеп және телефон станциясы қирады. Бомбалау басталғанда, король отбасы мен министрлер кабинеті қонақ үйден қашып, жақын маңдағы қар басқан орманға ұшып кетті.
Two nights after the invasion of Norway, on 11 April 1940, King Haakon VII, Crown Prince Olav, and the fleeing Norwegian government sought refuge in Nybergsund. Within hours, the Cabinet had made their decision to not capitulate. They reached Minister Bräuer by telephone that night to inform him of their decision. They also broadcast a message to the Norwegian people on NRK, reiterating their decision and promising that Norway would resist the invasion for as long as possible. Nybergsund was bombed by Luftwaffe aircraft at about 17:00 the next day, on 11 April 1940. No one was killed in the attack, but a number of buildings were destroyed, among them a local co op, school, and telephone exchange office. When the bombing began, the royal family and cabinet ministers fled from their hotel out into the snow covered forest nearby.
Өнеркәсіп
Трисселва өзенінің жағасында орналасқандықтан, Нибергсунд аймақта бірнеше өнеркәсіптік кәсіпорындарды тартты. 1957 жылы ағаш өңдеумен айналысатын "Трисиль Интерьертре" компаниясы Трисилельваның батыс жағалауындағы Нибергсунд көпірінен өтетін зауытта жұмысын бастады. Бұл орын ағаштарды өзен бойымен тасымалдаудың ыңғайлылығына байланысты таңдалды. Зауыт бастапқыда бөлшек тақтай (particle board) өндірді, бірақ кейін өндірісін өзгертіп, қазір жиһазға арналған ламинатталған және шпонталған бөлшектерді, сондай-ақ құрылысқа қолданылатын отқа төзімді қабырға жабын материалдарын шығарады. Трисилельваның мүмкіндіктерін пайдаланатын тағы бір кәсіпорын – Нибергсундтан оңтүстікке қарай орналасқан Сагнфоссен электр стансасы. 1945 жылы салынған Каплан турбиналық гидроэлектр стансасы, иесі "Эидсива ванкрафт" үшін жыл сайын электр энергиясын өндіреді. Бұл станса өзеннің норвегиялық жағындағы үш стансаның бірі. 1997 жылы Нибергсундта "TINE Meieriet Trysil" атты шағын сүт зауыты ашылды. Пултост және скjørost мамандандырылған сүт зауытында 13 адам жұмыс істейді және жыл сайын сүттің белгілі бір мөлшерін ірімшікке айналдырады. Нибергсундта 1980 жылға дейін жұмыс істеген нан пісіруші де болды. Ауыл орталығында орналасқан нан пісіруші ғимараты кейіннен Трисил/Энгердал мұражайының бөлігіне айналдырылды және кейде жергілікті тұрғындар дәстүрлі рецепттерді пісіретін нан пісіру күндерін өткізеді. Ауылда сонымен қатар дүкен, киім тігуші, автокөлік жөндеу шеберханасы және ішінде пошта бөлімі бар (post i butikk) жанармай станциясы сияқты бірнеше шағын сауда орындары бар.
Due to its location along the river Trysilelva, Nybergsund has attracted quite a few industries in the area. In 1957, Trysil Interiørtre, a wood processing business, began operations at a plant just across the Nybergsund Bridge on the west bank of Trysilelva. The location was chosen because of the ease of transporting logs downriver. The plant initially produced particle board, but has since changed its production slightly and now produces laminated and veneered components for furniture as well as fire resistant wall linings for construction. Another industry that takes advantage of Trysilelva is Sagnfossen Power Plant, located about south of Nybergsund. The Kaplan turbine based hydroelectric power plant was built in 1945 and now generates of power per year for its owner, Eidsiva vannkraft. The plant is one of three on the Norwegian side of the river. In 1997, a small dairy opened up in Nybergsund called TINE Meieriet Trysil. The dairy, which specializes in pultost and skjørost, has 13 employees and processes of milk into cheese yearly. Nybergsund was also home to a bakery that was in operation until the 1980s. The bakery building, located in the village center, has since been turned into part of the Trysil/Engerdal museum, and occasionally holds bakery days where local residents get together and bake traditional recipes. The village also features some local retail businesses, such as a convenience store, a tailor, an auto repair shop, and a gas station with a post office inside it (post i butikk).
Көлік
Riksvei 26 – Нюбергсунд ауылының орталық жолы, солтүстікке қарай Иннбигдаға және оңтүстікке қарай Швеция шекарасына қарай созылады, онда ол Riksväg 62 болады. Riksvei 25 ауылдың солтүстігінде орналасқан, ол шығысқа қарай Øстби және оңтүстік-батысқа қарай Тёрбергетке дейін жетеді. Екі жол да Трисилельвадан жаңа салынған Нюбергсунд көпірі арқылы өтеді. Алғашқы көпір 1929 жылы ағаштан салынған, ал 1949 жылы болаттан қайта салынған. Ескі көпір өте тар болғандықтан, көлік бір бағытта ғана, светофорлармен реттеліп жүретін. Сондықтан 2004 жылы Норвегияның Жолдар басқармасы ескі орналасқан жердің солтүстігіне жаңа көпір салуды тапсырды. 2005 жылдың 24 тамызында аяқталған көпірдің құны 19,5 миллион кронаны құрады және ағаш аркалық конструкциясы қолданылған. Ескі көпір әлі де пайдаланылуда, бірақ ол қалалық жолға дейін төмендетілді. Ауылға сондай-ақ жергілікті автобус бағыты – Trysilekspressen (Трисил экспресі) қызмет көрсетеді. Boreal Transport компаниясы басқаратын бұл қызмет күніне бірнеше рет Трисил мен Осло арасында автобус қатынайды.
Riksvei 26 is the central road in Nybergsund, extending north towards Innbygda and south towards the Swedish border, where it becomes Riksväg 62. Riksvei 25 lies just north of the village, and it runs east towards Østby and southwest towards Tørberget. Both roads cross Trysilelva at the newly built Nybergsund Bridge. The original bridge was built of wood in 1929 and then was rebuilt out of steel in 1949. The old bridge was very narrow and traffic could only pass one way at a time, regulated by traffic lights, so in 2004, the Norwegian Public Roads Administration commissioned a new one to be built just north of the old site. The bridge, which was completed on 24 August 2005, cost 19.5 million kroner and uses a wooden arch design. The old bridge is still in operation but has been downgraded to a municipal road. The village is also served by a local bus route, Trysilekspressen (The Trysil Express). The service, managed by Boreal Transport, runs busses between Trysil and Oslo several times per day.
Демалыс
Ауылда 1918 жылы құрылған "Нюбергсунд И. Л." атты жергілікті футбол командасы бар. Қазіргі уақытта Норвегияның екінші дивизионында ойнайды, 2011 жылы Адекколигадан төмендеді. Олар Идретсвегендегі "Нюбергсунд" стадионында ойнайды. Стадионда жасанды газон және 1500 көрерменге арналған орындықтар бар. Стадионнан басқа, жергілікті "Нюбергсунд" мектебінде шағын футбол алаңы, баскетбол алаңы және скейтборд пандусы сияқты спорттық жабық кешендер де бар. Аймақта "Кланк" сияқты жергілікті тауларға дейін жететін көптеген белгіленген жаяу жолдары бар, оның ең биік нүктесі теңіз деңгейінен жоғары. Жаз айларында "Тьонна" көліндегі демалыс аймағы өте танымал, онда пикникке арналған үстелдер, киім ауыстыратын бөлмелер, әбдетуханалар және жағажай волейболы алаңы бар. "Трисилельваның" батыс жағында жабық ату орыны бар "Трисиль Скиттерлаг" ату полигоны орналасқан. Ауылда сонымен қатар бинго және концерттер сияқты шараларды тұрақты түрде өткізетін қоғамдық орталық бар. "Trysilfjellet" тауы және "Skistar" компаниясына тиесілі шаңғы курорты да "Нюбергсундқа" өте жақын, солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Бұл Норвегиядағы ең ірі шаңғы курорты, онда 31 лифт және 66 түрлі тау-шаңғы трассасы бар. Курорт негізінен Ослоға салыстырмалы түрде жақын болғандықтан танымал, көлікпен бір бағытта шамамен екі жарым сағаттық сапар алады.
The village has a local football team, Nybergsund I. L., that was founded in 1918. It currently plays in the Norwegian Second Division, having been relegated from Adeccoligaen in 2011. They play at Nybergsund Stadion on Idrettsvegen. The stadium features artificial turf and seating for up to 1,500 spectators. Aside from the stadium, there are also sports facilities at the local Nybergsund School, including a small football field, basketball court, and skateboard ramp. There are many marked hiking trails in the area that lead up to local mountains such as Klank, which rises to above sea level at its peak. During the summer, the bathing area at the lake Tjønna is very popular, with public facilities such as picnic tables, changing rooms, bathrooms, and a beach volleyball court. On the west side of Trysilelva there is Trysil Skytterlag, a shooting range with a covered firing point. The village also has a community center that regularly hosts events such as bingo and concerts. Trysilfjellet mountain and the associated ski resort owned by Skistar is also very close to Nybergsund, lying just to the northwest. The ski resort is the largest in Norway, featuring 31 lifts and 66 different slopes. The resort is popular mainly because of its relatively close proximity to Oslo, with about two and a half hours of travel time by car each way.