Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Панчен-ламаның ізбасарлығына қатысты дау
Controversy over the Panchen Lama succession
11-ші Панчен-ламаның мәселесі 28 жылдан бері із-түссіз жоғалып кеткен Гедун Чоки Нима және 11-ші Кунсик Панчен-ламаның танылуына байланысты. Панчен-лама Тибет буддизмінде Далай-ламадан кейінгі екінші маңызды рухани көшбасшы саналады. Панчен-ламаның қайтысынан кейін, Чадрел Ринпоче басқарған дәстүрлі іздеу процесінде ол Далай-ламаға барлық белгілер Гедун Чоки Нимаға тоқталып тұрғанын хабарлады. Далай-ламалар мен Панчен-ламалар бір-бірінің жаңа туғандарын таниды. ҚХР өз іздеу комитетін құрды, оған Чатрал Ринпоче және басқа монахтар кірді, және "Алтын құмыра" деп аталатын лотерея жүйесін қолдануды жоспарлады. Гедун Чоки Нима мен оның отбасы соңғы рет ұрланған күні көрінген. Чатрал Ринпоче де сол күні қытай билігімен қамауға алынды.
The 11th Panchen Lama controversy centers on the 28 year long enforced disappearance of Gedhun Choekyi Nyima and on the recognition of the 11th Kunsik Panchen Lama. The Panchen Lama is considered the second most important spiritual leader in Tibetan Buddhism after the Dalai Lama. Following the death Panchen Lama. During the traditional search process led by Chadrel Rinpoche, he indicated to the Dalai Lama that all signs pointed to Gedhun Choekyi Nyima, while the Dalai Lamas and Panchen Lamas recognize each other's incarnations. The PRC had established its own search committee, which included Chatral Rinpoche and other monks, and wanted to use a lottery system referred to as the Golden Urn. Neither Gedhun Choekyi Nyima nor his family have been seen since the abduction. Chatral Rinpoche was also arrested by Chinese authorities the day of the abduction.
Таным және ұрлау
Өлер алдында 10-шы Панчен-лама Чоеки Гьяльцен 15 жыл бойы Қытайда саяси тұтқын ретінде ұсталған еді. Босатылғаннан кейін 1962 жылдың 18 мамырында Мао Цзэдуңға 70 000 таңбалы петиция жазды. Петицияда Қытайдың Тибетті басып алуы бағаланып, тибеттіктердің наразылықтары тізімделді және Қытайдың «революция, азат ету, демократиялық реформалар және «социалистік жұмақ» деп аталатын үнемігі үгіт-насихатты қолдануы «таза алдау» екені айтылды. Мемлекеттік Кеңес Премьер-министрі 1989 жылдың 30 қаңтарында Таши Лунпо монастырының және монахтар комитетінен алынған пікірлер негізінде 11-ші Панчен-ламаны қалай таңдау керектігі туралы шешімін жариялады. Көптеген тибеттіктер 11-ші Панчен-ламаның инкарнациясын заңды деп санамайды, егер ол тибеттік дәстүрлі тәсілдер бойынша анықталмаса, соның ішінде 10-шы Панчен-ламаның ең жақын Кхенполары армандар мен белгілерге негізделген іздестіруді және Далай-ламаның ресми мойындауын қамтиды. Көбінесе Нечгун оракулынан да кеңес сұралды. 1994 жылы, 10-шы Панчен-лама қайтыс болғаннан кейін бес жыл өткен соң, әдетте 11-ші Панчен-лама анықталар еді. Бұл мәселе бойынша Дхарамсаладағы Нечунг оракулымен ақылдасты. Қытай үкіметінің басшылары процесті өз билігінде өткізуді қалады. Пекин бір ғана емес, бірнеше үміткерді анықтау үшін монахтар тобын пайдалануды жоспарлады, содан кейін алтын құмыраны пайдаланып, кездейсоқ біреуін таңдап, Далай-ламаны процестен толығымен шеттетуді көздеді. 1995 жылдың наурыз айында Қытай үкіметінің өкілдері құмырадан үш-бес қағазды тартуды ұсынды. 1995 жылдың 14 мамырында Далай-лама ресми тұлғалардың есімдерін тартуына жол бермей, Гедун Чоки Ниманы 11-ші Панчен-лама ретінде мойындады. 17 мамырда Қытай үкіметі мойындалған Панчен-ламаны ұрлап кетті. 1995 жылдың қараша айында олар алтын құмыра арқылы басқа бала, Гьяинкайн Норбуды таңдады. Бұл шешім Далай-лама тарапынан дереу айыпталып, сотталды. Қытай Гедун Чоки Нима мен оның отбасын тұтқындап, олардың қайда екенін жарияламады. Панчен-ламаның аға Кхенпосы Чадрел Ринпоче 1995 жылдың 14 мамырында Пекиннен қайтып келе жатқанда Чамдо әуежайында тұтқындалды. Екі жылдан кейін, 1997 жылдың 8 мамырында Чадрел Ринпоче сепаратизм және мемлекеттік құпияларды сатқандығы үшін алты жылға бас бостандығынан айырылды. Содан кейін ол Қытайда түрмеге жабылып, Лхаса маңындағы қытай әскери лагерінде үй қамауында ұсталды. Мәлім емес Ұлттар мен Халықтар Ұйымы 2011 жылы уланудан қайтыс болғанын хабарлады. Далай-лама Қытайды айыптап: «қайта туған адам қайда және қалай қайта туылауы керек екеніне және оның қайта тууы қалай танылуы керек екеніне толыққанды заңды құқыққа ие» деді. «Бұл шындық, ешкім де сол адамды мәжбүрлей алмайды немесе оны манипуляциялай алмайды», - деді ол. «Осыған орай, тіпті өткен және болашақ өмірлер туралы идеяны да, қайта туылған Тулкулар туралы түсінікті де жоққа шығаратын қытай коммунистері үшін, қайта туу жүйесіне араласу, әсіресе Далай-ламалар мен Панчен-ламалардың қайта тууына араласу өте орынсыз».
Before his death, the 10th Panchen Lama, Choekyi Gyaltsen, had been held for 15 years as a political prisoner of China, and after his release wrote the 70,000 Character Petition to Mao Zedong on 18 May 1962. The Petition assessed China's occupation of Tibet, expressed a list of grievances of Tibetans, and claimed that China's "use of routine propaganda regarding revolution, liberation, democratic reform and the so called 'socialist paradise' was "pure deception"." the Premier of the State Council published its decision on how the 11th Panchen Lama would be selected based on the feedback gathered from the committee of Tashi Lhunpo Monastery and monks on 30 January 1989. Many Tibetans would not consider the 11th Panchen Lama incarnation legitimate unless he were identified according to Tibetan traditional means, including a search by the 10th Panchen Lama's closest Khenpos based on dreams and omens, and a formal recognition by the Dalai Lama. Often, the Nechung Oracle was also consulted. By 1994, five years after the death of the 10th Panchen Lama, ordinarily, the 11th Panchen Lama would have already been identified. The Nechung Oracle in Dharamsala had been consulted on the matter. The leaders of the Chinese government wanted a process under their authority. Beijing planned to use a group of monks to identify a group of candidates, not only one, and then to use the golden urn to randomly select one of them, and to exclude the Dalai Lama from the process altogether. In March 1995, Chinese government officials proposed drawing a name from three to five slips in the urn. On 14 May 1995, the Dalai Lama preempted the officials' drawing of names by publicly recognizing Gedhun Choekyi Nyima as the 11th Panchen Lama. On 17 May, the Chinese government abducted the recognized Panchen Lama. Then in November 1995 they selected a different boy, Gyaincain Norbu, using the golden urn lottery system. This decision was immediately denounced by the Dalai Lama. China continues to detain Gedhun Choekyi Nyima and his family in a place whose location has not been divulged to the public. Chadrel Rinpoche, the Panchen Lama's senior Khenpo, was arrested at the Chamdo Airport while returning from Beijing, on 14 May 1995. Two years later on 8 May 1997, Chadrel Rinpoche was sentenced to six years in prison for splittism and betraying state secrets. He was then incarcerated in China, re incarcerated under house arrest in a Chinese military camp near Lhasa, and the Unrepresented Nations and Peoples Organization reports he died of poisoning in 2011. The Dalai Lama has denounced China by saying "the person who reincarnates has sole legitimate authority over where and how he or she takes rebirth and how that reincarnation is to be recognized." "It is a reality that no one else can force the person concerned, or manipulate him or her," "It is particularly inappropriate for Chinese communists, who explicitly reject even the idea of past and future lives, let alone the concept of reincarnate Tulkus, to meddle in the system of reincarnation and especially the reincarnations of the Dalai Lamas and Panchen Lamas."
Соңғы өзгерістер
2019 жылдың сәуірінде АҚШ конгрессмені Джим Макговерн Панчен-ламаның "әлемдегі ең ұзақ уақыт бойы ұсталған ар-ождан тұтқыны ретінде 30 жасқа толуын атап өтетінін" айтты және оның күштеп жоғалуын Тибет буддистерінің діни бостандығын бұзу деп бағалады, сондай-ақ, Қытайдың "Тибет халқын әлсірету және бақылау саясатының салдары" ретінде таңдалған Панчен-ламаның зардап шеккенін мәлімдеді. 2020 жылға қарай Панчен-лама 25 жылдан бері саяси тұтқын ретінде ұсталып отыр. БҰҰ-ның бес комитеті шара қолданып, 2020 жылдың сәуір айында 18 елден 159 ұйым дайындаған бірлескен петиция БҰҰ-ны Панчен-ламаны және оның отбасын босату үшін Қытайға қысым көрсетуге шақырды. 2020 жылдың мамыр айында CNN хабарлағандай, Орталық Тибет әкімшілігі "Қытайдың Панчен-ламаны ұрлап алуы және оның діни үлгісін және монастырда дін тану құқығын күштеп жоққа шығаруы діни бостандықты бұзу ғана емес, сонымен қатар адам құқықтарын ауыр бұзу болып табылады" деді.
In April 2019, U. S. Congressman Jim McGovern said the Panchen Lama "will mark his 30th birthday as one of the world's longest held prisoners of conscience", and referred to his enforced disappearance as a violation of the religious freedom of Tibetan Buddhists while also stating that the alternative Panchen Lama has been victimized by China as "a consequence of its policies to undermine and control the Tibetan people." As of 2020, the Panchen Lama has been held as a political prisoner for 25 years. Five United Nations committees have opened cases,
An April 2020 joint petition prepared by 159 organizations spanning 18 countries requests the United Nations to pressure China for the Panchen Lama's release, as well as the release of his family. In May 2020, CNN reports that the Central Tibetan Administration stated, "China's abduction of the Panchen Lama and forcible denial of his religious identity and the right to practice in his monastery is not only a violation of religious freedom but also a gross violation of human rights."