Кіріспе

Джон Уивердің "Марс пен Венераның махаббаты" балеті, әрине, алғашқы заманауи балет саналады – тек би, әрекеттер мен музыка арқылы ғана әңгіме айтатын алғашқы би өнері туындысы. Оның тұңғыш қойылымы 1717 жылғы 2 наурызда Лондонның Дрюри Лейн театрында өтті.

Өмірбаян

1717 жылға дейін балет әрқашан опералар мен пьесалардың бір бөлігі болған және драманы баяндау үшін олардың сөздеріне тәуелді болған. «Марс пен Венераның махаббаты» – Лондон сахнасындағы пьесалармен тең дәрежедегі, өз заманында «Бидің драмалық ойын-сауығы» деп сипатталған, «Британ сахнасында немесе Корольдікте осы сипаттағы алғашқы» би драмасы еді. Барлық оқиға тек би және мим арқылы жеткізілді, бұл болашақ балеттер үшін үлгі құрды.

Өлең

Оның тікелей көзі – 1695 жылы жазылған Питер Энтони Моттеустің «Марс пен Венераның махаббаты» пьесасы болды. Би мен қимыл-қозғалыстарға толы алты көрініс шамамен 40 минутқа созылды.

Орындау

"Марс пен Венераның махаббаттары" атты қойылымның алғашқы көрсетілімдерінде Марс рөлін Луи Дюпре, Венера рөлін Хестер Сантлоу орындады, ал Джон Уивер өзі Вулканды биледі. Дюпре – виртуоз биші, ол, әдетте, француз болған, бірақ Париж операсының танымал "Le grand" Дюпре емес. Г-жа Сантлоу – ағылшын биші-актрисасы, ол әсемдігімен де, би өнерімен де зор құрметке ие болды – бір замандасы оны "теңдесі жоқ" деп сипаттаған. Уивердің сахналық шеберлігі көбінесе комедиялық биге қатысты болды, бірақ ол риторикалық қимылдардың да шебері болғаны айдан анық. Оларға Дрюри Лэйннің ең жақсы бишілері Марс пен Венераның "ілесушілері" ретінде, ал труппаның комедия актерлері Уивердің жұмысшылары – Циклоптар рөлінде көмектесті.

Қабылдау және кейінгі тарих

"Марс пен Венераның махаббаты" алғашқы маусымында жеті рет көрсетіліп, 1724 жылға дейін Дрюри Лейн театрында қайта қойылғандықтан, сөзсіз табысқа ие болды. Ағылшын актері, режиссер, драматург және ақындар лауреаты Коли Сиббер осы туынды туралы былай деді: "Осылайша, тіпті биге де жақсарту енгізу үшін және оны мағынасыз қозғалыстан гөрі артық ету үшін, Марс пен Венераның аңызы кейіпкерлердің билерінен тұратын байланысты қойылымға айналдырылды, онда құмарлықтар керемет жақсы бейнеленді, ал бүкіл оқиға тек денқұлақтардың түсінікті баяндауы арқылы айтылды, тіпті ойлы көрермендер де оны әдемі әрі мәнді ойын-сауық деп мойындады". Бұл туынды Джон Ричтің пародиалық нұсқасына да шабыт берді.

300 жылдығы

The Weaver Dance Company 2016 жылы "Марс пен Венераның махаббаттары" атты қойылымның 300 жылдығын атап өту мақсатында құрылды. Уивер музыкалық партитурасын жасау үшін пастиччо құрастырған, бірақ ол қазір жоғалып кеткен. Сондықтан, сол заманғы Лондон сахнасының музыкасынан, Жан Батист Лулли (1632–87), Жак Пазибл (c1656–1721), Генри Перселл (1659–95), Готфрид Фингер (c1660–1730), Джон Экклз (1668–1735), Еремия Кларк (c1674–1704) және Уильям Крофт (1678–1727) шығармаларынан Уивердің мәтініне сүйене отырып, жаңа пастиччо жасалды. Компанияның мүмкіндіктері 26 кейіпкерлік толық би драмасын қайта құруға жетпегендіктен, олар 18 ғасырғы Лондон сахнасының әлемін және Джон Уивердің ондағы би өнерінің шектеулеріне қанағаттанбауын көрермендерге таныстыратын қойылым жасауды көздеді. Уивер биді музыка мен драмамен тең дәрежедегі өнер ретінде орнатуға тырысқандағы жолын көрсету мақсатында, Джон Уивердің өзі жариялаған сценарийін пайдаланып, 18 ғасырдың басында Бошам-Фёйе нотациясымен жазылған қимылдар мен театрлық билерді жаңа хореографияның негізі ретінде қайта жаңғырту арқылы, The Weaver Dance Company өзінің "Марс пен Венераның махаббаттары" қойылымын алғашқы көрсетілімнен дәл 300 жыл өткен соң, 2017 жылдың 2 наурызында Кембридждегі Фицвильям колледжінің аудиториясында ұсынды.