Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Виченцо Беттиза (1927–2017) – Далмациялық итальян жазушысы, журналисі және саясаткер.
Dalmatian Italian writer and politician (1927–2017)
Vincenzo Bettiza (7 June 1927 – 28 July 2017) was a Dalmatian Italian novelist, journalist, and politician.
Өмірбаян
Беттиза Далмацияда, сол кезде Югославия Корольдігінің құрамында болған, бай итальяндық-хорват отбасында дүниеге келді. Оның анасы Хорватияның Брач аралынан шыққан. Оның отбасына Далмациядағы ең ірі кәсіпорын – Сплит қаласында орналасқан «Гиларди е Бетиза» цемент зауыты тиесілі болған. 1941 жылы Оділ державалары – Италия мен Германия Югославияға шабуыл жасады. Италияның оккупациясы кезінде Беттизаның әкесі соғыс жылдарында көптеген хорваттарға көмектесіп, олардың көптегенін фашистік түрмелерден босатып алды. Кейбір итальяндықтар мен аралас отбасылар қалды, олардың бір бөлігі итальяндық азаматтыққа өту мүмкіндігін пайдаланды. Жаңа билік оккупанттармен ынтымақтастық жасағандармен және «халық жауы» деп саналғандармен – хорваттармен, итальяндықтармен немесе басқалармен сделсуге мүдделі болды. Олардың мүліктері мемлекеттік меншікке алынды. Беттиза Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін және туған жері Хорватияға қайта қосылғаннан соң 18 жасында Горицияға көшіп кетті. Кейін ол Триестке, содан кейін Миланға көшті: ол әрқашан өзін «көшірілген» адам деп жариялап отырды. Беттиза бірнеше итальян газетінің директоры және көптеген кітаптардың авторы болды. Журналист ретінде ол Шығыс Еуропа елдері мен ұлттарына, сондай-ақ Оңтүстік-Шығыс Еуропаға, әсіресе Югославия аймағына қызығушылық танытты. 1957-1965 жылдары ол «La Stampa» газетінің алдымен Венадан, кейін Мәскеуден тілшісі болды. Кейін ол «Corriere della Sera» газетінде он жыл жұмыс істеді. 1974 жылы Индро Монтанеллимен бірге Миландық «Il Giornale nuovo» газетін құрды және 1983 жылға дейін оның бас редакторы болды. 1976 жылдан бастап Италия Сенатының және Еуропа Парламентінің депутаты болды. Ол отбасымен Римде тұрды және бірнеше рет үйленді. Оның соңғы әйелі – итальяндық жазушы Лора Лоренци. Беттизаның ең маңызды романы «I fantasmi di Mosca» («Мәскеу шайтандары») итальян тілінде жазылған ең ұзын жарияланған роман деп есептеледі. Ол 2017 жылдың 29 шілдесінде 90 жасында қайтыс болды.
Bettiza was born in Dalmatia, then part of Kingdom of Yugoslavia, in a rich Dalmatian Italian Croatian family. His mother stemmed from a family of the Croatian island of Brač. His family owned the most important enterprise in Dalmatia, the Gilardi e Bettiza cement factory, in the city of Split. In 1941, Axis Powers Italy and Germany invaded Yugoslavia. During Italian occupation, Bettiza's father helped many Croatian people during the war and took many of them out of Fascist prison. Some Italian and mixed remained, part of them used the opportunity to opt for Italian citizenship. New authorities were interested in dealing with those who were collaborating with the occupiers, and all others whom they considered as the "enemy of people", either Croats, Italians or others. Their assets were nationalized. Bettiza moved to Gorizia after the end of World War II and the re annexation of his native land to Croatia, at the age of 18. Later he moved to Trieste, and then to Milan: here he always declared to be living as "an exiled". Bettiza has been director of several Italian newspaper and author of numerous books. as a journalist he devoted his attention to Eastern European countries and nationalities, and Southeastern Europe, Yugoslavian area in particular. In the period 1957 1965 he was foreign correspondent for the newspaper La Stampa, first from Vienna and then from Moscow. Later he moved to Corriere della Sera, for which he worked for ten years. In 1974, together with Indro Montanelli, founded the Milanese newspaper il Giornale nuovo, for which he was co director until 1983. Starting from 1976, he was member of the Italian Senate and the European Parliament. He lived in Rome with his family and was married a few times. His last wife, Laura Laurenzi, is an Italian writer. Bettiza's major novel, I fantasmi di Mosca (Phantoms of Moscow) is credited as the most extended published novel written in Italian language. He died on 29 July 2017 at the age of 90.