Кіріспе

Көмек туралы жалпы мәлімет

Дүниежүзілік банк Вьетнамға шетелдік көмек бағдарламасы арқылы үш мақсатты көздейді: Вьетнамның нарықтық экономикаға өтуіне қолдау көрсету, теңдік пен тұрақты дамуды нығайту және жақсы басқаруды ілгерілету.

Тарих

1970 жылдардың аяғында Вьетнам шелфте мұнайды барлау үшін Батыс Германия, Италия және Канада компанияларының көмегіне сүйенді. Бұл 1981 жылы аяқталды, бірақ кейіннен Кеңес Одағының техникалық көмегімен қайта жаңартылды. Қытайдан келген көмек, 1977 және 1978 жылдары шамамен 300 миллион АҚШ долларын құрады, 1979 жылы толығымен тоқтатылды, ал Вьетнамның көмір өндірісін қалпына келтіруге этникалық қытай жұмысшыларының жоғалуы зор әсер етті. 1979 жылы Жапония ресми дамуға көмек көрсетуін (гранттар мен арзан қаржыландырудың 135 миллион АҚШ долларын құратын жиынтығы) тоқтатты және оны Вьетнамның Камбоджадан шығуына байланысты етті. Батыстың басқа да көмектерін, қатты валютада жоғалту Вьетнамның Батыс Еуропалық сауда серіктестерінен қажетті заманауи машиналар мен технологияларды импорттау мүмкіндігін шектеді. Вьетнамның Камбоджаны басып алуынан кейін Швеция ғана экономикалық көмек көрсетуді жалғастырды. Дегенмен, Меконг өзенін дамыту сияқты көпжақты көмек Біріккен Ұлттар Ұйымының Азия және Тынық мұхиты экономикалық және әлеуметтік комиссиясы арқылы қолжетімді болды. Сондықтан Батыс және көпжақты көмек толығымен тоқтаған жоқ, бірақ 1986 жылға дейін жылдық орташа көрсеткіш шамамен 100 миллион АҚШ долларын құрады, бұл елдің қатты валюта қажеттіліктерінің аз бөлігін ғана қамтамасыз етті. 1986 жылы Вьетнамның ірі өнеркәсіптік елдермен ағымдағы шоттағы дефициті шамамен 221 миллион АҚШ долларын құрады. 1978 және 1979 жылдары Камбоджа және Қытаймен болған қақтығыстар Батыс және көрші Азия елдерімен экономикалық байланыстарды жалғастыру тұрғысынан айтарлықтай шығындарға әкелді. Нәтижесінде Ханой Совет блогының көмегіне одан да көп сүйенуге мәжбүр болды. КСРО және КОМЕКОН-ның басқа мүшелері өздерінің көмек міндеттемелерін арттырды, өйткені олардың жоспарлауы Вьетнаммен тығыз үйлестірілді, Ханойдың 1978 жылдың маусымында КОМЕКОН-ға кіргеннен кейін. 1978 жылы КСРО-ның экономикалық көмегі, 0,7 мен 1,0 миллиард АҚШ доллары аралығында бағаланған, Батыс көмегінен жоғары болды. 1982 жылы ол жылына 1 миллиард АҚШ долларынан асып, күніне шамамен 3 миллион АҚШ долларын құрады және 1980 жылдардың ортасына дейін осы деңгейде сақталды. КСРО және басқа КОМЕКОН елдері жобаларға көмек, техникалық оқыту, баға субсидиялары, несиелер және саудалық кредиттер сияқты барлық салада көмек көрсетті. Советтік басылымдар Вьетнамның экономикалық жаңаруына жобалық көмектің маңыздылығын атап көрсетті, бірақ Үшінші бесжылдық жоспар кезінде жұмсаған көмектің шамамен 75 пайызы Вьетнамның КСРО-мен екіжақты сауда дефицитін қаржыландыруға бағытталды, ол жылына орташа есеппен 896 миллион АҚШ долларын құрады. Советтік мұнай бағасын төмендету арқылы саудалық субсидиялар 1980 жылдардың басында күрт төмендеді, өйткені КСРО Вьетнамды әлемдік нарық бағаларына негізделген КОМЕКОН мұнай бағалау жүйесіне қосты. Вьетнамға КОМЕКОН-ның 1970 жылдардан бергі көмегінің толық мәліметтері 1987 жылдың соңына дейін жарияланбады, бірақ советтік дереккөздер ұсынылған жобалық көмек түрлері туралы ақпарат берді және советтік техникалық және өндірістік көмек нәтижесінде өндіріс артқанын мойындады. 1978 жылдан 1981 жылға дейінгі советтік көмек мақсаттары төлем балансының проблемаларын шешуге көмек көрсетуді, маңызды жобаларды іске асыруға көмектесуді, өнеркәсіптік ынтымақтастықты дамытуды, ғылыми-техникалық ынтымақтастықты жеделдетуді және вьетнамдық мамандардың біліктілігін арттыруға көмек көрсетуді қамтыды. Осы кезеңде КСРО Ханойдан Хо Ши Мин қаласына дейінгі теміржолдың қозғалысын жақсарту бағдарламаларынан бастап Қызыл өзендегі Тхан Лонг көпірінің құрылысын аяқтауға дейінгі көптеген мәселелер бойынша қаржылық және техникалық көмекке қатысты көптеген келісімдерге де қол қойды.