Канадалық ұшқыш және әскери қолбасшы Дональд Макларен

Кіріспе

Wing Commander Donald Roderick MacLaren (28 мамыр 1893 – 4 шілде 1988) – канадтық Бірінші дүниежүзілік соғыстағы аса көрнекті ұшқыш. Ол 54 жеңіске ие болды және соғыстан кейін Канада Корольдік әуе күштерін құруға көмектесті.

Өмірбаян

Дональд Макларен Оттава қаласында дүниеге келді, бірақ оның отбасы 1899 жылы алдымен Калгариге, содан кейін 1911 жылы Ванкуверге көшіп барды. 1912 жылы Макларен Монреальға Макгилл университетінде оқуға түсті. 1914 жылы ауру оны оқуын тоқтатуға мәжбүр етіп, Ванкуверге оралды. Макларен сауыққаннан кейін, оның әкесі мен бауыры Бейбітшілік өзенінің шалғай жерінде тері саудасы бекетін ашты. Сол жерде Макларен кри тілінде сөйлеуді үйренді. 1916 жылы отбасы сауда бекетін тастап, соғысқа көмектесуге кірісті. Маклареннің әкесі әскерге қабылдануға рұқсат алған жоқ, сондықтан ол Императорлық оқ-дәрілер басқармасына жұмысқа орналасты. Оның ұлдары Дональдты Корольдік ұшу корпусына шақырып алды. Ол алғашқы жаттығуларын Армоур Хайтстағы 90-шы орталық жаттығу мектебінде, содан кейін Онтариодағы Борден лагерінде, ал соңында Англиядағы No. 43 Тернхилл жаттығу мектебінде өтті. Содан кейін ол No. 34 жаттығу мектебіне ауыстырылып, Bristol Scout және Sopwith Camel ұшақтарында соңғы жауынгерлік дайындықтан өтті, Camel ұшағымен 9 сағат жеке ұшты. 1917 жылдың 23 қарашасында ол Францияға жіберілді, онда No. 46 эскадрильяға қосылды. Оның алғашқы әуе шайқасы 1918 жылдың ақпанында болды, онда Макларен бір неміс ұшағын «бақылаудан шығып кеткендей» атып түсірді. 1918 жылдың 21 наурызындағы әскери қимылы үшін ол Әскери крестпен марапатталды, онда ол бомбаларымен теміржол пулінің жойылған жеріне көмектесті, содан кейін бір шарды және екі неміс LVG екі орындық ұшағын атып түсірді. Қыркүйек айында ол Ұшқыштардың Ең батыр кресімен марапатталды. Соңғы жылдың соңында эскадрилья командирі апатта қаза тапқаннан кейін Макларенге командалық тапсырылды. Қазан айының соңында, жарақатсыз қалған Макларен, эскадрильясының бір мүшесімен достық күрес кезінде аяғын сындырып алды. Ол 6 қарашада Англияға қайтарылды және соғыс бітісі жарияланғанда ауруханада жатты. Ол соғыстың соңғы айларында эскадрильяны басқарғаны үшін Ұшқыштардың Ең батыр кресімен марапатталды. Макларен соғысты Әскери крест және таяқшасымен, Ұшқыштардың Ең батыр кресімен және DSO ордендерімен аяқтады. Ол сонымен қатар француз құрметті легионымен және Croix de guerre ордендерімен марапатталды. Макларен 1 ұшақты ортақ тұтқындады, 5 (және 1 ортақ) шарды жойды, 15 (және 6 ортақ) ұшақты жойды және 18 (және 8 ортақ) ұшақты «бақылаудан шығып кеткендей» атып түсірді. Бұл оның алғашқы әуе шайқасы 1918 жылдың ақпанында ғана болғанына және барлық жеңістерін тек тоғыз айдың ішінде жеткеніне қарамастан болды. Басқалармен қатар, ол 1918 жылдың 2 қазанында Mieczysław Garsztka атты астық ұшқышын атып түсірген болуы мүмкін (Джеймс Лит және Сирил Сойермен ортақ). Ауруханадан шыққаннан кейін ол жаңадан құрылған Канада Корольдік әуе күштеріне қосылды және жаңа әуе күштеріне ауысқанда Англиядағы канадалық ұшқыштарға басшылық етті. Маклареннің басшылығымен британдық әуе министрлігі RCAF ядросын құру үшін 112 ұшақ берді. 1919 жылдың соңында ол Калгаридегі Верна Харрисонға үйленген кезде Канадаға демалысқа оралды. 1920 жылдың ақпанында Англияға оралды, бірақ сол жылы RCAF-тен кетті. 1922 жылы Макларен Канадаға оралды және 1924 жылы батыс жағалауда алғашқы ұшу қызметін құрды, ал 1926 жылы Батыс Канада әуе компаниясы сатып алған Pacific Airways құрды. 1920 жылдардың басында ол су ұшағы базасын, Ванкувердің Иерихон жағажайындағы RCAF стансасын жоспарлай бастады, ол су ұшақтары мен ұшақпен ұшуға арналған. Кейіннен ол 1931 жылы Sea Island әуежайы ретінде ашылған Sea Island әуежайын ұсынды. 1940 жылы RCAF оны Иерихоннан көшірілген су ұшақтары базалық станциясы ретінде пайдаланды, ол қазіргі Ванкувер халықаралық әуежайына айналды. Дональд Макларен 1988 жылдың 4 шілдесінде 95 жасында қайтыс болды. Sopwith Camel ұшағында барлық 54 жеңісін одда жеткен ол осы типтегі ең табысты ұшқыш. Ол 46-шы эскадрильяда RFC/RAF-та бірінші дүниежүзілік соғыста «Қанатты жеңіс» романының авторы В. М. Йейтспен бірге қызмет етті. Бұл кейіпкер Макларенге негізделген деп көпшілік санайды. Сондай-ақ, «Парашют жоқ» атты кітаптың авторы, кейіннен әуе вице-маршалы дәрежесіне жеткен Артур Гулд Лимен бірге қызмет етті.

Donald MacLaren was born in Ottawa but his family moved first to Calgary in 1899, then to Vancouver in 1911. In 1912 MacLaren went to Montreal to study at McGill University. In 1914 an illness forced him to abandon his studies and he returned to Vancouver. After recovering MacLaren, his father and his brother opened a fur trading post at a remote point on the Peace River. While there MacLaren learned to speak Cree. In 1916 the family gave up the trading post to help in the war effort. MacLaren's father was not allowed to join the army so he got a job with the Imperial Munitions Board. His sons did enlist Donald joining the Royal Flying Corps. He did his initial training at 90 Central Training School at Armour Heights and then at Camp Borden in Ontario, then finally received further training in England at No. 43 Training School, Ternhill. He was then transferred into No. 34 Training School for final fighter orientation on the Bristol Scout and Sopwith Camel, completing 9 hours solo on the Camel. On 23 November 1917 he was sent to France where he joined No. 46 Squadron. His first air combat was in February 1918, where MacLaren successfully shot down a German fighter 'out of control'. He was awarded the Military Cross for a sortie on 21 March 1918 in which he helped destroy a railway gun with his bombs, then shot down a balloon and two German LVG two seaters. In September he was awarded the Distinguished Flying Cross. When the squadron commander was killed in a crash later in the year MacLaren was given command. In late October MacLaren, who had escaped injury in combat, broke his leg during a friendly wrestling match with another member of his squadron. He was sent back to England on 6 November and was in the hospital when the Armistice was announced. He was awarded the Distinguished Service Order for his leadership of the squadron in the last months of the war. MacLaren finished the war with a Military Cross and bar, a Distinguished Flying Cross and the DSO. He was also awarded the French Legion of Honour and Croix de guerre. MacLaren claimed 1 aircraft shared captured, 5 (and 1 shared) balloons destroyed, 15 (and 6 shared) aircraft destroyed, and 18 (and 8 shared) aircraft 'down out of control'. This was despite the fact that his first dogfight wasn't until February 1918 and that he scored all his victories in only nine months. Among others, he probably shot down ace Mieczysław Garsztka on 2 October 1918 (shared with James Leith and Cyril Sawyer). When he left hospital he was attached to the newly formed Royal Canadian Air Force and was in command of the Canadian pilots in England as they were transferred to the new air force. Under Maclaren's watch, 112 aircraft were granted by the British Air Ministry to form the nucleus of the RCAF. He returned to Canada on leave in late 1919 when he married Verna Harrison of Calgary. He returned to England in February 1920 but resigned from the RCAF later that year. By 1922 MacLaren returned to Canada and in 1924 established the first flying service on the west coast, and by 1926 formed Pacific Airways which was eventually acquired by Western Canada Airways. In the early 1920s he had begun planning for a seaplane base, an RCAF station at Jericho Beach, Vancouver, used for seaplane and flying boat training. He later recommended an airport at Sea Island, opening as Sea Island Airport in 1931 and which by 1940 was used by the RCAF as a seaplane base station, which had relocated from Jericho, and evolved into what is now Vancouver International Airport. Donald MacLaren died on 4 July 1988, aged 95. Having downed all of his 54 victories in the Sopwith Camel, he's the most successful pilot in the type. He served in 46 Squadron RFC/RAF alongside V. M. Yeates, the author of the seminal World War I novel Winged Victory in which Tom Cundall, the main protagonist's flight commander is a Canadian called "Mac". It is widely believed that this character was based on MacLaren. Also served with Arthur Gould Lee, who authored No Parachute and later achieved the rank of Air Vice Marshal