Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Huttwil – Швейцарияның Берн кантонындағы Оберааргау әкімшілік округіндегі муниципалитет.
Huttwil is a municipality in the Oberaargau administrative district in the Swiss canton of Bern.
Ерте тарих
Хаттвилл алғаш рет 9-шы ғасырда Хуттивилар деп аталады. 1653 жылғы 14 мамырда шаруалар Хаттвильде қайтадан Landsgemeinde жиналысын өткізіп, "Хаттвилл лигасы" ретіндегі одақтарын Ескі Швейцария Конфедерациясының ескі Bundesbriefe үлгісіндегі жазбаша келісімшартқа қол қойып, ресми түрде бекітті. Келісімшартта Лига өзін қалалармен тең және олардан тәуелсіз жеке саяси бірлік ретінде анық көрсетілген. Салық көтерілісі тәуелсіздік қозғалысына айналып, идеологиялық тұрғыдан дәстүрлі швейцариялық құрылыс аңыздарына, әсіресе Вильгельм Телл аңызына негізделді. Шаруалар заң тұрғысынан өздерінің жиналыстарын және одақтарын ескі құқықтармен, әсіресе 1481 жылғы Шта́нсер Верко́мнисом (Stanser Verkommnis) – Ескі Швейцария Конфедерациясының маңызды коалициялық келісімдерінің бірімен негіздеді. Хаттвилл лигасы бастапқыда сәттілікке жетіп, Берн мен Люцернге бейбіт келісімдерге қол қоюға және жеңілдіктер беруге мәжбүр еткенімен, 1653 жылғы 3 маусымда Воленшвиль шайқасында шешулі жеңіліске ұшырады. Берн әскерлері келесі айда ауылдарды өртеп, қарсылықты күшпен басып тастады. Никлаус Лёенбергердің басы 1653 жылғы 6 қыркүйекте Бернде кесіліп, төрт бөлікке бөлінді; оның басы Хаттвилл лигасының Bundesbrief-терінің төрт данасының біреуімен бірге дарға ілінді.
Huttwil is first mentioned in the 9th Century as Huttiwilare. On 14 May 1653, the peasants met again at a Landsgemeinde at Huttwil and formalized their alliance as the "League of Huttwil" by signing a written contract in the style of the old Bundesbriefe of the Old Swiss Confederacy. The treaty clearly established the league as a separate political entity that considered itself equal to and independent from the cities. The tax revolt had become an independence movement, based ideologically on the traditional Swiss founding legends, especially on the legend of William Tell. Legally, the peasants justified their assemblies and their union by the rights of old and in particular the Stanser Verkommnis of 1481, one of the important coalition treaties of the Old Swiss Confederacy. Though the Huttwil League was initially successful and forced Bern and Lucerne to sign peace treaties and grant concessions, on 3 June 1653 they were decisively defeated in the Battle of Wohlenschwil. Bernese troops then burned villages and crushed further resistance over the following month. Niklaus Leuenberger was beheaded and quartered at Bern on September 6, 1653; his head was nailed at the gallows together with one of the four copies of the Bundesbrief of the Huttwil League.
Соғыстан кейінгі заман
Швейцария шаруалар соғысы сәтсіз аяқталғанымен, ол Берн билігін салық жүйесін реформалауға және шаруалардың құқықтарын құрметтеуге мәжбүр етті. Хаттвиль көтерілістің орталығы болғанмен, билік тарапынан оған қосымша жаза қолданылмады. Хаттвильдің Берн-Люцерн тас жолында орналасқандығы оның өсуіне жағдай жасады. Ауыл шаруашылығы маңыздылығын сақтап қалғанмен, ол аймақтық сауда орталығына айналды және басқа да салалар дамуға көшті. Ескі тәртіп кезеңінде, көптеген шаруашылық жерлерге ие болған бай қала тұрғындары мен осы жерлерді өңдеген, құқықтары шектеулі кедей шаруалар – таунерлер арасында шиеленіс күшейді. Тіпті 1798 жылғы француз басқыншылығы мен Гелветика Республикасының реформалары да қаладағы ескі билік құрылымын өзгерте алмады. Соңында 1828 жылы қала тұрғындары артық құқықтарынан айырылып, жалпы иелік бұрынғы таунерлер арасында бөлісті. Осы мәліметтерге сәйкес, өнеркәсіптік ғимараттар жалпы аумақтың 1,7%-ын, тұрғын үйлер мен ғимараттар 6,4%-ын, ал көлік инфрақұрылымы 4,6%-ын құрайды. Жер аумағының 19,9%-ы тығыз орманмен жабылған, ал 2,1%-ы жеміс бақтарымен немесе ағаштардың шағын тобымен ғана жабылған. Егіс алқабының 29,9%-ы егін өсіруге, 32,0%-ы жайылымға, ал 2,6%-ы жеміс бақтары мен жүзімдіктерге пайдаланылады. Муниципалитеттегі барлық су ағын су болып табылады.
While the Swiss peasant war was unsuccessful, it forced Bernese authorities to reform the tax structure and respect the rights of the peasants. While Huttwil was the center of the revolt, it was not punished further by the authorities. Huttwil's location on the Bern Lucerne road allowed it to continue to grow. While agriculture remained important, it became a regional market town and other industries began to develop. During the ancien regime period tensions rose between the well off town citizens who owned much of the farming land and the poor sharecropper Tauner who worked the land and had few rights. Even the reforms of the 1798 French invasion and the Helvetic Republic failed to address the old power structure in the town. Finally in 1828, the citizens lost their special rights and the commons were divided between the former Tauner. From the same survey, industrial buildings made up 1.7% of the total area while housing and buildings made up 6.4% and transportation infrastructure made up 4.6%. A total of 19.9% of the total land area is heavily forested and 2.1% is covered with orchards or small clusters of trees. Of the agricultural land, 29.9% is used for growing crops and 32.0% is pasturage, while 2.6% is used for orchards or vine crops. All the water in the municipality is flowing water.
Елтаңба
Қалалық гербтің суреті – көк түсті фонға күміс түсті екі кілт, олар шапқылап кесілген және гербтің жоғарғы бөлігінде алтын жұлдыз бейнеленген.
The blazon of the municipal coat of arms is Azure two Keys Argent in Saltire and in chief a Mullet Or.
Экономика
2011 жылы Хутвильдің жұмыссыздық деңгейі 1,81% құрады. 2011 жылы муниципалитетте барлығы 3080 адам жұмыс істеді. Олардың ішінде 254 адам біріншілік экономикалық секторда жұмыс істеді және шамамен 87 кәсіпорын осы секторда қызмет етті. Екіншілік секторда 1192 адам жұмыс істеді және осы секторда 93 кәсіпорын болды. Үшіншілік секторда 1634 адам жұмыс істеді, 274 кәсіпорын осы секторда қызмет етеді. 2000 жылы муниципалитетке 1199 жұмысшы келді, ал 938 жұмысшы кетті. Муниципалитет жұмысшы күшінің таза импортеры болып табылады, яғни әрбір кеткен жұмысшыға 1,3 жұмысшы келеді. Барлығы 1461 жұмысшы (муниципалитеттегі 2660 жұмысшының 54,9%) Хутвильде тұрып, жұмыс істеді. Жұмыс істейтін халықтың 9,7%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 47,2%-ы жеке көлікпен жүрді. 2011 жылы муниципалитетте барлығы 1842 салық төлеуші тіркелді. Олардың 449-ы жылына 75 000 швейцариялық франктан астам табыс тапты. 11 адам жылына 15 000-ден 20 000-ға дейін табыс тапты. Ең көп жұмысшы, 481 адам, жылына 50 000-нан 75 000 швейцариялық франкқа дейін табыс тапты. 75 000 швейцариялық франктан астам табыс табатын топтың орташа табысы 118 044 швейцариялық франк болды, ал Швейцария бойынша орташа табыс 136 785 швейцариялық франк құрады. 2011 жылы халықтың 2,4%-ы үкіметтен тікелей қаржылық көмек алды.
as of 2011, Huttwil had an unemployment rate of 1.81%. as of 2011, there were a total of 3,080 people employed in the municipality. Of these, there were 254 people employed in the primary economic sector and about 87 businesses involved in this sector. The secondary sector employs 1,192 people and there were 93 businesses in this sector. The tertiary sector employs 1,634 people, with 274 businesses in this sector. In 2000, there were 1,199 workers who commuted into the municipality and 938 workers who commuted away. The municipality is a net importer of workers, with about 1.3 workers entering the municipality for every one leaving. A total of 1,461 workers (54.9% of the 2,660 total workers in the municipality) both lived and worked in Huttwil. Of the working population, 9.7% used public transportation to get to work, and 47.2% used a private car. In 2011 there were a total of 1,842 tax payers in the municipality. Of that total, 449 made over 75,000 CHF per year. There were 11 people who made between 15,000 and 20,000 per year. The greatest number of workers, 481, made between 50,000 and 75,000 CHF per year. The average income of the over 75,000 CHF group in Huttwil was 118,044 CHF, while the average across all of Switzerland was 136,785 CHF. In 2011 a total of 2.4% of the population received direct financial assistance from the government.
Көрікті жерлер
Хаттуил қаласының барлық аумағы Швейцарияның ұлттық мұралар тізіміне енгізілген.
The entire town of Huttwil is designated as part of the Inventory of Swiss Heritage Sites.
Саясат
2011 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия Швейцариялық Халық партиясы (ШХП) болды, ол дауыстардың 35,7%-ын алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: Консервативтік демократиялық партия (BDP) (16,9%), Социал-демократиялық партия (SP) (13,5%) және Либералдық-демократиялық партия (FDP) (7,6%). Федералды сайлауда барлығы 1695 дауыс берілді, сайлауға қатысу деңгейі 47,5% құрады.
In the 2011 federal election the most popular party was the Swiss People's Party (SVP) which received 35.7% of the vote. The next three most popular parties were the Conservative Democratic Party (BDP) (16.9%), the Social Democratic Party (SP) (13.5%) and the FDP. The Liberals (7.6%). In the federal election, a total of 1,695 votes were cast, and the voter turnout was 47.5%.
Дін
2000 жылғы санақ бойынша 3 447 адам немесе 71,4% швейцариялық реформатор шіркеуіне жатса, 629 адам немесе 13,0% - рим католиктері болды. Қалған халықтың арасында 30 адам православиелік шіркеудің мүшесі (немесе халықтың шамамен 0,62% -ы), 2 адам (немесе халықтың шамамен 0,04% -ы) христиандық католик шіркеуіне жатса, 188 адам (немесе халықтың шамамен 3,90% -ы) басқа христиан шіркеуіне жатты. 81 адам (халықтың шамамен 1,68% -ы) мұсылман болды. 8 адам буддист, 64 адам индуист және тағы 8 адам басқа дінге сенді. 187 адам (немесе халықтың шамамен 3,88% -ы) ешқандай шіркеуге жатпайды, агностик немесе атеист болды, ал 181 адам (немесе халықтың шамамен 3,75% -ы) сұраққа жауап бермеді.
From the 2000 census, 3,447 or 71.4% belonged to the Swiss Reformed Church, while 629 or 13.0% were Roman Catholic. Of the rest of the population, there were 30 members of an Orthodox church (or about 0.62% of the population), there were 2 individuals (or about 0.04% of the population) who belonged to the Christian Catholic Church, and there were 188 individuals (or about 3.90% of the population) who belonged to another Christian church. There were 81 (or about 1.68% of the population) who were Muslim. There were 8 individuals who were Buddhist, 64 individuals who were Hindu and 8 individuals who belonged to another church. 187 (or about 3.88% of the population) belonged to no church, are agnostic or atheist, and 181 individuals (or about 3.75% of the population) did not answer the question.
Білім
Хаттуилде тұрғындардың 57,1%-ы міндетті емес жоғары орта білімді аяқтаған, ал 14,3%-ы қосымша жоғары білім (университет немесе Фаххохшуле) алған. 2012–2013 оқу жылында Хаттуилде барлығы 638 оқушы сабаққа қатысқан. Муниципалитеттегі неміс тіліндегі балабақшада барлығы 88 оқушы оқыды. Балабақша оқушыларының 15,9%-ы Швейцарияның тұрақты немесе уақытша тұрғындары (азаматтары емес) және 20,5%-ы сыныптағы тілден өзге ана тіліне ие. Қалалық бастауыш мектепте неміс тілінде 276 оқушы оқыды. Бастауыш сынып оқушыларының 13,8%-ы Швейцарияның тұрақты немесе уақытша тұрғындары (азаматтары емес) және 15,2%-ы сыныптағы тілден өзге ана тіліне ие. Сол жылы төменгі орта мектепте барлығы 274 оқушы оқыды. Олардың 8,4%-ы Швейцарияның тұрақты немесе уақытша тұрғындары (азаматтары емес) және 13,9%-ы сыныптағы тілден өзге ана тіліне ие. 2000 жылы муниципалитеттегі кез келген мектепке барлығы 715 оқушы барды. Олардың 568-і осы муниципалитетте тұрып, оқыды, ал 147-сі басқа муниципалитеттен келді. Сол жылы 119 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерде оқыды.
In Huttwil about 57.1% of the population have completed non mandatory upper secondary education, and 14.3% have completed additional higher education (either university or a Fachhochschule). During the 2012–13 school year, there were a total of 638 students attending classes in Huttwil. There were a total of 88 students in the German language kindergarten classes in the municipality. Of the kindergarten students, 15.9% were permanent or temporary residents of Switzerland (not citizens) and 20.5% have a different mother language than the classroom language. The municipality's primary school had 276 students in German language classes. Of the primary students, 13.8% were permanent or temporary residents of Switzerland (not citizens) and 15.2% have a different mother language than the classroom language. During the same year, the lower secondary school had a total of 274 students. There were 8.4% who were permanent or temporary residents of Switzerland (not citizens) and 13.9% have a different mother language than the classroom language. as of 2000, there were a total of 715 students attending any school in the municipality. Of those, 568 both lived and attended school in the municipality, while 147 students came from another municipality. During the same year, 119 residents attended schools outside the municipality.