Кіріспе

Көркем теледидар кейіпкері

Ланс-сержант Джек Джонс – британдық үй күзет жасағы взводының ланс-сержанты және Британ империясының ардагері, алғаш рет Клайв Данн BBC теледидарлық «Әкесінің әскері» комедиясында сомдаған. Оның ең танымал сөздері: «Үрейленбе!», «Сөйлеуге рұқсат, мырза?» және «Оларға бұл ұнамайды!». Джонс сондай-ақ өзінің бұрынғы әскери тәжірибелерін, әсіресе Судан мен Үндістандағы оқиғаларын ұзақ әңгімелеп береді, сондай-ақ 19 ғасырдың соңғы жылдарындағы әскери дәстүрлер мен оқиғаларға шолу жасайды.

Шығармалық өмірбаян

Джонс туралы айтылатын аңыз бойынша, ол 1870 жылы Уолмингтон-он-Сиде, Джордж Джонстың ұлы болып дүниеге келген. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде ол 88 жастағы Пейбоди тарихи әскери қару-жарақ мұражайының қараушысы болды. "Корпорал Джонстың пайда болуы" эпизодында майор Реган жасы туралы сұрағанда, Джонс алпыс жаста дейді, бірақ сол эпизодта кейін капитан Мейнуорингке нақты жасын – жетпіс жасын айтады. Джек Джонс 1884 жылы армияға барабаншы болып қосылды; одан кейін ол бес әскери науқанда қызмет етті – Гордонның Суданға көмек көрсету экспедициясы (1884–1885), Суданды ағылшын-египеттік қайта басып алуы (1896–1899), Бур соғысы (1899–1901), одан кейін капрал дәрежесіне көтерілді, және Бірінші дүниежүзілік соғыс (1914–1918). ("Қауіпті байланыс" эпизодында ол: "1916 жылы окоптарда болғандағыдай көңілді болған емеспін!" дейді). Кейде ол Солтүстік-Батыс шекарасында патанмен шайқасқандығы туралы айтады (оның медаль ленталары 1895, 1898 және 1908 жылдары шекарада қызмет еткенін көрсетеді). "Екі жарым қауырсын" эпизодында ол Корольдік Уорвикшир полкінде қызмет еткенін айтады, ал "Оқ атуға арналмаған" эпизодында ол каки түсті әріптестерін 1914 жылға дейінгі полктің қызыл және көк түсті толық киімімен, екі қатар медальмен сотқа келіп таң қалдырады. Кейбір кейіпкерлер, мысалы майор Реган, Джонстың медальдарына сын айту арқылы оның жасын және Ұлттық гвардиядағы қызметке жарамдылығын бағалайды, ал басқалары, мысалы капитан Сквер (қарама-қарсы Истгейт взводынан) өте мақтайды; бір сәтте Сквер (өзі де тәжірибелі ардагер) Джонсқа "оның кеудесінде Британ империясының жарқын тарихы" бар екенін айтады. Батыс майданындағы қызметі кезінде ол гранаталарды шашыратып тастауға бейім болғандықтан "Жасыраушы бомбалағыш" деп аталған. 1915 жылы "Адам және сағат" атты алғашқы эпизодта айтқандай, нашар көруіне байланысты әскерден шығарылды. Сол эпизодта ол өзінің соңғы 14 жылдық мансабында капрал болғанын айтады. Яғни, ол 1901 жылы Бур соғысынан кейін осы дәрежеге көтерілген. Сондай-ақ, ол бір кезде Виктория патшайымының құрмет сақшыларының құрамында болғанын айтады. "Гиганттар шайқасы!" эпизодында Джонс малярияға шалдығады, бұл Африкадағы қызметі кезінде жұқтырған болуы мүмкін. Өте қарт болса да, Джонс ата-анасының екеуі де тірі және дені сау екенін айтады. "Төмендегі бөлме" эпизодында Джонс Корольдік Буффалолардың ежелгі орденінің мүшесі екені айтылады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Джонс қаладағы ет сатушы болып жұмыс істеді. (Оның дүкенінің мекенжайы "Заңмен қарым-қатынас" эпизодында 19 High Street, Walmington on Sea деп аталған). Ол Жергілікті қорғаныс еріктілеріне қосылуға қатты ниеттенгендіктен, жасы (70) болғанмен, капитан Мейнуоринг оны бірден взводтың капралы етіп тағайындады. Алайда, Джонстың бұл шешімге оның жасына байланысты төмендеп бара жатқан физикалық және ақыл-ой қабілеттеріне қарағанда, рациондық етпен қамтамасыз ету қабілеті көбірек әсер еткен болуы мүмкін. Мысалы, оның көру қабілеті нашар болғандықтан, қызметке тіркелгенде бастапқыда форманың орнына үстелге қол қойды. Көптеген эпизодтарда Джонс Судандағы Омдурман шайқасына қатысқандығын еске алады, генерал Кітченердің басшылығымен "Жұмбақтармен" күрескенін айтады. Қарт ардагер ретінде ол штыкпен соғысуды ("салқын болат") өте жақсы көреді және әдетте бұл туралы кез-келген сұраққа "оларға ұнамайды!" деген жауап береді, бұл фразаны жазушы Джимми Перри өзінің Ұлттық гвардиядағы қызметі кезінде есімде сақтаған. Сондай-ақ, Джонс бір кезде ұлы крикетші Ранжитсинхжидің артында викет ұстаған, ол "үнді жұбайы және адал адам" болған, бірақ ол "жауды жеңіп шыққанға дейін" болды.

Жасы мен денсаулығы

Джонстың жасы қанша екені бір жұмбақ. Бірінші маусымның бесінші эпизодында ("Корпорал Джонстың пайда болуы") ол майор Реганға (взводты тексеріп отырғанда) өзінің алпыс жаста екенін айтады. Бірақ сол эпизодтың кейініректерінде капитан Мейнварингке өзінің "тек" жетпіс жаста екенін айтады. Алайда төртінші маусымның соңғы эпизодында ("Күңгір тұлға") ол әлі алпысқа толмағанын айтады. Дегенмен Уолкердің пікірінше, Джонс қатысқан депресін айтатын барлық әскери іс-қимылдарға байланысты, оның жасы тоқсаннан асып кеткен болуы керек. Джонс Мысыр мен Суданға әскери қызметінде 4-ші маусымның 14-ші эпизодындағы кеңейтілген Рождестволық арнайы бағдарламада ("Гиганттар шайқасы!") маляриямен ауырады және осы ауруды дерлік қырық жылдан бері ұстап келгенін айтады.

Қасиет-сипаттары

Джонс көптеген ерекше мінездерімен танымал, мысалы, бір ойын жеткізу үшін ұзақ, созылған түсіндірмелер мен әңгімелерді пайдалану. Ол сондай-ақ кез келген жаттығу кезінде взводтан әлдебір қадам қалып қояды. Мұндай қасиет оның әскери қызметінің басынан бері болған; Джордж Кларк есімді тағы бір ардагер Джонсты 4-серияның "Екі жарым қауырсын" эпизодында осы қасиетімен еске алды. Джонс взводпен бірқадам болып тұрғаны тек екі рет байқалды, бір рет бір жылдық жаттығудан кейін, бірақ ол тез қалыпқа келді. Келесі жолы взводтың бәрі Джонстың әдетте жасайтын қосымша секундты пайдаланып, оларды ұқыпты көрсету үшін күтті. Ол көбінесе қисынсыз ұсыныстар жасайды, мысалы, неміс тұтқындарының шалбарларының түймелерін кесуді кеңес береді, себебі егер олар қашып кетсе, қалада шалбарлары төмен түскен күйде келе жатқан адамдар тобы қызығушылық тудыруы мүмкін. Әр жолы Джонстың ұсыныстарын Мейнваринг "Менің ойымша, сіз қиял әлеміне кетіп барасыз, Джонс" деген қысқа жауаппен жоққа шығарады. Джонс өте батыл, тіпті өлімге тәуекел ететін тапсырмаларға да ерікті түрде кетеді: мысалы, взвод азаптау туралы талқылағанда, ол қатты дауыспен және қуанышпен, оларды немен күресу керектігін білу үшін взвод оны азаптау керек деді. Осы жағдайда ол взводтың басқа мүшелері ұстағанда тыныштала алмады, тек Фрейзер шапалақ соққаннан кейін ғана қалыпқа келді. Джонс "Бізге оған айтуымыз тіпті дәмдірек болар еді" (тәмді дегеннің орнына) және "Сіз үшін от пен күйдіру және қарамел арқылы өтер едім, мырза" сияқты ерекше сөздерді қолданады. Жасы ұлғайған және денесі нашарлағанмен, Джонс өте жанданулы және белсенді. Қауіп-қатер жақындағанда, ол гистерияға ұшырап, айналасымен жүгіріп, "Қорықпа! ҚОРЫҚПА!" деп дауыстайды (әдетте орынсыз кезде, мысалы, қарулы мина немесе қол гранатасын ұстағанда) біреу оны тыныштандырғанға дейін. Бұл көбінесе қорқыныш емес, керісінше, ынтаның белгісі: Джонс – батыл адам, ол әрқашан кез келген іске ерікті болып келеді (қауіпті болғанына қарамастан) және оны жасағанда өте ынталы: егер басқа біреу таңдалса, ол ренжіп қалады (бір рет ол ерікті болмағанда, Фрейзер оны тек капитан Мейнварингті таң қалдыру үшін еріктілікке шақырды – ол олармен бірге болмаған, және Джонсты ашуға итерді). Егер ол кенеттен ұйқыдан оянса немесе біреу оның штығын алуға тырысса, Джонс кінәліні тұншықтыруға тырысады, кейін одан қатты кешірім сұрайды. "Екі жарым қауырсын" эпизодында Джонс Суданнан келген бұрынғы әріптесі, рядовой Кларк, Валмингтон-он-Си взводына қосылғанда, өзінің өткенімен бетпе-бет келеді. Кларк Джонсты көп жыл бұрын дервиштер екі адамға шабуыл жасап, ұрлап кеткен оқиғадан кейін өлді деп айыптайды. Қала мен взвод оның батылдығына күмәнданып, кейін Джонс болған оқиғаның шындығын айтады (ол үшінші тарапты қажетсіз азаптан немесе жанжалдан сақтау үшін оны асыл түрде жасырған). Джонс шындықты ашқаннан кейін, Кларк түсіндірместен қашып кетеді, Джонстың ар-намысын және құрметін сақтап. Взвод Джонстың жүк көлігін көлік және маневрлер үшін импровизацияланған БМП ретінде пайдаланады. Джонс көлігімен өте мақтанады және взводтың қажеттіліктеріне байланысты әртүрлі өзгерістерге рұқсат беруден жиі бас тартады. Мейнваринг көліктің зақымдануына себеп болған жағдайлар өте сирек кездеседі, бұл кезде Джонс капитанға ашуланып, бір сәтте Мейнварингті өзінің шұжық тізімінен қара тізімге енгізумен қорқытады; оған Мейнваринг сақтықпен "Тұра бер, Джонс" деп жауап береді. Алайда Мейнваринг әдетте бұл мәселені елемейді, "Соғыс болып тұр!" деп талап етеді. Мейнваринг пен Уилсонды етпен парамен майлаумен қатар, Джонс қажет болған кезде басқа да қала тұрғындарымен де солай әрекет етеді. Оның дүкендегі көмекшісі – "маған жақын Раймонд", "е" дыбысына басым жасап айтылады.

Қарым-қатынастар

Джонс Мейнваринг пен Уилсон екеуімен де жақсы қарым-қатынаста болған көрінеді, ол өз қалауын орындағанда жиі етпен пара береді. Джонстың тым ынталы және кейде дұрыс емес әрекеттері кейде Майнварингті ашуландырса да, капитан оның әрқашан құлшыныспен келетін тәсіліне ризашылық білдіреді және оны өзінің ең жақсы адамының бірі деп санайды, көбінесе ол және Уилсонмен мәселелерді талқылайды, содан кейін взводтың қалған бөлігіне жүгінеді. Бір эпизодта әуе шабуылынан кейін жарылмаған бомба телеграф бағанасының басына ілініп қалғанда, Джонс оны көтеріліп алып кетуге ерікті болады, бұл Майнварингтің «ол арыстан сияқты батыл, егер біздің әр адамымыз оған ұқсаса, ешкім бізді тоқтата алмас еді» деуіне себеп болады. Оның Мейнварингпен қарым-қатынасы, сөзсіз, Джонстың жоғары лауазымды офицеріне жағымпаздық танытуға бейімділігімен және оған берілгендігімен жақсарады. Дегенмен, Джонстың Мейнварингке күмәнмен және тіпті сенімсіздікпен қараған бірнеше жағдайы болды. Атап айтқанда, «Патша өзінің санау үйінде болды» деген эпизодта Джонс Мейнварингтің әкесі атақты тігінші және «Шебер тігіншілер гильдиясының» мүшесі деген мәлімдемесін жоққа шығарып, Мейнварингтің әкесінің жай ғана «қосымша көшедегі шағын мата дүкенінің» иесі болғанын және нашар сапалы жұмысшылар шалбарын сатқанын айтты. Оның басты қарсыластары Фрейзер және Вергер, оларды ол көбінесе қиындық тудырушы деп атайды. Рейсми емес кезде Джонс көбінесе оның сүйіктісі, Фокс ханыммен бірге болады. Миссис Фокс – орта жастағы еңкейген жесір, Джонстың қасапханасының тұрақты тұтынушысы. Ол кейде Миссис Проссердің назарына түсетіні де белгілі. Соңғы эпизодта Джонс пен Фокс ханым үйленеді.