Кіріспе
Мартин Лютердің «Құдайға тәуелді ерік туралы» (сөзбе-сөз «Еркін емес ерік туралы», немесе «Шектелген таңдау туралы», немесе «Құлдық ерік») кітабында Мартин Лютер адамдар құтқарылуға немесе кешірімге тек Құдай арқылы ғана қол жеткізе алатынын, ал өз еріктерімен жақсылықты және жамандықты таңдай алмайтынын айтқан. Ол 1525 жылдың желтоқсан айында жарық көрді. Бұл 1524 жылдың қыркүйегінде жарияланған Дезидерий Эразмның «De libero arbitrio diatribe sive collatio» немесе «Еркін ерік туралы» еңбегіне жауап ретінде жазылған, ол Эразмның Лютердің идеяларына жасаған алғашқы публицистикалық шабуылы болды. Эразм мен Лютер арасындағы тартыс – еркін ерік және алдын ала белгілеу мәселесі, синергизм мен монергизм арасындағы пікір келіспеушілік, сондай-ақ кітаптық дәлелдер мен адамның өз пікірін айтуы туралы Реформацияның алғашқы дебаттарының бірі еді.
On the Bondage of the Will (, literally, "On Un free Will", or "Concerning Bound Choice", or "The Enslaved Will") by Martin Luther argued that people can achieve salvation or redemption only through God, and could not choose between good and evil through their own willpower. It was published in December 1525. It was his reply to Desiderius Erasmus' De libero arbitrio diatribe sive collatio or On Free Will, which had appeared in September 1524 as Erasmus' first public attack on some of Luther's ideas. The debate between Erasmus and Luther is one of the earliest of the Reformation over the issue of free will and predestination, between synergism and monergism, as well as on scriptural authority and human assertion.
Эразмның дәлелдері
Өзінің қазіргі Рим католик шіркеуін сынағанына қарамастан, Эразм оның іштен реформалануға мұқтаж екенін және Лютердің тым әрі кеткенін айтты. Ол барлық адамның ерік бостандығы бар екенін, ал тағдыр туралы ілім Киелі кітаптың негізгі қағидаларына және адамдарды тәубеге шақыруына қайшы келеді деп санады. Эразм Құдайдың оқиғаларды алдын ала білуі олардың себебі болды деген пікірге қарсы болды және тәубе, крещение және дінге қайту доктриналары ерік бостандығының болуына байланысты екенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ, Құдайдың рақымы алдымен адамдарды Құдайды тануға шақырып, оларды жол сілтейді және көмектеседі, содан кейін жақсылық пен жамандықтың арасында таңдау жасау үшін олардың ерік бостандығын пайдалануына қолдау көрсетеді, және оларға тәубе мен жақсылыққа қадам жасауға мүмкіндік береді, бұл өз кезегінде Иса Мәсіхтің құрбандығы арқылы құтқарылуға жеткізеді (синергизм).
Лютердің жауабы
Лютердің жауабы: түпкі күнә адам баласын өз құтқарылуына жетуге қабілетсіз ететіні және олардың Құдайға өздерін жеткізуге мүлдем шамасы келмейтінін түсіндіру болды. Осылайша, құтқарылу тұрғысынан адамзаттың ерік бостандығы жоқ, себебі олардың барлық еркі күнәның ықпалымен басылады. Лютер, құтқарылмаған адамдардың алдында кедергілер тұр деген қорытындыға келді: Шайтан, өлімдік әлемнің билеушісі ретінде, оны жеңіске жеткенше, өзінің деп санайтын нәрсесінен ешқашан жібермейді, яғни Құдай. Құдай бір адамды құтқарып, оның барлық жағын, соның ішінде еркін де құтқарады, ол енді Құдайға қызмет етуге бостандық алады. Ешкім өз еркімен құтқарылуға немесе күнәдан арылуға жете алмайды – адамдар жақсылықты немесе жамандықты таңдамайды, себебі олар табиғатынан жамандыққа бағынышты, ал құтқарылу – Құдайдың бір жақты түрде адамның жүрегін өзгертіп, оны жақсылыққа бағыттап қоюының нәтижесі. Егер олай болмаса, Лютер Құдайдың құдіретті және толық білімді емес екенін, сондай-ақ жаратылысқа толық билік ете алмайтынын айтты. Сондай-ақ, ол мұндай пікір білдірудің Құдайдың қадір-қасиетін қорлау екеніне сенді. Осы себепті Лютер Эразмның шын мәнінде христиан емес екеніне көз жеткізді. Бірнеше авторлар Лютердің шамадан тыс кеткеніне алаңдаушылық білдірді. "Оның еңбегі, барлық оң қасиеттеріне қарамастан, басынан аяғына дейін айыптаудың ағыны". Кейбір тарихшылар "Лютерандық діннің таралуына Лютердің Эразм мен гуманистерге қарсылығы кедергі келтірді" деді. Эразмның немесе Лютердің жақсырақ дәлелдегені туралы пікірлер көбінесе секталық көзқарастар бойынша бөлінеді және Эразмның "Hyperaspistes" еңбегін сирек қарастырады. Философ Джон Смит: "Лютердің аргументтерінің күшіне қарамастан, Эразм көп жағдайда тарихи-филологиялық Библиялық сынға негіз салып, жеңіске жетті" және сондықтан Лютердің ескертулері, кейбір діни тұлғалар мен қауымдастықтар бүгінгі күнге дейін баса айтқандай, өте орынды болды, себебі Эразмның гуманизмі сенімсіздікке қарай қауіпті жолға түсірді.
Ағылшын тіліндегі аудармалары
Лютер, Мартин. "Еркіндіктің құлдығы: De Servo Arbitrio" кітабының жаңа аудармасы (1525), Мартин Лютердің Роттердамдық Эразмға берген жауабы. J. I. Пакер және O. R. Джонстон аударған. Олд-Теппан, Нью-Джерси: Флеминг Х. Ревелл компаниясы, 1957. Эразм, Дезидерий және Мартин Лютер. Лютер мен Эразм: ерік бостандығы және құтқарылу. Христиандық классика кітапханасы: Ихт баспасы. Руп, Э. Гордон; Марлоу, А. Н.; Уотсон, Филип С.; және Дрюэри, Б. аударған және редакциялаған. Филадельфия: Вестминстер баспасы, 1969. (Бұл томда Эразмның "De Libero Arbitrio" және Лютердің "De Servo Arbitrio" еңбектерінің ағылшын тіліне аудармасы бар.) Реформатордың мансабы III. Лютердің еңбектері, 55 томдық жинақтың 33-ші томы. Уотсон, Филип С. және Бенджамин Дрюэри аударған. Филадельфия: Фортесс Пресс, 1972.