Жозеф Коку Коффиго: Того саяхатшысы және бұрынғы премьер-министрі

Кіріспе

Тоголық саясаткер және бұрынғы премьер-министр

Жозеф Коку Коффиго (1948 жылы туған) – тоголық саясаткер, адам құқықтарын қорғаушы, ақын және 1991 жылдың 27 тамызынан 1994 жылдың 23 сәуіріне дейін Тогоның премьер-министрі қызметін атқарған. 1991 жылы оппозиция басымдығымен өткен Ұлттық конференцияда премьер-министр болып сайланған Коффигоға толық атқару билігі берілді және көппартиялық сайлауға көшуді қадағалау міндеті жүктелді. Алайда, 1991 жылдың желтоқсанынан бастап президент Гнассингбе Эядема Коффигоның есебінен өзінің билігін нығайта бастады. Коффиго лауазымында болғанымен, оппозиция оны тастап кетті, себебі ол Эядемамен тым ынтымақтас болып кеткен деп салды. Коффиго 1993 жылдан бері Жаңа күштер координациясының (CFN) президенті болып табылады. 1994 жылғы парламент сайлауынан кейін, онда CFN нашар нәтиже көрсетті, ол премьер-министр қызметінен алынды, бірақ Коффиго өзі Ұлттық Ассамблеяға депутат болып сайланды. Кейіннен ол 1998-2000 жылдары Сыртқы істер министрі, ал 2000-2002 жылдары Парламентпен байланыс жасайтын Өңірлік интеграция министрі болды.

90-жылдардың басындағы саяси мансап және өмірбаяны

Коффиго Кпеле Дафо қаласында дүниеге келген. 1990 жылдың тамызында ол елдегі алғашқы адам құқықтары ұйымын – Того адам құқықтары лигасын (Ligue togolaise des droits de l'homme, LTDH) құрды, ол іш және сырт жақтан жылдам қолдау тапты. 1991 жылдың 27 тамызында Ұлттық конференция оны Премьер-министр етіп сайлады; Президент Гнассингбе Эядема өкілеттіктерінен айырылып, тек рәсімдік президент болып қалды. Конференция Коффигоға 1992 жылы сайлауға дейін жетекшілік ететін кезеңдік үкімет құруды тапсырды, онда Коффиго мен Эядемаға қатысуға рұқсат етілмеді. Эядема конференцияны тоқтатуға тырысып, ғимаратты әскерлермен қоршады, бірақ кейін Коффигоның тағайындалуын қабылдады. Оппозицияның пікірінше, Коффигоның мемлекеттік кәсіпорындарды басқаруға жақтастар мен достарын тағайындауы оппозицияның басқа мүшелерінен сын мен жаулық тудырды; ол оппозицияның бірлігін нығайтудың орнына өзінің билік базасын күшейтіп, Эядемаға қарсы күресте оппозицияны әлсіретіп отыр деп айыпталды. Тағайындалғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Эядемаға адал әскерлер Коффигоны құлатуға бірнеше рет тырысты. 1991 жылдың 1 қазанында олар ұлттық радио мен теледидар станциясын басып алып, Коффиго станцияны тастап кеткенше отставкаға келуін талап етті; кейін Коффиго радио арқылы тәртіп орнатылғанын мәлімдеді. 1991 жылдың қарашасында Республиканың жоғарғы кеңесі (HCR) Эядеманың «Rally of the Togolese People» (RPT) партиясын тыйым салғаннан кейін, олар RPT-нің қайтадан заңдастырылуын және HCR-дің таратылуын талап етті. Коффиго француз әскери көмегін сұрады. Эядема әскерлерді казармаға оралуға шақырды және Коффигоға деген сенімін білдірді, сонымен қатар оны жаңа ұлттық бірлік үкіметін құру жөнінде консультациялар бастауға шақырды. Әскерлерді жұбату үшін Коффиго Эядеманың жақтастарын үкіметке қосуға келісті, бірақ ол үкіметін толығымен таратудан бас тартты және тағы да француз көмегін сұрады. 1991 жылдың 3 желтоқсанында әскерлер Коффигоны оның ресми резиденциясына танк пен пулеметтерді қолданып шабуыл жасап ұстады. Бұл зорлық-зомбылықта көптеген адамдар қаза тапты: кем дегенде 17 адам. 1992 жылдың 1 қыркүйегінде Коффиго үкіметін таратып жіберді, бірақ ол уақытша міндетін атқаруын жалғастырды; ол мен Эядема 2 қыркүйекте жергілікті, парламенттік және президенттік сайлаулар мен конституциялық референдумды жыл соңына дейін кезең-кезеңімен өткізуге келісті. Коффиго 14 қыркүйекте 18 министрден тұратын жаңа үкімет құрды, оның ішінде алтысы RPT-ден. Бірақ Эядема олардың жұмыстан босатылуына кедергі жасады. 11 қарашада Ломеде Коффигоны қолдау митингісі өтті, ол мәселені Жоғарғы Сотқа шағымданатынын мәлімдеді. 1993 жылы Коффиго басшылық еткен алты партиялық коалиция ретінде «Жаңа күштер координациясы» құрылды. 1994 жылғы ақпан айындағы парламент сайлауының екінші турында Коффиго Клото префектурасының үшінші сайлау округінде UDR/CFN үміткері ретінде Ұлттық Ассамблеяға сайланды. Ол CFN-нен орын алған жалғыз үміткер болды. Сайлаудан кейін ол 1994 жылдың 21 наурызында үкіметімен бірге Премьер-министр лауазымынан кетті. Коджо 25 сәуірде Коффигоның орнын басып алды. Кейін Коффиго 1998 жылдың 1 қыркүйегінде тағайындалған үкіметте Сыртқы істер және ынтымақтастық министрі болды. Сыртқы істер министрі ретінде ол 1999 жылдың ортасында Сьерра-Леоне үкіметі мен «Революциялық Біріккен майдан» көтерілісшілері арасындағы Ломедегі бейбіт келіссөздерін басқарды. Коффиго 2000 жылдың 8 қазанында тағайындалған үкіметте Парламентпен қарым-қатынас жасайтын Өңірлік интеграция министрі болғанға дейін Сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Ол осы соңғы лауазымда 2002 жылдың желтоқсанына дейін қызмет етті. 2005 жылғы сәуір айындағы президент сайлауынан кейін, Эядеманың ұлы Фауре Гнассингбе ресми түрде Президент болып сайланды, бірақ оппозиция оны алаяқтық деп айыптады, Тогода ауыр зорлық-зомбылық орын алды. 2005 жылдың 25 мамырында Гнассингбе зорлық-зомбылықты зерттеу және үш ай ішінде оның қорытындысын ұсыну үшін 10 адамнан тұратын арнайы тергеу комиссиясын құрды және ол Коффигоны комиссия төрағасы етіп тағайындады. Комиссия өз есебін 2005 жылдың 10 қарашасында ұсынды. Есепте зорлық-зомбылыққа көпшілік кінәлі деп танылды; онда үкімет, оппозиция және БАҚ сынға алынды, қаза болғандардың саны 154 деп бағаланды және сайлау процесін жақсарту бойынша ұсыныстар берілді. Коффиго 2007 жылдан бастап CFN президенті болып қала береді. 2007 жылғы қазан айындағы парламент сайлауында ол Клото префектурасында CFN тізіміндегі бірінші үміткер болды. 2010 жылдың қарашасында Коффиго Кот-д’Ивуардағы президент сайлауында Африка Одағының байқау миссиясын басқарды. Коффигоның есебі елдің солтүстігіндегі сайлау процесіндегі бұзушылықтар мен кемшіліктерді қатты сынады және бұрынғы көтерілісшілер бақылауындағы аймақтардағы елеулі зәбірлеулерді құжаттады. Дегенмен, Коффиго Африка Одағының одан алшақтауына себеп болып, жеке, ресми емес статуста президент Лаурент Гбагбоның даулы инаугурациясына қатысты. Соңғы жылдары Коффиго поэзиямен айналысып, көбінесе тоголық және африкалық мәдениетін мақтайтын және Африка құрлығының алдында тұрған мәселелерді зерттейтін 4 жинақ жариялады.

Koffigoh was born in Kpélé Dafo. and in August 1990 he founded the first human rights organization in the country, the Togolese League of Human Rights (Ligue togolaise des droits de l'homme, LTDH), which quickly won support both at home and abroad. He was elected as Prime Minister by the National Conference on 27 August 1991; President Gnassingbé Eyadéma was stripped of his powers and was left as a ceremonial president. Koffigoh was tasked by the Conference with forming a transitional government leading to elections that were then planned to be held in 1992, in which neither Koffigoh nor Eyadéma were to be allowed to run. Although Eyadéma had sought to suspend the Conference, surrounding the venue with soldiers, he subsequently accepted Koffigoh's appointment. According to the opposition, Koffigoh's subsequent appointments of supporters and friends to head public enterprises led to some criticism and antipathy from other members of the opposition; he was accused of strengthening his own power base rather than the unity of the opposition, thus weakening the opposition in the ongoing struggle against Eyadéma. In the months following his appointment, troops loyal to Eyadéma repeatedly tried to oust Koffigoh. On 1 October 1991, they seized the national radio and television station and demanded that Koffigoh resign before leaving the station; Koffigoh said afterwards on the radio that order was restored. After Eyadéma's party, the Rally of the Togolese People (RPT), was banned by the transitional High Council of the Republic (HCR) in November 1991, they also demanded that the RPT be legalized again and that the HCR be dissolved. Koffigoh called for French military aid. Eyadéma publicly called on the soldiers to return to their barracks and expressed continued trust in Koffigoh, but also invited him to begin consultations on the formation of a new national unity government. To appease the soldiers, Koffigoh offered to include supporters of Eyadéma in the government, but he refused to dissolve his government altogether, and he again called for French aid. On 3 December 1991, soldiers succeeded in capturing Koffigoh in a heavy assault, involving tanks and machine guns, on his official residence. Many people were killed in this violence: at least 17, Koffigoh dissolved his government on 1 September 1992, although it remained in place in a caretaker capacity; he and Eyadéma agreed on 2 September to holding elections—local, parliamentary, and presidential, along with a constitutional referendum—in stages before the end of the year. Koffigoh formed a new government on 14 September, with 18 ministers, including six from the RPT. but Eyadéma prevented their dismissal. A rally in support of Koffigoh, who said that he would appeal the matter to the Supreme Court, was held in Lomé on 11 November. Eyadéma reappointed Koffigoh as Prime Minister later in the month,

The Coordination of New Forces was established in 1993 as a six party coalition, led by Koffigoh. In the second round of the February 1994 parliamentary election, Koffigoh was elected to the National Assembly as the UDR/CFN candidate in the Third Constituency of Kloto Prefecture. He was the only CFN candidate to win a seat. Following the election, he resigned as Prime Minister, along with his government, on 21 March 1994. and Kodjo succeeded Koffigoh in office on 25 April. Koffigoh subsequently became Minister of State for Foreign Affairs and Cooperation in the government named on 1 September 1998. As Foreign Minister, he headed peace talks in Lomé between the government of Sierra Leone and rebels of the Revolutionary United Front in mid 1999. Koffigoh served as Foreign Minister until he became Minister of Regional Integration, in charge of Relations with Parliament, in the government named on 8 October 2000. He served in the latter position until December 2002. Following the April 2005 presidential election, in which Eyadéma's son Faure Gnassingbé was officially elected President but which the opposition denounced as fraudulent, serious violence broke out in Togo. On 25 May 2005, Gnassingbé created a special 10 member commission of inquiry to examine the violence and deliver findings about it within three months, and he appointed Koffigoh as the head of the commission. The commission eventually delivered its report on 10 November 2005. The report cast blame for the violence widely; it included criticism of the government, the opposition, and the media, placed the death toll at 154, and gave recommendations for improving the electoral process. Koffigoh remains President of the CFN as of 2007. In the October 2007 parliamentary election, he was the first candidate on the CFN's candidate list in Kloto Prefecture,

In November 2010, Koffigoh served as head of the African Union observer mission on the presidential election in Côte d'Ivoire. Koffigoh's report was highly critical of irregularities and shortcomings in the electoral process in the north of the country and documented significant abuses in regions held by former rebel troops. Nevertheless, Koffigoh attended the disputed inauguration of the incumbent president Laurent Gbagbo in a private, non official capacity, leading the African Union to distance itself from him. In recent years, Koffigoh has embraced poetry, publishing 4 collections whose topics generally celebrate Togolese and African cultures, and explore challenges facing the African continent.