Кіріспе
ешқандай Солтүстік Кореядағы діндердің ресми статистикасы жоқ. Ресми түрде Солтүстік Корея дінсіз мемлекет, бірақ оның конституциясы дінге еркін ие болу құқығын кепілдейді, егер діни практика шетелдік күштерді араластырмаса, мемлекетке зиян келтірмесе немесе қалыптасқан әлеуметтік тәртіпті бұзбаса. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардағы бағалауларға сәйкес, Солтүстік Кореяның халқы көбінесе дінсіз, ал басты діндері – шаманизм мен Чхондоизм. Буддистер мен христиандардың аз саны бар. Чхондоизм саясатта «Аспан жолының жас достары» партиясы арқылы өкілдік етіледі және үкімет тарапынан Кореяның «ұлттық діні» деп есептеледі, сондай-ақ ерекше корейлік формаларға дамыды. Ол кезде Корея түбегі үш патшалыққа бөлінген: солтүстікте – жоғарыда аталған Когурё, оңтүстік-батыста – Пэкче, оңтүстік-шығыста – Силла. Буддизм Силлаға тек 5 ғасырда жеткен, бірақ ол тек 552 жылы осы патшалықтың мемлекеттік діні болып жарияланды. Сол кезеңде қытай конфуциандығының ықпалы елге еніп, келесі Жосон мемлекетінің мемлекеттік идеологиясы мен дініне айналатын корей конфуциандығының қалыптасуына әкелді. Жосон патшалығы (1392–1910), қатаң неоконфуциандық болғандықтан, буддизм мен шаманизмді қатаң түрде басып тастады. Осы ортада христиан діні 18 ғасырдың соңынан бастап қарқынды даму алды, себебі Силхак және Сохак зиялыларының қолдауы болды, содан кейін келесі ғасырдың соңында Корея патшасының өзі және құлдырап бара жатқан Жосон мемлекетінің зиялы элитасы Корея ұлтын жаңғырту үшін жаңа әлеуметтік күш іздеді. 19 ғасырдың соңында Жосон мемлекеті саяси және мәдени тұрғыдан құлдырап бара жатқан еді. Зиялы қауым ұлтты жаңғырту мен өзгертудің жолдарын іздеді. Протестант миссионерлері мектептер, ауруханалар мен баспа орындарын ашты. Корея патшасы мен оның отбасы христиан дінін жасырын түрде қолдады. Осының нәтижесінде Пхеньян «Шығыс Иерусалимі» деп аталды. 20 ғасырдың басында Корея халқының көп бөлігі жергілікті шаман дініне сеніп, конфуций салт-дәстүрлерін және ата-бабаларға табынуды ұстанды. Буддизм дерлік өліп қалды, ұзақ тарихы мен мәдени ықпалына қарамастан, 500 жыл бойы биліктегі неоконфуциандық Жосон патшалығының басып-жабуына байланысты монахтардың аз ғана тобы қалды. Кореяның Жапон империясына қосылуы (1910–1945) кезінде христиандық пен корей ұлтшылдығының арасындағы байланыс нығайды, өйткені жапондықтар мемлекеттік синтоизмді таңуға тырысты, ал христиандар синто ритуалдарына қатысудан бас тартты. Сол сияқты, христиандық ықпалына қарсы тұруды мақсат еткен Чхондоизм де бас тартты. Солтүстік Кореяның революциялық көшбасшысы Ким Ир Сеннің жазбаларында дін Жапонияға қарсы ұлт-азаттық күрес аясында қарастырылады. Ким егер дін «жапондықтарға құдайлық жаза беру және корей халқына бата беру үшін дұға етсе», онда ол «патриоттық дін» және оның жақтастары патриоттар екенін айтты, сондай-ақ ұлттық құтқару үшін күрес кезінде бостандыққа ұмтылатын діндарларды қатарға қабылдау керек екенін мәлімдеді. Ким протестанттық христиандық сенімін сынап, «дінге сенушілерге революция жасауға тыйым салатын заң жоқ» деді, бірақ іс-қимылдың болмауы «қарсылық танытудың жоқтығына» әкелді және «шешуші шайқастар» қажет болған кезде псалмдар ғана жапон қаруларын тоқтата алмады.
There are no known official statistics of religions in North Korea. Officially, North Korea is an atheist state, although its constitution guarantees free exercise of religion, provided that religious practice does not introduce foreign forces, harm the state, or harm the existing social order. Based on estimates from the late 1990s and the 2000s, North Korea is mostly irreligious, with the main religions being Shamanism and Chondoism. There are small communities of Buddhists and Christians. Chondoism is represented in politics by the Party of the Young Friends of the Heavenly Way, and is regarded by the government as Korea's "national religion" and developed into distinctive Korean forms. At that time, the Korean peninsula was divided into three kingdoms: the aforementioned Goguryeo in the north, Baekje in the southwest, and Silla in the southeast. Buddhism reached Silla only in the 5th century, but it was made the state religion only in that kingdom in the year 552. In the same period, the influence of Chinese Confucianism penetrated the country and led to the formation of Korean Confucianism that would have become the state ideology and religion of the following Joseon state. The Joseon kingdom (1392–1910), strictly Neo Confucian, harshly suppressed Buddhism and Shamanism. In this environment, Christianity began to rapidly gain foothold since the late 18th century, due to an intense missionary activity that was aided by the endorsement at first by the Silhak and Seohak intellectual parties, and then at the end of the following century by the king of Korea himself and the intellectual elite of the crumbling Joseon state, who were looking for a new social factor to invigorate the Korean nation. In the late 19th century, the Joseon state was politically and culturally collapsing. The intelligentsia was looking for solutions to invigorate and transform the nation. Protestant missionaries set up schools, hospitals and publishing agencies. The king of Korea and his family tacitly supported Christianity. As a result, Pyongyang was called the "Jerusalem of the East". At the dawn of the 20th century, almost the totality of the population of Korea believed in the indigenous shamanic religion and practiced Confucian rites and ancestral worship. Buddhism was nearly dead, reduced to a tiny and weak minority of monks, despite its long history and cultural influence, because of 500 years of suppression by the ruling Neo Confucian Joseon kingdom,
During the absorption of Korea into the Japanese Empire (1910–1945) the already formed link of Christianity with Korean nationalism was strengthened, as the Japanese tried to impose State Shinto and Christians refused to take part in Shinto rituals. as did Chondoism which aimed to counter Christian influence. North Korean revolutionary leader Kim Il Sung's writings address religion in the context of the national liberation struggle against Japan. Kim argued stated that if a religion "prays for dealing out divine punishment to Japan and blessing the Korean nation" then it is a "patriotic religion" and its believers are patriots and that in the context of a struggle for national salvation against Japan, religionists who share the agenda of liberation must be welcomed into the ranks. Kim criticized the protestant Christian creed, stating that while "[t]here is no law preventing religious believers from making the revolution," the lack of action led to "non resistance" and psalms alone could not block the Japanese guns when "decisive battles" were necessary.
Бөлімнен кейін
1945 жылы Корея түбегі екі мемлекетке бөлінді: коммунистік солтүстік және капиталистік оңтүстік. Корей түбегінің солтүстік жартысында осыған дейін тұрған корей христиандарының көпшілігі Оңтүстік Кореяға қашып кетті. Керісінше, корей Чхондоистерінің көпшілігі жаңа құрылған Солтүстік Кореяда қалды. Олар «Аспан жолының жас достары» партиясы арқылы Солтүстік Корея саясатына қатысады. Солтүстік Корея жетекшісі Ким Ир Сен солтүстікте діни амалдардың аз болуын Корей соғысында АҚШ жүргізген бомбалау науқандарымен байланыстырды, олар ғибадат орындарын, кресттерді, иконаларды және Киелі кітаптарды жойды: «Сенушілер өлтіріліп, басқа әлемге өтті». Кимнің сөзіне қарағанда, сенушілер өздерінің ғибадат орындарының христиандар тарапынан қиратылғанын көрді, ал солтүстіктегі корейлер өздерінің сенімдерінің «адамдардың тағдырын анықтауда әлсіз» екенін түсінді. 1960 жылдары үкімет бұрынғы христиандық орталықтарда екі жүздей ресми емес қауымдар құруға рұқсат берді. Кейбір есептерге сәйкес, 2007 жылы ел бойынша шамамен 800 Чхондоист шіркеуі, Пхеньян қаласында үлкен орталық ғимарат, 60 будда ғибадатханасы (ғибадат ету орындарынан гөрі мәдени мұра ретінде сақталған) және 5 христиан шіркеуі болды – үш протестант шіркеуі, бір католик шіркеуі және бір орыс православие шіркеуі, олардың барлығы Пхеньян қаласында орналасқан. 2014 жылы Корея діндері конференциясы Солтүстік Кореядағы Кумганг тауында корейлік кездесу өткізді, ал 2017 жылы Пхеньян қаласында тағы бір кездесу өтті.
Дін мен саясат
Конституциясы 68-бапта дін бостандығын кепілдегенімен, бұл қағида дін мемлекетке зиян келтіру, шетелдік күштерді кіргізу немесе қалыптасқан әлеуметтік тәртіпті бұзу үшін желеу ретінде пайдаланылмауы тиіс деген талаппен шектеледі.
Шеондоизм
Чондоизм (천도교 Ch'ŏndogyo) немесе Чондоизм (оңтүстіккореялық жазу бойынша) – конфуцийшілдік негіздегі жергілікті шаманизммен байланысты дін. Ол 1860 жылы кедей янбан (аристократиялық) отбасынан шыққан Чхё Чжэу (1824–1864) құрған Донгхак («Шығыс білімі») қозғалысының діни жағын құрайды. Бұл қозғалыс «шет елдік діндердің» күшеуіне қарсы күш ретінде пайда болды, оларға Чхё Чжэу буддизм мен христиан діндерін (19 ғасырдың соңында Корея өміріне енген батыстық ықпал – Сохак) жатқызып, сынға ұсынды. Чхё Чжэу дәстүрлі шаманизмдегі ғаламдық Аспан құдайы Санджэ немесе Ханеуллиммен кездескеннен кейін, аурудан айыққаннан соң Чондоизмді құрды. Донгхак қозғалысы қарапайым халық арасында орасан зор ықпалға ие болғандықтан, 1864 жылы Жосон үкіметі Чхё Чжэуды өлім жазасына кесті. Қозғалыс өсіп, 1894 жылы оның мүшелері патша үкіметіне қарсы Донгхак шаруалар төңкерісін бастады. 1945 жылы Корея бөлінген кезде Чондоизм қауымының көп бөлігі солтүстікте қалды, олардың көпшілігі сол жерде тұрды, себебі бұл – «минджун» (халықтық) және «революциялық империализмге қарсы» қозғалыс болды.
Корея шаманизмі
Корея шаманизімі, сондай-ақ "Муизм" (무교 Mugyo, "му [шаман] діні") немесе "Синизм" (신교 Singyo, "син [құдайлар] діні") деп аталады, Корея мен корейлердің этникалық діні болып табылады. Екі термин синоним ретінде қолданылса да, толықтай бірдей емес: Юнг Янг Ли Муизмді Синизмнің бір түрі ретінде сипаттайды – діннің ішіндегі шамандық дәстүр. Діннің басқа атаулары – "Синдо" (신도 "Құдайлар жолы") немесе "Синдоизм" (신도교 Sindogyo, "Құдайлар жолының діні"). Қазіргі корей тілінде шаман діни қызметкері немесе му әйел болса муданг (хангул=무당), ал еркек болса баксу деп аталады, бірақ басқа да атаулар мен тіркестер де қолданылады. Кореялық му "шаман" сөзі қытайлық вумен синоним, ол діни қызметкерлерді, еркек және әйел екешін анықтайды. Мудангтың міндеті – рухтар немесе құдайлар мен адамзат арасында делдалдық жасау, гут (ғибадаттар) арқылы адам өмірінің даму үлгілеріндегі мәселелерді шешуге тырысу. Діннің негізгі ұстанымы – Ханеулим немесе Хванинге сенім, яғни "барлық нәрсенің бастауы", және барлық табиғат құдайларына, ең жоғары құдайға немесе ең жоғарғы санаға сенім. Мулар миф бойынша "Аспан патшасының" ұрпақтары, "Аспан патшасының қасиетті анасының" ұлдары, және олардың билігі көбінесе әйел тектің арқылы беріледі. Дегенмен, басқа мифтер дәстүрлі сенімнің тарихын Корея ұлтының негізін қалаушы, Аспан патшасының ұлы Дангунмен байланыстырады. Кореялық Муизм қытайлық Уизммен, жапондық Синтоизммен, сондай-ақ Сібір, Моңғолия және Манчжурияның діни дәстүрлерімен ұқсастықтарды көрсетеді. Антропологиялық зерттеулер көрсеткендей, корейлік ата-бабалар құдайы Дангун, Урал-Алтай тілдік тобының "Тенгри" ("Аспан") құдайымен, шаманмен және ханзадамен байланысты. Муданг жапондық мико және Рюкюан ютасына ұқсас. Муизм кейбір корей жаңа діндеріне, мысалы Солтүстік Кореядағы Чондоизмге әсер еткен. Әртүрлі әлеуметтанулық зерттеулерге сәйкес, Кореядағы көптеген христиан шіркеулері шаманизмге қатысты тәжірибелерді қолданады, себебі корей шамандық теологиясы христиандық теологиясына жақын. 1890 жылдары, Чосон патшалығының соңғы жылдары, протестант миссионерлері айтарлықтай ықпалға ие болды, баспасөз арқылы дәстүрлі дінді қаралап, тіпті жергілікті культтарды физикалық түрде басу науқанын жүргізді. Протестанттық көзқарас Муизмді түбірден жоюға жасалған барлық келесі әрекеттерге әсер еткен болуы мүмкін. Соғыс пен саясат салдарынан солтүстік шамандары көптеп Оңтүстік Кореяға көшіп келді. 2009 жылдан бастап Корея буддистік федерациясының басшысы Ю Ён Сун. Елде барлығы 60 будда ғибадатханасы бар, олар Кореяның өткенінен қалған мәдени ескерткіштер ретінде қарастырылады, емес, белсенді құлшылық орындары ретінде. Сондай-ақ, будда дінінің қызметкерлерін даярлау үшін үш жылдық колледж бар. Буддизмнің қайта жаңғыруы байқалуда. Бұл буддалық зерттеулер академиясын құруды және 80 000 ағаш блоктарына қашалған және Солтүстік Кореяның орталық бөлігіндегі Мёянсан тауында орналасқан буддалық ғибадатханада сақталған корей Трипитакасының, яғни буддалық кітаптардың жиынының жиырма бес томдық аудармасын басып шығаруды қамтиды. Соңғы кезде Оңтүстік Кореяның буддалық басшыларына Солтүстік Кореяға барып, діни рәсімдерге қатысуға немесе азаматтарға көмек көрсетуге рұқсат берілді. Солтүстік Корея үкіметінің дінге қатысты ресми ұстанымына қарамастан, буддизм мен конфуциандық діндер екеуі де Солтүстік Кореяның мәдени өміріне әсер етеді, өйткені олар дәстүрлі корей мәдениетінің дәстүрлі діндері болып табылады.
Христиандық
Христиан діні (хангул=그리스도교) Солтүстік Кореяда 18 ғасырдың соңынан 19 ғасырға дейін кең таралды. Алғашқы католик миссионерлері 1794 жылы келді, бұл Пекинде крещение алған алғашқы кореялық дипломат И Сонг хунның отанына оралғаннан кейін он жыл өткен соң болды. Ол түбекте халықтық католик қозғалысын құрды. Дегенмен, Пекиндегі император сарайында тұратын иезуит миссионері Маттео Риччидің еңбектері 17 ғасырда Қытайдан Кореяға әкелінген еді. Силхак ("Практикалық білім") ғалымдары католик доктриналарына қызығушылық танытты, бұл 1790 жылдары католик дінінің таралуына ықпал еткен маңызды фактор болды. Батыс идеялары мен христиан дінінің Кореяға енуі Сеохак ("Батыс білімі") деп аталды. 1801 жылғы зерттеу көрсеткендей, католицизмге өткен отбасылардың жартысынан астамы Силхак мектебімен байланысты болған. Көбінесе, жаңа мүшелер конфуциандық ата-бабаларға арналған рәсімдерді орындаудан бас тартқандықтан, Чосон үкіметі христиан дінін таратуға тыйым салды. 19 ғасырдың басында бірнеше католиктер өлім жазасына кесілді, бірақ бұл заң қатаң түрде орындалмады. Протестант миссионерлері 1880 жылдары Кореяға келді және католик дін қызметкерлерімен бірге көптеген корейлерді дінге көшірді, бұл жолы патшалық үкіметтің ыңғайлы қолдауымен болды. Көптеген корей коммунистері христиан отбасыларынан шыққан; Ким Ир Сеннің анасы Кан Пан Сок пресвитериандық диаконисса болған. Ол миссионерлік мектепке қатысып, шіркеуде орган ойнаған. Ол өзінің "Ғасырмен бірге" атты естеліктерінде былай деп жазды: "Менің ойымша, жалпы бейбітшілік пен үйлесімді уағыздайтын христиан дінінің адамның тәуелсіз өмірін жақтаған идеяларыма қайшы келмейді". Бірақ 1945 жылы солтүстікте коммунистік режим орнағаннан кейін көптеген христиандар қудалаудан қашып Оңтүстік Кореяға қашқан. 1980 жылдары Солтүстік Корея өзінің Киелі кітапқа аудармасын жасады, ол одан бері Оңтүстік миссионерлері тарапынан Солтүстік Кореяға уағыз айтуға пайдаланылып келеді. 1980 жылдардың соңында христиандардың үкіметтік элитада белсенді екені анықталды. 1980 жылдар мен 2000 жылдардың басында шіркеуге баратын Солтүстік Кореялық христиандардың саны екі еседен асты, олардың ішінде отыз пастор мен 300 шіркеу қызметкері болды. 1992 және 1994 жылдары американдық евангелист Билли Грэм Солтүстік Кореяға сапар шекті. Ол Ким Ир Сенмен кездесіп, оған Киелі кітап сыйлады және Ким Ир Сен университетінде уағыз айтты. 2008 жылы оның ұлы Франклин Грэм елге келді. 2018 жылы үкімет папа Францискті сапармен шақырды. 2018 жылдың соңында Ресей православие шіркеуінің митрополиті Иларион Альфеев Солтүстік Кореяға барып, ресми тұлғалармен кездесіп, Пхеньяндағы Өмір Беруші Ұш Тұғыр шіркеуінде қызмет өткізді. Солтүстік Кореядағы христиандарды Корея христиандық федерациясы ресми түрде өкілдік етеді, бұл шет елдердегі шіркеулермен және үкіметтермен байланысқа жауапты мемлекеттік бақылаудағы орган. Пхеньянда бес шіркеу ғимараты бар: католиктік Чанчунг соборы, 1988 жылы Оңтүстік Кореялық шіркеу өкілдерінің қатысуымен ашылған үш протестант шіркеуі және 2006 жылы киеленген орыс православие шіркеуі. 2010 жылы ашылған Пхеньян ғылым және технология университеті халықаралық қолдаумен христиандық принциптерде жұмыс істейді. Америкалық Достар комитеті, меннониттік орталық комитеті, Юджин Белл қоры және World Vision сияқты христиандық көмек ұйымдары елде жұмыс істей алады, бірақ дінге көшіруге рұқсат етілмейді. 2016 жылы Рождество Солтүстік Кореяда тойланды, бірақ діни мазмұны азайтылды. 2018 жылы Солтүстік Кореяның Діни Кеңесі Оңтүстік Кореяға Рождестволық хабарлама жолдады, онда екі жақтағы сенушілер "Мәсіх Иеміздің құдіретімен толы бейбітшілік пен бірігуге қол ұстасуын" тіледі. Солтүстік Корея 2023 жылғы Open Doors World Watch List-те бірінші орында тұр, бұл христиандар ең ауыр қудалауға ұшыраған 50 елдің жылдық тізімі.
Ислам діні
Pew Research Center 2010 жылы Солтүстік Кореяда 3000 мұсылман болғандығын бағалады, бұл 1990 жылы болған 1000 мұсылманнан артық. Пхеньяндағы Иран елшілігінде «Ар Рахман» мешіті орналасқан, ол елдегі жалғыз мешіт. Бұл мешіт, көбінесе елшілік қызметкерлері үшін салынған, бірақ басқа шетелдіктердің де келуі мүмкін.