Кіріспе

Құс түрі Оңтүстік корольдік альбатрос немесе тороа (Diomedea epomophora) – альбатрос тұқымдасына жататын ірі теңіз құсы. Орташа қанат енінен асып, ол альбатростың ең үлкен екі түрінің бірі болып табылады, соның ішінде көшпенді альбатрос та бар. Жақындағы зерттеулер Оңтүстік корольдік альбатростың көшпенді альбатростан орташа салмағымен үлкен болуы мүмкін екенін, ал қанат ені шамамен бірдей болуы мүмкін екенін көрсетеді. Дегенмен, басқа дереккөздер екі түрдің шамамен бірдей өлшемде екенін көрсетеді, ал көшпенді альбатростың кейбір колонияларында орташа (және ең үлкен) қанат ені көбірек болуы мүмкін.

Таксономия

Альбатростар Procellariiformes отрядының Diomedeidae туысына жатады, оған сонымен қатар, шыршалар, фулмарлар, дауыл құстары және суға батып аң аулайтын петрелдер де кіреді. Олардың ортақ белгілері бар. Біріншіден, олардың мұрын жолдары үстіңгі өсірге жалғасқан нарикорнға ие; альбатростың мұрын тесіктері өсірдің екі жағында орналасқан. Procellariiformes отрядының өсірлері де ерекше, себебі олар жетіден тоғызға дейін мүйізді пластиналарға бөлінген. Соңында, олар балауыз эфирлері мен триглицеридтерден тұратын асқазан майын өндіреді, ол провентрикулда сақталады. Бұл хищниктерге қарсы қолданылады, сондай-ақ балалар мен ересектердің ұзақ ушу кезінде энергияға толы тамақ көзі болып табылады. Бұл түр бұрын солтүстік корольдік альбатросымен (Diomedea sanfordi) бір түр ретінде қарастырылған. Екі түрге бөліну кеңінен қабылданғанымен, барлық жерде мойындалмайды: мысалы, IOC World Bird List, BirdLife International, Brooke және Robertson & Nunn оны мойындайды, бірақ Клементс мойындамайды, ал Америка орнитологтар одағы ұсыныс енгізу қажеттігін мойындады.

Этимология

Диомедея – грек мифологиясындағы Диомедтің кейіпкері, оның серіктері құстарға айналған.

Сипаттама

Оңтүстік корольдік альбатростың ұзындығы және орташа салмағы бар. Кемпбелл аралында 11 еркек құстың орташа салмағы анықталды, ал 7 әйел құстың орташа салмағы болды, сондықтан олар көшпенді альбатростың көптеген колонияларына қарағанда орташа салмағы ауыр болуы мүмкін. Жасы кішкентай құстың басы, мойны, үстіңгі қауырсыны, құйрығы және астыңғы бөліктері ақ түсті. Қауырсынында қара дақтар бар, ал қанаттары қоңыр немесе қара түсті, ал қаптамасында ақ дақтар шашыраңқы орналасқан. Құйрығы ақ, тек ұшы қара, сондай-ақ қанат асты да ақ. Жас құстар құйрығы мен арқасындағы қара түсті тез жоғалтады. Ақ түс қанаттың үстіңгі жағында біртіндеп пайда болады, алдыңғы жиегінен басталатын ұсақ дақтар түрінде. Барлық жастағы құстардың тұмсығы қызғылт түсті, жоғарғы тұмсығының кескінінде қара түс бар, ал аяқтары ет түсті. Толық қара қанаттары бар жас құстарды солтүстік корольдік альбатростан ажырату қиын болуы мүмкін. Оңтүстік корольдік альбатрос көшпенді альбатростан айқын, бірақ көзге түспейтін айырмашылықтарға ие, оңтүстік корольдік альбатростың түсі таза қара және ақ, көшпенді альбатроста жиі кездесетін шапақ түсті мойын дабылы жоқ. Көшпенді альбатростардың көпшілігінде құйрығы мен басында қара қауырсындар болады, ал осы түрдегі ақ қауырсындар қанаттың ортасынан бастап ірі дақтарда кеңейеді. Тұмсығы да сәл ақшыл, сондай-ақ ортасындағы қара кескіні де ақшыл. Орташа өмір сүру ұзақтығы 58 жылды құрайды.

Мінез-құлық

Олар жұптасу үшін мүсікке щылқылау, қанат соғу және жұту сияқты әдістерді қолданады. Басқа тәсілдерге қанаттарын жайып аспанға үн шығару, сондай-ақ мойын мен басын тік көтеріп созу да жатады.

Тамақтандыру

Оңтүстік корольдік альбатрос кальмар мен балықты жейді, сондай-ақ аз мөлшерде өлік, шаябақтар мен салптарды да қоректенеді. Олар ұзақ қашықтықтарға саяхаттаса да, корольдік альбатростар, жалпы алғанда, аралаушы альбатростарға қарағанда, азық іздеу үшін көбінесе судың шамалы тереңдігінде және құрлық жағалауына жақын аумақтарда болады.

Өсіру

Олар шөптесін жайылымдарда, үстірттерде немесе қыраттарда ұялайды және екі жылда бір жұмыртқа салады. Бұл әдетте қараша немесе желтоқсан айларында болады. Екі ата-ана да жұмыртқаны күтіп жатыр, ал жас қозыларды өсіреді. Туылғаннан кейін шамамен 240 күн өткен соң қозы толық қанаттанып, өздігінен ұша алады. Ата-аналар қоныстанғаннан кейін салынған жұмыртқалардың өлім-жітімі өте төмен. Балапандарды тамақтандыру үшін олар оңтүстікке Кемпбелл үстіртін және солтүстікке Чатем үстіртін дейін барады. Халық саны 19-шы және 20-шы ғасырлардың соңындағы күрт төмендеуден кейін қалпына келіп жатыр. 1880 жылдары бұл альбатрос Окленд және Эндерби аралдарынан жоғалып кеткен. Окленд аралында шошқалар мен мысықтар әлі де проблема тудырып отыр, олар балапандар мен жұмыртқаларды жеп қояды. Ұзын сырға балық аулау – үлкен мәселе, ал Dracophyllum бұтасы олардың ұялайтын жерлерін азайтып бара жатқандықтан, жаңа қауіп тууы мүмкін.