Марокко әскері: 'Abid al Bukhari – Батыс Африкадан әкелінген құлдардан құралған, Марокко сұлтаны Исмаил ибн Шарифтің күшін нығайтқан әскери корпус. Тарих.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мароккодағы құлдардың әскери контингенті – Қара гвардия немесе Абид әл-Бухари (عبيد البخاري; сондай-ақ Абид әл-Диван "диван құлдары", Жейш әл-Абид "құл әскері" және Абид әл-Сұлтан "сұлтан құлдары") – Марокконың әлауи сұлтаны Исмаил ибн Шариф (1672–1727 жылдары билеген) жинаған қара африкалық құлдар мен Харатин құл сарбаздарының корпусы. Бұл әскери корпус, тек сұлтанға ғана адал болған, Исмаилдің Мароккода тұрақты және абсолютті билікті орнатуға ұмтылған күшінің негізгі тіректерінің бірі болды.
Moroccan military contingent of slaves
The Black Guard or ‘Abid al Bukhari (عبيد البخاري; also known as ‘Abīd al Dīwān "slaves of the diwan", Jaysh al ‘Abīd "the slave army", and ‘Abid al Sultan "the sultan’s slaves") were the corps of black African slaves and Haratin slave soldiers assembled by the 'Alawi sultan of Morocco, Isma‘il ibn Sharif (reigned 1672–1727). This military corps, which was loyal only to the sultan, was one of the pillars of Isma'il's power as he sought to establish a more stable and more absolute authority over Morocco.
Құралым және оқыту
Қара гвардия Мароккоға Батыс Африкадан әкелінген қара тұтқындардың ұрпақтарынан құралды, олар отбасыларымен бірге Махра әл-Рамльдегі арнайы колонияларда қоныстанды, балалары болсын және келісімшарт бойынша жұмыс істейтін қызметшілер ретінде еңбек етсін. (Кейбір авторлар 15 немесе 18 жастағыларын айтады. Тарихи деректерге сәйкес, Исмаил қара солдаттары мен басшыларына: «Енді сендер мен мен Мұхаммед пайғамбардың сүннетіне қызмет етеміз» деп жариялаған. Осы мақсатта ол оларға Мұхаммед әл-Бухаридің хадистер жинағын («сөздері» немесе дәстүрлер) жинаған Сахих әл-Бухаридің көшірмелерін берді және оларды сақтауға және оқып үйренуге бұйырды. Олар осы кітапқа сұлтанға адалдық серт беруге міндетті болды және тіпті соғысқа бара жатқанда оның көшірмесін алып жүруге ынталандырылды. Осының нәтижесінде олар «Абид әл-Бухари» немесе «Әл-Бухари құлдары» деп белгілі болды. Мекнес қаласын жаңа астана етіп алған ол, Мароккодағы ешқандай топқа тәуелсіз, абсолютті билікке ие біртұтас Марокко мемлекетін құруды қалаған билеуші ретінде көзге түсті – бұл бұрынғы әулеттерге қарасты, белгілі бір тайпаларға немесе аймақтарға сүйенген билеушілерден өзгеше. Ол, тек оған адал құлдардан құралған жаңа әскер құру арқылы, осы мақсатына ішінара жетті. Осы оқиғаларды зерттеген ғалым Шоуки Эль Хамель, Исмаилдің осы әрекеттерін ақтауға жасаған тырабы аймақта қара африкалықтарды құлдықпен байланыстыратын жаңа түрдегі нәсілшілдік көзқарастың пайда болуына әкелді деп санайды. Сұлтанға ғана адал құлдардан құралған кәсіптік армия идеясы, басқа да Таяу Шығыс және Солтүстік Африка әскери құрамаларының құлдардан жиналған тарихи мысалдарынан шабыт алды. Исмаилдің әскері, әсіресе Осман империясындағы янычарлардың үлгісімен құрылды және кейде олармен салыстырылады. «Абид әл-Бухари» немесе Қара гвардия, негізінен салық жинау және Марокконың тұрақсыз ауылдық аймақтарын патрульдеумен айналысты; олар Исмаилдың билігіне қарсы диссидент тайпалардың да, сондай-ақ Исмаилдың өзінің провинциялық губернаторлары қызметінен бас тартып, оның тағына таласқан ұлдарының да көтерілістерін жаншып тастады. Қара гвардия – сұлтан Исмаилдың жеке күзетшісі және қызметшілері болды, олар оның империясының жағалауындағы еуропалықтар бақылауындағы бекіністерге қарсы жорықтарға қатысқан болуы мүмкін (мысалы, 1684 жылы ағылшыздар одан бас тартып, қиратқаннан кейін басып алынған Танжер), бірақ мұндай тапсырмалар көбінесе еуропалық құлдарға (ақ христиан құлы, «алуж العلوج», көпше түрі «алж») және әскери және атты әскерге қабілетті деп есептелген адал марокколық тайпалық сарбаздарға жүктелді. Олар өте құрметті, жақсы жалақы алатын және саяси жағынан ықпалды болды. 1697-1698 жылдары оларға тіпті мүлікке ие болу құқығы да берілді.
The Black Guard descended from black captives brought to Morocco from West Africa, who were settled with their families in special colonies, at Mashra' al Raml, to have children and to work as indentured servants. (Some authors cite the ages of 15 or 18. According to historical sources, Isma'il would declare to his black soldiers and their chiefs that "You and I are now servants of the Sunna of the Prophet Muhammad". To this end, he gave them copies of Sahih al Bukhari by Muhammad al Bukhari, a famous compilation of the hadiths ("discourses" or traditions) of Muhammad, and instructed them to keep and study it. They were required to swear their oaths to the sultan upon this book, and even encouraged to take their copies of it into battle. This was the origin of their popular designation as the 'Abid al Bukhari or "Slaves of al Bukhari". Ruling from a new capital at Meknes, he distinguished himself as a ruler who wished to establish a unified Moroccan state as the absolute authority in the land, independent of any particular group within Morocco – in contrast to previous dynasties which relied on certain tribes or regions as the base of their power. He succeeded in part by creating a new army composed of slaves whose loyalty would be to him alone. In a study of these events, scholar Chouki El Hamel argues that Isma'il's efforts to justify these actions generated a potent new form of racist discourse in the region that associated black Africans with slavery. The idea of a professional army composed of slaves who were loyal only to the sultan was inspired by the historical precedents of other Middle Eastern and North African military bodies recruited from slaves. Isma'il's army was inspired in particular by the example of the Janissaries in the Ottoman Empire, to which it is sometimes compared. The ‘Abid al Bukhari or Black Guard or were mainly in charge of collecting taxes and patrolling Morocco's unstable countryside; they crushed rebellions against Isma‘il's rule not only by dissident tribes but also by Isma‘il's seditious sons, who defected from service as his provincial governors to insurrection as would be usurpers of his throne. The Black Guard were the personal guard and servants of Sultan Isma‘il, they might have also participated in campaigns against the European controlled fortress enclaves dotting his empire's coast (such as Tangier, taken over after the English withdrew from it and distressed it in 1684 in response), although tasks of this kind were often allocated to European slaves (called ‘aluj العلوج, plural of ‘alj, meaning "white Christian slave") and loyal Moroccan tribal soldiers, considered more military and cavalry able. They were well respected, well paid, and politically powerful. Around 1697 1698 they were even given the right to possess property.
Исмаилдің өлімінен кейін
1727 жылы Исмаил қайтыс болғаннан кейін, Әбид Марокконы қамтыған саяси дауылда маңызды рөл атқарды, жиі түрлі тақ талапкерлері арасында адалдығын ауыстырып тұрды. Бұл құлшыну негізінен 1727 мен 1757 жылдар аралығында болды, осы кезеңде Исмаилдың ұлдары сұлтандыққа ие болу үшін күресті, олардың көпшілігі билікті ұзақ уақыт сақтап тұра алмады. Исмаилдың Әбидтері орасан зор билікке ие болып, осы кезеңде өз мүдделеріне сәйкес сұлтандарды тағайындап немесе қызметтен шеттетуге қабілетті болды, бірақ олар сұлтандар да сенім артқан гуиш тайпаларымен және кейбір амазиг (бербер) тайпаларымен де бәсекелесуге мәжбүр болды. Көптеген Әбидтер сол кезде өз отрядтарынан бас тартып, елдің қарапайым халқына қосылды, ал Мұхаммед III қалғандарын өзінің элиталық әскери корпусына қайта ұйымдастыра алды. Кейін, 1775 жылы, ол Әбидті биліктен алшақтатуға тырысып, оларды Мекнестен солтүстікке, Танжерге көшіруге бұйрық берді. Әбид оған қарсылық көрсетіп, оның ұлы Язидті (кейінірек Мулай Язид) сұлтан деп жариялауға тырысты, бірақ соңғысы ойын өзгертіп, әкесімен келісті. Осыдан кейін Мұхаммед III Әбид отрядарын Танжер, Лараш, Рабат, Марракеш және Сус қалаларындағы гарнизондарға таратып жіберді, олар 1782 жылға дейін проблема туғыза берді. Әбид ұрпақтары Мулай Слиманның (1792-1822 жж.) тұсында да күшті әскери контингент болып қала берді, бірақ енді олар сұлтанның әскери күшінің жалғыз тірегі емес еді. Слиман олардың билігін шектеу үшін шаралар қабылдады, мысалы, Исмаилдың билігінен бұрынғыдай тайпалық жұмылдыруды (әскери жиын) қарсы салмақ ретінде пайдаланды. Кейбір Әбид орталық және жергілікті билік органдарында ықпалды лауазымдарды иеленді. Бұл кезеңде Мекнес олардың негізгі базаларының бірі болды. Билік құрған жылдарының соңында, көтерілістер мен дағдарыстардың күшеюіне тап болған Слиман Исмаилдың әскери саясатын қайта жаңғыртуға және харатиндарды (бос қара нәсілділерді) армияға қайта қабылдауға тырысты. Алайда саяси тұрақсыздық бұл міндетті қиын етіп, қабылдаған харатиндардың саны айтарлықтай болған жоқ. Слиманның мұрагері Абд ар-Рахман да 1830 жылы басталған француз Алжирін басып алуға жауап ретінде қара солдаттарды қайта жұмылдыруға тырысты. 19 ғасырдың басында да құл саудасы белсенді болды, ал Абд ар-Рахман құл саудасын тоқтату туралы британдық дипломатиялық өтініштерін қабылдамады. Алайда, Исли шайқасында (1844) жеңілгеннен кейін және ғасырдың қалған бөлігінде Еуропамен байланыс күшейген сайын, кейінірек Алауи сұлтандары әскерді дәстүрлі тайпалық жұмылдырудың орнына жалақы алатын тұрақты армияға қайта құруға тырысты. Осы процесте қара нәсілді Әбид сарбаздарының саны да азайды. Мүлей Хасанның (1873-1894) тұсында олардың шамамен 5000-і ғана сұлтанның тұрақты армиясында, көбінесе атты әскер ретінде қызмет етті. 1880 жылдары Мароккоға келген француз ғалымы соғыс кезінде бұл сан артатынын мәлімдеді. Уақыт өте келе бұрынғы Әбидтер мен олардың ұрпақтарының көпшілігі армияны тастап, бостандыққа қол жеткізді. Олар елге таралып, қоныстанды. Бұрын құл болғандықтан, олардың бостандығы кейде күмәндалғанмен, Марокконың діни ғалымдары олардың бос екенін растады. Кейбір қара нәсілді адамдар мен отбасылар Марокко үкіметінде ықпалды лауазымдарды иелене берді. Ең танымал мысал - Ахмад ибн Муса, сондай-ақ Ба Ахмет деп аталды, оның отбасы 19 ғасырда бірнеше сұлтан тұсында сұлтанның хажиб (камергер және везир) лауазымын монополиялады. Ба Ахмет өзі Абд әл-Азиздің (1894-1908) билігінің алғашқы төрт жылында Марокконың де-факто билеушісі болды, оны таққа отырғызуға көмектесті. Сахарадан тыс құл саудасы 19 ғасыр бойы, тіпті еуропалық құл құлды жоюшылардың қысымына қарамастан жалғасты, бірақ 1900 жылға қарай ол айтарлықтай азайды. 1912 жылы Мароккода құлдық ресми түрде жойылды, бұл француз отаршылдық билігі орнағаннан кейін болды. Кейбір Әбид ұрпақтары кейіннен түрлі лауазымдарда үкіметте қызмет етуді жалғастырды.
After Isma‘il's death in 1727, the ‘Abid played a key role in the political turmoil that engulfed Morocco, frequently shifting allegiance between different claimants to the throne. The turmoil lasted mostly between 1727 and 1757, when Isma'il's sons fought for control of the sultanate, with few of them ever holding onto power for long. The 'Abid of Isma'il's reign came to wield enormous power and were able to install or depose sultans according to their interests throughout this period, though they also had to compete with the guich tribes and some of the Amazigh (Berber) tribes that the sultans also relied on. Many of the 'Abid had by then deserted their contingents and joined the common population of the country, and Mohammed III was able to reorganize those who remained into his own elite military corps. Later, in 1775, he tried to distance the 'Abid from power by ordering their transfer from Meknes to Tangier in the north. The 'Abid resisted him and attempted to proclaim his son Yazid (the later Moulay Yazid) as sultan, but the latter soon changed his mind and was reconciled with his father. After this, Mohammed III dispersed the 'Abid contingents to garrisons in Tangier, Larache, Rabat, Marrakesh and the Sous, where they continued to cause trouble until 1782. The descendants of the 'Abid continued to be a powerful military contingent under the reign of Moulay Slimane (r. 1792–1822), but they were no longer the sultan's only pillar of military strength. Slimane took measures to curtail their power, such as recruiting tribal levies (as had been common practice before Isma'il's reign) to act as a counterbalance. Some of the 'Abid continue to hold powerful positions in both central and local government. Meknes continued to be one of their main bases during this period. During the later years of his reign, as he faced mounting rebellions and crises, Slimane sought to revive Isma'il's military policies and to re enlist the Haratin (free black people) into the army. However, political instability rendered this task difficult and the number of Haratin that were enlisted does not appear to have been significant. Slimane's successor, Abd ar Rahman, also attempted to re enlist black soldiers in order to strengthen the military in response to the French conquest of Algeria that began in 1830. The trafficking of slaves also remained vigorous during throughout the early 19th century, and Abd ar Rahman rebuffed British diplomatic requests to end the slave trade. However, after the defeat at the Battle of Isly (1844) and as contacts with Europe increased over the rest of the century, later 'Alawi sultans attempted to reform the military into a "modern" standing army with salaried soldiers instead of the traditional tribal levies. In the process, the number of black 'Abid soldiers also decreased. Under the reign of Moulay Hassan (r. 1873–1894) only about 5000 of them were still serving in the sultan's standing army, generally as cavalrymen. A French scholar who visited Morocco in the 1880s claimed that this number would increase during times of war. Over time, most of the former 'Abid and their descendants had left the army and gained their freedom. They scattered and resettled across the country. As former slaves, their free status was sometimes questioned, but Moroccan religious scholars generally affirmed that they were free. Some black individuals and families continued to hold powerful positions in the Moroccan government. The most notable example is Ahmad ibn Musa, also known Ba Ahmed, whose family monopolized the office of the sultan's hajib (a chamberlain and vizier) under multiple sultans in the 19th century. Ba Ahmed himself acted as de facto ruler of Morocco during the first four years of the reign of 'Abd al Aziz (r. 1894–1908), whom he helped install on the throne. The trans Saharan slave trade continued throughout the 19th century, even in the face of European abolitionist pressure, but by 1900 it had been significantly reduced. Slavery was officially abolished in Morocco in 1912, after the imposition of French colonial rule. Some descendants of the 'Abid continued to serve in the government afterwards in various positions.