Кіріспе
CIES аббревиатурасы бар зерттеу тобы. Сиес аралдары (lang es) – Испанияның Галисия аймағындағы Понтеведра жағалауында, Риа-де-Вигоның құйылыс жерінде орналасқан архипелаг. Олар 1980 жылы табиғи қорық деп жарияланды және 2002 жылы құрылған Галисияның Атлантикалық аралдары ұлттық паркінің (Parque Nacional Marítimo Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia) құрамына кіреді.
The Cíes Islands (; lang es) are an archipelago off the coast of Pontevedra in Galicia, Spain, in the mouth of the Ria de Vigo. They were declared a Nature Reserve in 1980 and are included in the Atlantic Islands of Galicia National Park (Parque Nacional Marítimo Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia) created in 2002.
Архипелаг
Cíes үш аралдан тұрады: Монтеагудо ("Шарп Маунт" немесе Солтүстік арал), Фаро ("Маяк аралы" немесе Илла-ду-Медио, "Орталық арал") және Сан-Мартиньо ("Сент-Мартин" немесе Оңтүстік арал). Монтеагудо Моррасо түбегінен Солтүстік канал арқылы, ал Сан-Мартиньо Сантулуло мүйісінің (Ферро тауы) жағалауынан Фреу-да-Порта бұғазымен бөлінеді. До Фаро аралы Солтүстік аралмен аралдың шығыс жағында Родас жағажайы деп аталатын құм жинағы арқылы байланысқан. Су тасқан кезде аралдардың арасындағы жағалауда су ағып, жағажаймен тоқтатылып, құмды аймақ пен тастар арасындағы лагунаны толтырады. Ең биік нүктесі – Монтеагудодағы Альто-дас-Сиес. Аралдар Терциар дәуірінің соңында пайда болды, осы кезде жағалаудың бір бөлігі батып, риалар ("эстуарлар") құрылды. Үш аралдың барлығы да қазір теңіз астында қалған жағалау тауларының шыңдарынан тұрады және негізінен граниттен құралған. Жер батыс жағында тік, қиратылған жартастармен және теңіз бен желдің әсерінен пайда болған көптеген үңгірлермен (фурналармен) таулы. Шығыс жағы бұрқақты емес, орман мен бұталармен жабылған және Атлантика мұхит желдерінен қорғалған, бұл жағажайлар мен құм төбелердің қалыптасуына мүмкіндік береді. Атлантикалық дауылдар аралдардан өтеді және жағалауға соқтығысқанда ылғалды ауасын босатады. Сондықтан, Cíes Rías Baixas аймағының қалған бөлігіне қарағанда шамамен жартысына жуық жауын алады.
Табиғат қорығы
Бұл аймақтың жоғары табиғи құндылығы және адам қызметінен келген зардаптарға байланысты, 1980 жылы ол Табиғат қорығы деп жарияланды. 2000 жылдың 21 қарашасына дейін заңдық қорғау деңгейі өзгеріп отырды, содан кейін Галисия Парламенті бірауыздан орталық үкіметке Ұлттық парк мәртебесін беруге келісті. Испанияның депутаттар конгресі 2002 жылдың маусым айында нақты келісімге қол қойып, Галисияның Атлантика аралдарының Ұлттық құрлық-теңіз паркін құрды. Бұл парк бірнеше архипелагтар, аралдар мен тізбек аралдардан тұрады, атап айтқанда, Cíes, Ons, Sálvora, Noro Island [es], Vionta, Cortegada Island және Malveiras Islands [es]. Парктің теңіз бөлігі, төмен су кезінде жағалаудан 100 метрлік енді жолақ ретінде өлшенеді. 1992 жылдан бері аралдарда су астында балық аулауға тыйым салынған. Ұлттық парктер – адам қызметінен дерлік өзгере алмаған табиғи аумақтар, олардың ландшафты, геологиялық құрылымы немесе экожүйелері эстетикалық, экологиялық, білім беру немесе ғылыми құндылықтарға ие және ерекше қорғауға лайық. Сондықтан, экожүйенің тұрақтылығына қауіп төндіретін немесе оны өзгертетін әрекеттерге тыйым салынады. Қоршаған ортамен үйлесетін және табиғи ресурстарды сақтауға көмектесетін дәстүрлі шаруашылық (мысалы, дәстүрлі балық аулау) сияқты кейбір іс-әрекеттерге рұқсат етіледі. 1988 жылдан бері аралдар ZEPA (Zona de Especial Protección para las Aves, құстарды қорғауға арналған ерекше аймақ) мәртебесіне ие және олар Natura 2000 желісіне кіреді, бұл желі Еуропалық Одақтың мекендеу орындары мен құстарға қатысты директиваларын іске асырады. Мұнда сары аяқты шағаланың ірі колонияларының бірі орналасқан. ZEPA-лар, негізінен, құстардың тұрақты немесе көшіп-қону кезінде пайдаланатын жерлердің ластануын және жалпы нашарлауын болдырмау үшін қорғалады.
Туризм
Жазда Монтеагудоны Виго, Байона және Кангас порттарымен байланыстыратын кемелер бар. Мұнда кемпинг аймағы бар, бірақ рұқсатты Виго портынан алу керек. Супермаркет, айналысушылар орталығы және мейрамхана келушілерге қызмет көрсетеді. Аралдарда қоқыс жәшіктері жоқ. Келушілер өздерінің қоқыстарын материкке қайтарып әкелуге міндетті. Сиес аралдары ұсақ, ақ құмды және мөлдір сулы тоғыз жағажайдан тұрады. 2007 жылдың ақпан айында британдық "The Guardian" газеті Монтеагудо аралындағы Родас жағажайын "дүниедегі ең жақсы жағажай" деп таңдады. Журналдың мәліметінше, "Галегостың халқы ұзақ, тыныш жазғы күндерін Прая-дас-Родаста өткізеді, бұл жұмсақ, ақ құмнан жасалған мінсіз жарты ай, кішкентай құм төбелерімен қоршалған, тыныш және мөлдір теңіз лагунасын қорғайды". 2022 жылы арал "New York Times" газетінің "Өзгерген әлем үшін 52 орын" тізіміне енді, себебі оның "қоршаған ортасын қорғау және шамадан тыс туризмге қарсы күресу" жөніндегі күш-жігері ерекшеленді.
Флора
Бұл құнарсыз жерді негізінен автохтонды түрлер құрайды, мысалы, қызыл қырыққабық, шөпқоқыс, аспаржа, шырша (Thymelaea) немесе тасгүл (Cistaceae). Орман аумағы үлкен өзгерістерге ұшырады, себебі эндемикалық түрлердің көпшілігі, мысалы, жалпы инжір немесе пиренейлік емен (Quercus pyrenaica), қазірде пішін ретінде ғана сақталған, ал бетінің шамамен төрттен бір бөлігі қайта орманға айналдырылып, қызыл қарағай мен эвкалипт отырғызылды. Екінші жағынан, тұзға толы күшті желдер ағаштардың өсуіне кедергі келтіреді. Кейбір сирек және өкілді жағалау түрлері құмды төбелерде, жағажайларда және жартастарда өте қатал климат жағдайында өседі, мысалы, теңіз қызғылт (Armeria pungens; галисиан тілінде herba de namorar немесе "махаббат гүлі"), жергілікті түрлердің жоғалу қаупі төніп тұр және көптеген камариньялар (Corema album галисиан тіліндегі жалпы атауы), Пиреней түбегінің батыс жағалауына тән эндемикалық түр. Әдетте, лагуна аймағында батпақтық өсімдіктер (құрақ сияқты) өседі.
Фауна
Бұл жерде шамамен 22 000 жұп қанаты бар үлкен шағалалар колониясы бар, және олар Сиес аралдарының басты түрі болып табылады. 1960 жылғы санақ бойынша, аралдарда қазірге таяу жойылып бара жатқан 400 жұп Иберия гильмемоты (Uria aalge albionis) тіркелді. Басқа түрлерге жыртқыш құстар, көгершіндер, құлжалар, пеликандар, қазтар, тоқылдар және ағаштар мен жартастарға ұя салатын басқа да құстар жатады. Сонымен қатар, мұнда қыстауға немесе көші-қон жолында тоқтауға келген түрлі құстар бар. Алто-да-Кампа (Илла-ду-Фаро) және Фаро-ду-Пейто (Сан-Мартиньо) аралдарында орнитологиялық бақылау станциялары орналасқан. Аралдардың төңірегіндегі сулар биоәртүрлілікке бай, сондықтан киттер, дельфиндер және акулалар, оның ішінде көк акулалар мен баскинг акулалары осы жерге тартылады.
Өмір және теңіз түбi
Cíes аралдарының су астындағы аймағы Галасия жағалауындағы ең бай экожүйелердің бірін құрайды. Ең таңғажайып нәрсе – маңызды қоңыр су балдырларының орманы. Аралдардың периметрі әртүрлі орталармен сипатталады: күшті толқындарға ұшырайтын жартастарда ұлулар мен мидиялар қоныстанған. Оның су астындағы, өте тасты бөлігінде қабылдақтар, жәндік қабылдақтары, лобстерлер мен осьминогтерді кездестіруге болады. Ең қорғалған аймақтардың жағалауларында көптеген екі жақтан жабылатын моллюскалар, сондай-ақ, шошқа балық, көк балық және тіл балық мекендейді. Аралдардың ішкі бөлігіндегі тасты, бірақ қорғалған аймақтарда шын анемон ормандары мен көптеген теңіз кірпілері өседі. Cíes аралдарын қоршаған суларда дельфиндер, киттер және теңіз тасбақалары жиі кездеседі. Галасияның эстуарияларына кіретін және шығатын су айналымы жүйесі, тұщы және тұзды судың араласуы теңіз түрлерінің тамақтану көзі болатын қоректік заттар мен микроорганизмдердің шоғырлануына жағдай жасайды. Бұл теңіз түбінде археологиялық қалдықтар да табылады.