Кіріспе
Калифорниялық батыс кипарыстың түрі – Санта-Круз кипарысы (Hesperocyparis abramsiana; бұрын Cupressus abramsiana деп жіктелген) – кипарис тұқымдасының Солтүстік Америка ағашы. Бұл түр Калифорнияның батыс-орталық аймағындағы Санта-Крус және Сан-Матео округтеріндегі Санта-Крус тауларына ендемик. 2016 жылы Санта-Круз кипарысының қорғау статусы «Қауіптің алдында» деп өзгертілді. Бұл өзгерістің себебі олардың өмір сүру ортасына қауіптердің азаюы болды.
The Santa Cruz cypress (Hesperocyparis abramsiana; formerly classified as Cupressus abramsiana) is a species of North American tree within the cypress family. The species is endemic to the Santa Cruz Mountains within the Santa Cruz and San Mateo counties of west central California. In 2016, the conservation status of the Santa Cruz cypress changed to Threatened. The cited reasoning was a decrease in threats against their habitat.
Физикалық сипаттама
Жеке даралар 10-25 метр биіктікке дейін өседі, 5–10 см диаметрлі бұтақтары діңге жақын жерге дейін жабылады. Ағаштың пішіні пирамида тәрізді, бұтақтары негізіне қарай ұзынырақ болады. Ағаштың жапырақтары ашық жасыл түсті, қабықша тәрізді және 15 мм-ге дейін ұзарады, көп жылдар бойы бұтақтарда сақталады. Діңнің қабығы талшықты, жіңішке сұр тік жолақтары бар. Жеке даралар 11 жасында конустарды (түйіршіктерді) шығара бастайды. Тозаң конустары (аңғал құйрықтары) 4 мм-ге дейін өседі және желмен таралатын көп мөлшерде тозаң өндіреді. Ұрғашы конустар (түйіршіктер) жыл сайын ағашта пайда болады және диаметрі 20-30 мм-ге жетеді. Олар тірек бұтақтары өлгенше, әдетте табиғи өрт салдарынан ағашта қалады. Жеке даралар 100 жылдан астам өмір сүре алады, ең ескі даралардың жасы 127 мен 162 жыл аралығында екені анықталған.
Көбею және фенология
Санта-Крус кипарисі көбейетін жасы орташа есеппен 11 жылды құрайды. Ағаш 30 жасқа келген кезде тұқымның өнімділігі 10 пайызға төмендейді. және Гимноспериялық деректер базасы.
Аттар
Бұл түрді Вольф Стэнфорд университетінің ботанигі, доктор Лерой Абрамс есімін арнап атаған. Абрамс 1937 жылы Вольфпен бірге осы ағаштарды зерттеген.
Экология
Санта-Крус кипарисінің өсетін ортасы Санта-Крус тауларындағы шапараль және жабық конус пішіндес қарағайлы орман қауымдастықтарынан тұрады. Өркеннің биіктігі 300-ден 750 метрге дейін, құрамында нашар дамыған құмтасты немесе гранитті топырақтар бар. Бұл аймақтың климаты салқын, ылғалды қыстар мен ыстық, құрғақ жазды тудырады, ал табиғи өрттер аймақтағы өсімдіктерді мерзімімен жояды. Санта-Крус кипарисі осы өрттерге бейімделіп, оларға тәуелді болып дамыған. Ағаштар міндетті түрде тұқым себушілер болып табылады, яғни өртеніп кеткеннен кейін қайта өспейді. Оның орнына, тұқым өрттен кейін өне бастайды, бәсекелестік минималды болады. Содан кейін олар қайта жаңартып, популяцияны өсіре алады. Егер өрттер тым жиі болса, жас өсімдіктер көбейе алмай, репродуктивтік жасқа жетпейді. Егер өрттер тым сирек болса, ағаштар популяция мөлшерін сақтау үшін жеткілікті түрде көбеймейді. Өте сирек кездесетін бір түрі – Бутано кипарисі, шамамен 10 акр жерді алып жатқан бір ғана тоғайда өседі. Бұл тоғайды Уильям Дадли 1900 жылдардың басында сипаттаған. Дегенмен, 2016 жылғы "Генетикалық интрогрессия" (немесе интрогрессивті гибридтеу) тақырыбындағы федералдық есептің кеңейтілген бөлімі осы түрдің сақталуын жақын жердегі бау-бақшалардағы Монтерей кипарисі сияқты туыс түрлердің әсерінен де қорқатынын түсіндіреді. Оның тарихи отандық ареалы жақын маңда орналасқан: Монтерей шығанағының қарсы бетінде. Екі эндемик түр арасында, сондай-ақ Аризонада кеңінен өсетін туыс түр – Аризона кипарисі арасында гибридтеудің болатыны белгілі. Американың оңтүстік-батысындағы кипарис түрлерінің гибридтеуге оңай бейімділігі, тұқымдар мен түрлердің аражіктеп айыру шегі қайда болуы керек деген таксономиялық пікірталас тарихын қалыптастырды. Осылайша, бұл қылқан жапырақтылардағы неоэндемизмді зерттеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл адамның әсерінің үздіксіз элементін көрсетеді – бау-бақшалардан желмен таралатын тозаңның ластануы, оны сақтау мақсаттарына жету үшін оңай түзету мүмкін емес.
Қосымша қауіптер
Адамның қызметінен туындаған тағы бір маңызды қауіп – климаттың өзгеруі. Температураның жоғарылауы популяцияларды солтүстікке қарай ығыстыруы мүмкін, сонымен қатар өрттік режимді одан әрі өзгертеді. Бұзғыншылық және рұқсатсыз ойын-сауық іс-әрекеттері де түрге зиян келтіреді. Қабыққа кесіп жазу сияқты әрекеттер ағаштарға зақым келтіріп, инфекциялар мен аурулардың таралуына жағдай жасайды.