Кіріспе

Мускарин ацетилхолин рецепторын қоздыратын агент.

Мускарин агонисі – мускарин ацетилхолин рецепторының қызметін қоздыратын зат. Мускарин рецепторы M1-ден M5-ке дейін әр түрлі субтиптерге ие, бұл оларды одан әрі жіктеуге мүмкіндік береді.

M1

М1 типті мускариндік ацетилхолин рецепторлары танымдық процестерде маңызды рөл атқарады. Альцгеймер ауруында (АА) амилоидтардың қалыптасуы осы рецепторлардың сигналдарды жеткізу қабілетін төмендетуі мүмкін, бұл холинергиялық белсенділіктің төмендеуіне алып келеді. Рецепторлардың өзі ауру процесінде көп өзгермейтіндіктен, АА-мен ауыратын науқастардың танымдық функциясын жақсартуға бағытталған емдеуде олар перспективалы терапиялық нысанаға айналды. АА-ны емдеу үшін бірнеше мускариндік агонисттер әзірленді және зерттеулер жүргізілуде. Бұл препараттар нейротрофикалық қасиеттерімен, амилоидты жинақталуды азайтуымен және тотығу стресінен туындаған зақымды жоюымен үміт береді. Тау фосфорилдануы төмендесе, ал холинергиялық функция күшейеді. Айта кетейік, мускариндік агонисттердің АФ сериясының бірнеше препараты осындай зерттеулердің назар ортасында: AF102B, AF150(S), AF267B. АА зақымдануын имитациялайтын жануарлар моделінде бұл препараттар жақсы нәтижелер көрсетуде. Ксаномелин шизофренияны емдеудің потенциалды құралы ретінде қарастырылуда.

Мускариндік және никотиндік белсенділік

Холинергиялық агонисттерді салыстыру ЗатРецепторлық таңдаулылығыАцетилхолинестеразамен гидролиз ЕскертулерМускариндықНикотиндік Ацетилхолин +++ +++ +++ Эндогенді лиганд Карбахоль ++ +++ Көздің глаукомасын емдеуде қолданылады Метахолин +++ +++ Астма және ХОБТ-ның белгісі болып табылатын бронхтардың жоғары сезімталдығын анықтауда қолданылады. Бетанехоль +++ Қуық және асқазан-ішек жолдарының гипотониясында қолданылады. Мускарин +++ Кейбір саңырауқұлақтарда табиғи алкалоид ретінде кездеседі. Саңырауқұлақтан уыттанудың бір түрі. Никотин +++ Темекі өсімдігінен алынған табиғи алкалоид. Пилокарпин ++ Глаукоманы емдеуде қолданылады. Оксотреморин ++ + Паркинсон ауруының симптомдарын тудыру үшін зерттеулерде қолданылады.

Мускариндік ацетилхолин рецепторларының субтиптері

Мускариндік агонисттердің әсер ететін нысаналары – мускариндік рецепторлар: M1, M2, M3, M4 және M5. Бұл рецепторлар Gi немесе Gq суббөлімдерімен байланысқан GPCR-лар болып табылады.