Кіріспе

Испан жазушысы Хуан Марсе Карбо (8 қаңтар 1933 – 18 шілде 2020) испан тілінде жазған испандық романшы, журналист және сценарист болды. 2008 жылы ол Сервантес сыйлығымен марапатталды, ол Әдебиет бойынша Нобель сыйлығына баламасы саналады.

Өмірбаян

Марсе Хуан Фанека Рока Барселонада дүниеге келді. Анасы бала туғанда қайтыс болды, көп ұзамай Марсе отбасы оны асырап алды, ол Хуан Марсе Карбо деген есімді иеленді. 14 жасында оқуын аяқтамай, зергерлік шеберханада жұмыс істеуге кірісті. Ол біраз уақыт Барселонаның «Arcinema» журналында жұмыс істеді және 1958 жылы «Insula» және «El Ciervo» журналдарында жарияланған бірнеше әңгімелермен әдеби жолын бастады. Оның «Nada para morir» әңгімесі «Sésamo» сыйлығын жеңіп алды, ал 1958 жылы ол өзінің алғашқы романын – «Encerrados con un solo juguete» (Бір ойыншықпен тұтқындалған) жариялады, ол «Biblioteca Breve Seix Barral» сыйлығының финалисі атанды. Кейін екі жыл Парижде Пастер институтында зертханашы болып жұмыс істеді, сценарийлерді аударды және испан тілін оқытты. Испанияға оралған соң «Esta cara de la luna» (Айдың бұл беті) атты туындысын жазды, бірақ ол толық жинағына енгізілмеді. 1965 жылы «Últimas tardes con Teresa» (Тересамен соңғы кештер) романымен «Biblioteca Breve» сыйлығын жеңіп алды. Ол Хоакина Хойасқа үйленді және жарнама саласында жұмыс істей бастады, сонымен қатар фильмдерге диалог жазумен айналысты. «La oscura historia de la prima Montse» (Монсе туыстың қараңғы тарихы) атты кітабы аса сәтті болмады, ал «Si te dicen que caí» (Егер маған құладым десе) романы Кармен Бротоның өліміне негізделген. Соңғысы Франко режимінің цензурасынан кейін Мексикада жарық көрді және Халықаралық роман сыйлығын жеңіп алды. 1974 жылы «Por Favor» журналында тұрақты баған жаза бастады, сонымен бірге киноиндустриясы үшін де жұмыс істеді. Оның «La muchacha de las bragas de oro» (Алтын трусы бар қыз) романы 1978 жылы «Planeta» сыйлығын жеңіп алды, бұл оны көпшілікке таныстырды. Соғыстан кейінгі Барселона туралы «Un día volveré» (Бір күні қайтам) және «Ronda del Guinardó» атты екі роман жазды, содан кейін «Teniente Bravo» әңгімелер жинағы жарық көрді. 1990 жылдары ол көптеген сыйлықтарға ие болды, оның ішінде «El amante bilingüe» (Екі тілді ғашық) үшін «Ateneo de Sevilla» сыйлығы, ал «El embrujo de Shanghai» (Шанхайдың сиқыры) үшін «Critic» және «Aristeion» сыйлықтары табылды. 1997 жылы Латын Америкасы және Кариб бассейні әдебиеті үшін «Juan Rulfo» сыйлығымен марапатталды. Жеті жыл үнсіздіктен кейін «Rabos de Lagartija» (Кескіштердің құйрықтары) атты туындысын жариялады, ол «Critic» сыйлығы мен Ұлттық повесть сыйлығын жеңіп алды. Марсе 2008 жылы испан тіліндегі әдебиеттің ең беделді сыйлығы – «Cervantes» сыйлығының иегері атанды. «MacLehose Press» 2014 жылы «The Calligraphy of Dreams» (Арманның каллиграфиясы) атты кітабын жариялады. Марсе 2020 жылдың 18 шілдесінде дүние салды.