Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эстониядағы католик дінінің шолуы
Overview of the catcholicism in Estonia
Эстониядағы Католик шіркеуі – Римдегі Папаның рухани жетекшілігімен әлемдік Католик шіркеуінің ұлттық тармағы.
The Catholic Church in Estonia is the national branch of the worldwide Catholic Church, under the spiritual leadership of the Pope in Rome.
Эстониядағы католицизм тарихы
13 ғасырдың басында Ливон крест жорығы кезінде Эстонияны неміс тевтон ордені жаулап алды, сондықтан ол Еуропадағы христиандығы қабылданған соңғы аумақтардың бірі болды. Дегенмен, археологиялық дәлелдер христиан дінінің жаулап алуға дейін бірнеше ғасыр бұрын-ақ белгілі болғанын көрсетеді. Археологиялық жәдігерлерге сүйенсек, Эстонияның кейбір аймақтары 13 ғасырға дейін христиан болған. 1227 жылға қарай бүкіл Эстония бағындырылды және 16 ғасырдың ортасына дейін Эстония феодалдық жер иелері арасында бөлінді, осылайша католик аймағы болды, бірақ әлі бірікпеген. Ливон соғысы кезінде ортағасырлық Эстонияны шведтер басып алды, алдымен солтүстік Эстонияны, кейіннен оңтүстік бөлігін. 1561–1710 жылдар аралығында швед үкімдігі лютеран шіркеуінің пайдасына католицизмді тыйым салды. Ұлы Солтүстік соғысында Швеция Эстонияны Ресейге жоғалтты, ол 1710 жылдан 1918 жылға дейін жерге билік етті. Ресей империясы Эстониядағы Балтық немісі ақсүйектеріне, оның ішінде лютерандық дінін ұстануға еркіндік берген кең ауқымды жеңілдіктер берді. 18 ғасырда польшалық, содан кейін литвалық католик ақсүйектері осы құқықты өздері пайдалана бастады. Бірінші католик миссасы, жүз жылдан астам уақыттан кейін, 1786 жылдың 18 қаңтарында өткізілді. Сол кезде Эстонияда 300-ге жуық католик болды. Католицизм қайта жандана бастады. 1845 жылдың 26 желтоқсанында Таллинның жаңа католик шіркеуі, ал 1899 жылы Тартудың жаңа католик шіркеуі қасиеттендірілді. 1918 жылы Эстония тәуелсіздік алғаннан кейін, эстон азаматтары дін бостандығына толық ие болды. Ватикан Эстонияны 1921 жылдың 10 қазанында мойындады. 1931 жылы Эдуард Профитлих, S. J. Эстониядағы католик шіркеуінің апостолдық әкімшісі болды. 1936 жылы ол 16 ғасырдағы лютерандық реформадан бері алғашқы эстондық католик епископы болып тағайындалды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Эстонияда 5000-ға жуық католик болды (Таллин: 2333, Тарту: 1073, Нарва: шамамен 600, Валга: шамамен 800). 1940 жылы Эстонияны кеңестік әскерлер басып алды және ұйымдасқан дінге тыйым салынды. 5000 католик сенушінің көп бөлігі елден қашып кетті немесе кеңес лагерьлеріне қамалды. Олар епископ Профитлихті тұтқындады, ол 1942 жылы Ватиканның тыңшысы ретінде өлім жазасына кесілгеннен кейін Сібірдегі кеңес түрмесінде қайтыс болды. Оның шейіт ретінде қадірленуі үшін іс ашылды. Кеңес оккупациясы кезінде Эстониядағы барлық католик шіркеулері жабылды және Эстониядағы католик халқының саны 100-ден асты, ал бір ғана жер асты шіркеуінің священнигі КГБ тарапынан қысымға ұшырады. Кеңес Одағының құлауынан кейін Эстония тәуелсіздігін қайта алды және Ватикан оны 1991 жылдың 28 тамызында қайта мойындады. Эстонияға папаның алғашқы сапары 1993 жылдың қыркүйек айында елге келген Иоанн Павел II кезінде болды.
At the beginning of the 13th century, Estonia was conquered by the German Teutonic Order during the Livonian Crusade and thus was one of the last territories in Europe to be Christianized. However, some archaeological evidence suggests that Christianity was already known centuries prior to the conquest. Based on archaeological relics, such as crosses and metal book corners, some areas of Estonia were Christian prior to the 13th century. The whole of Estonia was subjugated by the year 1227 and, until the mid 16th century, Estonia was divided among feudal landlords and, thus, Catholic territory, although not yet unified. During the Livonian War, medieval Estonia was conquered by the Swedes, initially occupying northern Estonia and, later, the southern part. Swedish rule, from 1561–1710, banned Catholicism for the benefit of the Lutheran Church. In the Great Northern War Sweden lost Estonia to Russia, which governed the land from 1710 to 1918. Imperial Russia granted vast privileges to the resident Baltic German nobility of Estonia, including freedom to practice their Lutheran faith. During the 18th century, Polish and then Lithuanian Catholic noblemen started to make their own use of this right. The first Catholic mass, after more than a hundred years, was held on 18 January 1786. There were less than 300 Catholics in Estonia at that time. Catholicism began its revival. On 26 December 1845, the new Catholic Church of Tallinn was consecrated, followed by the new Catholic Church of Tartu in 1899. In 1918, when Estonia gained independence, Estonian citizens had complete freedom of religion. The Holy See recognized Estonia on 10 October 1921. In 1931 Eduard Profittlich, S. J. became the apostolic administrator for the Catholic Church in Estonia. In 1936 he was consecrated as the first Estonian Catholic bishop since the Lutheran reformation in the 16th century. Before World War II broke out, there were almost 5,000 Catholics in Estonia (Tallinn: 2.333, Tartu: 1.073, Narva: ca. 600, Valga: ca. 800). In 1940 Estonia was invaded by the Soviets and organised religion was prohibited. The majority of the 5000 Catholic faithful either escaped the country or were imprisoned in Soviet prison camps. They arrested Bishop Profittlich who subsequently died in a Soviet prison in Siberia in 1942 after being sentenced to death as a Vatican spy. His cause for canonization as a martyr has been opened. During the Soviet occupation, all Estonia's Catholic churches were closed and the Catholic population of Estonia decreased below 100 adherents and 1 underground priest who were all heavily persecuted by the KGB. After the collapse of the Soviet Union, Estonia regained its independence and was re recognized by the Holy See on 28 August 1991. Estonia received its first papal visit when Pope John Paul II visited the country in September 1993.
Эстониядағы католиктік діннің қазіргі жағдайы
Эстониядағы католиктердің саны аз, бірақ Кеңес үкіметі құлағаннан бері қарқынды өсуде. 2020 жылы болжам бойынша елде 7000 католик болды (халықтың 0,5 пайызы); оның ішінде 10 приходта 31 священник және монахтар бар. Көпшілігі эстондықтар, сондай-ақ көптеген литвалықтар мен поляктар да бар. Көбінесе Таллин, Тарту және Нарва сияқты ірі қалаларда тұрады. Эстонияда диоцездер жоқ. Оның орнына, бүкіл ел апостольдық басқаруға бағынады. 2005 жылдан бері Таллинде тұратын Эстонияның апостольдық басқарушысы – епископ Филипп Жан Шарль Журдан. Эстониядағы екі приход (Таллин және Тарту) грек-католик шіркеуіне қарасты және негізінен украиндық қауымға қызмет етеді.
The Catholic population of Estonia is small, but has seen a rapid increase since the end of the Soviet rule. In 2020, estimates suggested that there were 7,000 Catholics in the country (0.5% of the population); this included 31 priests and nuns across 10 parishes. Most are of Estonian background but also many Lithuanians and Poles. Most live in the major towns such as Tallinn, Tartu, and Narva. Estonia has no dioceses. Instead, the whole country forms an apostolic administration. Since 2005, the Apostolic Administrator of Estonia who resides in Tallinn is Bishop Philippe Jean Charles Jourdan. Two parishes in Estonia (Tallinn and Tartu) are of the Greek Catholic Church and serve a mostly Ukrainian congregation.