Кіріспе

1979 жылы Октавия Э. Батлердің «Туысқандық» (Kindred, 1979) романы – американдық жазушы Октавия Э. Батлердің уақыт саяхатын қамтитын және құлдардың баяндамаларына негізделген туындысы. Көпке танымал болғандықтан, бұл роман қоғамдық оқу бағдарламалары мен кітап клубтарында, сондай-ақ жоғары мектептер мен колледждерде оқуға жиі таңдалады. Кітапта жас афроамерикандық жазушы Дананың жеке басынан жазылған оқиғасы баяндалады. Ол 1976 жылы күйеуімен Лос-Анджелестегі үйінен 19 ғасырдың басындағы Мэриленд штатының Истон қаласының жанындағы плантацияға уақытпен қайта-қайта көшіп барады. Онда ол өз ата-аналарының бірімен – қадір-қасиетті, еркін қара әйелмен және оны құлдыққа салып, қанағаттандыру үшін пайдаланатын ақ фермермен танысады. Дана өткенде ұзақ уақыт бойы тұрған сайын плантациялық қоғаммен тығыз байланысады. Дана құлдықта тірі қалу және өз уақытына оралу үшін қиын шешімдер қабылдайды. «Туысқандық» романы 20 ғасырдың соңындағы қара нәсілді әйелдің сезімталдығымен, қазіргі американдық қоғамдағы оның мұрасын біле отырып, соғысқа дейінгі құлдықтың динамикасы мен қиындықтарын зерттейді. Романның эмоционалдық ядросын құрайтын екі нәсіл аралық қарым-қатынас арқылы билік, гендер және нәсілдік мәселелердің өзара байланысы зерттеледі және болашақтағы теңдік мүмкіндіктері туралы болжам жасалады. Батлердің көптеген туындылары ғылыми фантастика жанрына жатса да, «Туысқандық» жанрлық шекараны кесіп, афроамерикандық әдебиет ретінде де танылады. Батлер бұл туындыны «бір түрлі қайғылы қиял» деп сипаттаған.

Сюжет

Туысқан ғалымдар романның тарау тақырыптары повестьдегі оқиғалар туралы "элементтік, апокалиптикалық, архетиптік" сипаттағы нәрсені ұсынатынын, осылайша басты кейіпкерлердің жеке өмірлерінен асып түсетін мәселелерге қатысқандай әсер қалдыратынын атап өткен.

Алдын ала сөз

Дана, қара нәсілді жас әйел, ауруханада аяғы ампутацияланған күйінде оянады. Полиция қызметкерлері оны жағдай туралы тергеп, күйеуі Кевиннің, ақ нәсілді адамның, оны ұрып-соғу-соқпауын сұрайды. Дана оларға апаттан қолын жоғалтып алғанын және Кевиннің кінәлі емес екенін айтады. Кейін Кевин оның үйіне келгенде, олар шындықты айтудан қорқатынын айтады, өйткені ешкім оларға сенбейді.

Өзен

Олардың өмірі 1976 жылғы 9 маусымда, Дананың 26 жасқа толған күні өзгерді. АҚШ екі жүз жылдығын тойлаған жылдың осы күні болды. Күн бұрын Дана мен Кевин Лос-Анджелестегі бұрынғы пәтерінен бірнеше шақырым қашықтықтағы үйге көшіп келді. Жаңа үйді жинап жатқанда, Дана кенеттен басы ауырып, есінен тая бастады. Есін жиғанда, ол орман шетінде, өзен жағасында, кішкентай, қызыл шашты баланың суға батып жатқанын көрді. Дана оның құтылуы үшін суға жүзіп кіріп, жағаға сүйреп шығады және оны қайта тірілтуге тырысады. Баланың анасы айқайлап, Дананы ұрып, оны ұлын өлтірді деп айыптайды, баланың атын Руфус екенін айтады. Бала жазылып кеткен соң, ақ түсті адам келіп, Данаға қару тікелей бағыттап, оны қорқытады. Ол қайтадан басы ауырып, Кевин жанында жаңа үйінде есін жинайды. Кевин оның жоғалып, қайтадан пайда болуына қатты таңғалып, осы оқиғаның шындық па, әлде көрініс пе екенін түсінуге тырысады.

От

Дана өзендегі лас-қоқысты жуып тастайды, бірақ бас айнуы тағы бір өзгеріс екенін көрсетеді. Енді ол қызыл шашты ұлдың бөлмесінде оянады, ол бөлме перделерін өртеп жіберген. Ол – Руфус, енді бірнеше жыл үлкен. Дана тез өртті сөндіреді. Руфус бір доллар ұрлағаны үшін әкесінің ұрып-сапалағанына қасты болу үшін перделерді өртегенін мойындайды. Олар сөйлескенде, Руфус Данаға қарапайым түрде нәсілшіл сөздер айтады, бұл оны ренжітеді, бірақ ол уақыт пен кеңістікте, атап айтқанда Мэриленд штатына, шамамен 1815 жылға көшірілгенін түсінеді. Руфус оған плантацияның шетінде тұратын еркін афроамерикандықтар Алис Гринвуд пен оның анасының үйіне паналауға кеңес береді. Дана Руфус пен Алис екеуінің оның ата-аналары екенін түсінеді, себебі олардың баласы болады, ол олардан тараған. Гринвудтардың үйінде Дана жас ақ жігіттердің есікті бұзып, Алис әкесін, құл ретінде, сыртқа шығарып, құжаттары болмағандықтан оны қатыгездікпен сабалағанын көреді. Бір жігіт Алис анасына, ол оның ұсынысын қабылдамағандықтан, соққы береді. Жігіттер кеткен соң, Дана жасырынған жерінен шығып, Алис анасына көмектеседі. Ол ақ жігіттердің бірімен бетпе-бет келеді, ол оны зорлауға тырысады. Өміріне қауіптеніп, Дана сәтті 1976 жылға оралады. Сағаттар өткенімен, Кевин оған тек бірнеше минут жоғалғанын айтады. Ертесі күні Кевин мен Дана оның қайтадан уақытқа саяхаттауы мүмкін екенін ескере отырып, оған аман қалуға қажетті заттарды жинап, үй кітапханасындағы кітаптардан афроамерикандықтар тарихын зерттейді.

Қаза

Дана естелік сапарға барып, автокөлік бөлшектерінің қоймасында уақытша жұмыс істеп жүргенде Кевинмен қалай танысқанын айтады. Кевин Дананың жазушы екенін білгенде қызығады және олар дос болады, бірақ жұмыстастары оны ақ терілі болғандықтан сынға алады. Екеуінің де көп ортақ тұсы бар: екеуі де жетім, екеуі де жазуды ұнатады, және екеуінің де отбасылары жазушы болу арманына қарсы болған. Олар ғашық болады. 1976 жылы Кевин Дана үшін "бос қағаздарды" қалай жасау керектігін білу үшін кітапханаға дайындалады. Дананың басы ауырып, Кевин оны құшақтап, бірге өткенге саяхат жасайды. Олар Руфусты сынған аяғынан зардап шегіп, қиын жағдайда табады. Оның жанында Найджел есімді қара бала тұр, оны көмекке шақыру үшін үйге жібереді. Руфус Кевин мен Дананың үйленгенін естігенде зор күдікпен қабылдайды: оның заманында ақ және қара терілі адамдарға үйленуге рұқсат жоқ, бірақ ол көптеген ақ ер адамдардың қара сүйіктілерін құлдыққа түсіргенін біледі. Дана мен Кевин Руфусқа олардың болашақтан келгенін түсіндіреді және Кевиннің қалтасындағы монеталарға таңылған күндерді көрсету арқылы дәлелдейді. Руфус олардың кім екенін құпия ұстауға уәде береді, ал Дана Кевинге өзінің иесі екенін айтып, осылай әрекет етуге кеңес береді. Руфустың әкесі Том Вейлин, құлы Люкпен бірге Руфусты алып кетуге келгенде, Кевин өзін таныстырады. Вейлин оны тойға шақырады. Вейлин плантациясында Руфустың анасы Маргарет ұлының денсаулығына алаңдайды және Руфустың Данаға көрсеткен қызығушылығына қызғанып, жас әйелді ас үйге жібереді. Онда Дана екі құлмен танысады: Сара, аспазшы; және оның үнсіз қызы Кэрри. Не істеу керектігін білмей, Кевин Вейлиннің Руфустың жеке оқытушысы болу ұсынысын қабылдайды. Кевин мен Дана бірнеше апта бойы плантацияда қалады. Олар Вейлиннің, Маргарет пен Руфустың құлдарға қатыгездік көрсетіп, азаптап, тоқтатпайтынын көреді. Олар садистік және зұлымдықпен әрекет етеді, құлдарды меншік деп санап, оларды қалай қаласа солай пайдалануға құқылы екенін ойлайды. Вейлин Дананың Найджелге, құл балаға оқуды үйретіп жатқанын көріп, оны аяусыз сабап жазалайды. Басы ауырып, Кевин жетіспей тұрғанда, Дана 1976 жылға жалғыз оралады.

Ұрыс

Дана Кевинмен қалай некеде болғанын еске алады. Екі отбасының да отбасылық айырмашылықтарға байланысты некеге қарсы болды. Кевиннің реакциялық әпкесі афроамерикандықтарға қарсы бейбітшілік сақтаса, Дананың ағасы ақ адамның өз мүлкін мұра етіп алуы туралы ойды жек көреді. Тек Дананың әпкесі бұл үйлестіруді қолдайды, өйткені бұл оның немере інісінің балалары ашық терілі болады дегенді білдіреді. Кевин мен Дана отбасының қатысуынсыз үйленеді. Сегіз күн үйде Кевинсіз сауыққаннан кейін Дана уақытқа саяхаттап, Руфусты Алис Гринвудтың құл күйеуі Айзек Джексонның ұрып-соғуын табады. Дана Руфустың балалық шағынан дос болған Элисті зорлауға тырысқанын біледі. Дана Айзекті Руфусты өлтірмеуге көндіреді, ал Элис пен Айзек қашады, ал Дана Руфусты үйге апарады. Ол соңғы рет келгеніне бес жыл болғанын және Кевиннің Мэрилендтен кеткенін біледі. Дана Руфусты сауықтырып, Кевинге хаттар жеткізуге көмектесуі үшін айырбастау үшін күтеді. Бес күннен кейін Элис пен Айзек ұсталады. Ысқақты мүкіс етіп, Миссисипиге бара жатқан саудагерлерге сатады. Алисаны сабайды, иттер қорлайды және Исаакқа қашып кетуіне көмектескені үшін жаза ретінде құлдыққа алады. Алисті сүйемін деп жүрген Руфус оны сатып алады және Данаға оны сауықтырып, емдетуді тапсырады. Дана оны өте мұқият жасайды. Ақыры Алиса сауыққанда, ол Дананы өлтірмегені үшін қарғады және жоғалған күйеуіне қайғырады. Руфус Данаға Алисқа онымен жыныстық қатынасқа түсуге көндіруді бұйырады. Дана Әлиске үш нұсқаны ұсынады: ол бас тарта алады, сонда оны қамшымен соққылайды және зорлайды; ол келісе алады; немесе ол қашып кетуді тағы да тырыса алады. Бұрынғы жазасынан жарақат алып, қорқып қалған Алиса Руфустың қалауына бой алдырып, оның кәнизагы болады. Жатын бөлмесінде болған кезде, Элис Руфустың Дананың хаттарын Кевинге жібермегенін біледі және Данаға айтады. Руфустың оған өтірік айтқанына ашуланған Дана Кевинді іздеп қашады, бірақ қызғаныш құлы Лиза оған сатқындық жасайды. Руфус пен Вейлин оны ұстап алады, ал Вейлин оны аяусыз жазалайды. Уэйлин Руфустың Данаға хаттар жіберуге берген уәдесін орындамағанын білгенде, ол Кевинге хат жазып, Дана плантацияда екенін айтады. Кевин Дананы алуға келеді, бірақ Руфус оларды жолда тоқтатып, атып өлтіремін деп қорқытады. Ол Данаға оны қайта тастап кете алмайтынын айтады. Дананың басы айналып, 1976 жылға оралады, бұл жолы Кевинмен бірге.

Дауыл

Дана мен Кевиннің қуанышты қайта кездесуі қысқа ғана болады, себебі Кевин бес жыл өткеннен кейін бұрынғы өміріне қайта бейімделуге қиналады. Ол Данамен өткен өмірінен бірнеше дерек бөліседі: құлдарға жасалған қорқынышты зұлматтарды көрген, солтүстікке қарай сапар шеккен, мұғалім болып жұмыс істеген, құлдардың қашуына көмектескен және линчтен қорғану үшін сақал өсірген. Өткеніне қайта оралудың қиындығына байланысты ол ашуланып, суықтала бастайды. Дана оның сезімдерін түсінуіне мүмкіндік беру үшін, егер тағы уақыт саяхаты жасаса, алуға болатын сөмкесін жинап алады. Көп ұзамай ол өзін Вейлин плантациясының үйінің сыртында, жаңбырлы ауа райында, мас Руфустың су тоғанда бетімен жатқан күйінде табады. Оны үйге сүйреп әкелуге тырысады, содан кейін Найджелге оны көтеріп әкелуге көмектеседі. Үйде қартайған Вейлин Данаға Руфустың денсаулығын қалпына келтіруді тапсырады, өміріне қауіп төндіріп. Руфустың безгегі болуын күдіктенген және оған көп көмектесе алмайтынын білген Дана, қызуын түсіру үшін өзімен алып келген аспирин берді. Руфус аман қалады, бірақ бірнеше апта бойы әлсіз болып қалады. Дана Руфус пен Элис аралас нәсілді үш "плантация баласы" болғанын және олардың тек Джо есімді біреуі ғана аман қалғанын біледі. Элис тағы жүкті. Руфус Элисті ауру кезінде қалған екеуіне де дәрігерге қан құйдыруға мәжбүр еткен, ол сол кездегі әдеттегі ем болған, бірақ ол оларды өлтірді. Вейлинге жүрек ұстамасы келеді, ал Дана оның өмірін сақтап қала алмайды. Бірақ Руфус Вейлиннің өліміне Дана кінәлі деп ойлайды және оны жаза ретінде жүгері егісіне жұмысқа жібереді. Ол шешімінен қайтқан кезде, Дана шаршаудан құлап түсіп, қараушының қамшысынан зардап шегеді. Руфус Дананы ауру анасы Маргаретті күтуші етіп тағайындайды. Енді плантацияның иесі болған Руфус, құлдардың бірін, Вейлиннің бұрынғы әйелі Тесті де сатады. Дана сатуға наразылық білдіреді, ал Руфус әкесі оған төлеуі керек борыштарды қалдырғанын түсіндіреді. Ол Дананы өзінің жазу дағдысын қалған кредиторларын болдырмау үшін пайдалануға көндіреді. Уақыт өтеді, Элис Дананың тікелей ата-бабасы Хагар есімді қызды дүниеге әкеледі. Элис Руфусты жек көруді ұмытып бара жатқанынан қорқады, сондықтан мүмкіндігінше тезірек балаларымен қашуды жоспарлайды. Дана Руфусты ұлы Джо мен бірнеше құл балаларын оқуға үйретуге көндіреді. Алайда Сэм есімді құл Данадан кіші інілері де сабаққа қатыса ала ма деп сұрағанда, Руфус оны онымен әдепсіздік жасағаны үшін жазалап сатады. Дана араласуға тырысқанда, Руфус оны ұрып жібереді. Руфусқа қарсы өзінің әлсіздігін сезінген Дана, үйден әкелген пышағын алып, уақыт саяхаты жасау үшін білегін кеседі.

Арқан

Дана Лос-Анджелесте оянады, үйінде, оның билегі байланған, Кевин оның жанында. Ол оған сегіз ай бойы плантацияда болғаны, Ажардың туғаны және Руфты тірі қалдыру қажеттігі туралы айтады, өйткені құлдар ол өлген жағдайда бөлініп, сатылатын болады. Кевин Руфустың Дананы зорлағанын сұрағанда, ол олай емес екенін, мұндай әрекеті оны мүмкін салдарынан қарамастан өлтіруге мәжбүр ететінін айтады. Он бес күннен кейін, 4 шілдеде Дана плантацияға оралады. Сол жерде ол Алисаның өзін-өзі асып тастағанын біледі. Алиса Дана жоғалғаннан кейін қашып кетуге тырысты, ал Руфус жаза ретінде оны қамшылады және балаларды Балтимордағы әпкесімен бірге тұру үшін жіберген кезде, оны сатты деп айтты. Алистің өліміне кінәлі деп санаған Руфус өзін-өзі өлтіруге жақындады. Алистің жерлеуінен кейін Дана осы кінәсін пайдаланып, Руфусты Алистің балаларымен бірге босатуға көндіреді. Осы сәттен бастап Руфус Дананы үнемі қасында ұстайды, тамақпен бөлісіп, балаларына сабақ береді. Бір күні ол Дананың өмірінде Алистің орнын алмастырғанын қалайтынын мойындайды. Ол Элис сияқты емес, Руфусқа үйреніп, одан қашуды ойлаудан ешқашан бас тартпаған, Дана оның әділ қожайыны екенін көріп, ақырында оны жек көруді тоқтатады дейді. Дана Руфусты осылай кешіруден қорқып, пышағын іздеп, төбеге қашады. Руфус оны сонда ертіп барады, ал оны зорлауға тырысқанда, Дана оны екі рет пышақпен ұрады. Найджел Руфустың өлімге ұшырағанын көруге келеді, бұл кезде Дана қатты ауырып, соңғы рет үйге оралады. Ол өзін қатты ауырсынуда табады, өйткені оның қолы Руфустың ұстап тұрған жерінде қабырғаға қосылған.

Эпилог

Дана мен Кевин Балтиморға барып, Руфустың өлімінен кейін Вейлин плантациясының тағдырын мұрағаттық құжаттарда зерттейді, бірақ олар өте аз мәлімет табады: газет хабарламасында Руфустың үйі өртеніп қаза болғаны жайлы хабар берілген, ал құл сату туралы хабарламада Найджел, Кэрри, Джо және Хагардан басқа барлық Вейлин құлдарының тізімі келтірілген. Дана Найджелдің кісі өлтіруді өрт қосып жасырғанын болжайды және құлдардың сатылуына өзін кінәлі сезінеді. Оған Кевин, ол өткенді өзгерте алмайтынын, ал енді Руфус ақыры қайтыс болғандықтан, олар тыныш өмірге орала алатынын айтады.

Кейіпкерлер

Эдана (Дана) Франклин: 26 жасар афроамерикалық жазушы, ол - кейіпкер және әңгіменің баяндаушысы. Ол Кевин есімді ақ жазушыға үйленген. Ол бірнеше рет уақытпен бірге Мэриленд штатындағы құл плантациясына барады, онда ол алғаш рет Руфус деген жігіт ретінде ақ ата-бабамен кездеседі. Ол жерде Дана өмір сүру үшін және өз уақытында өмір сүру үшін қиын келісімдер жасауы керек. Кевин Франклин: Дананың күйеуі ақ тәнді жазушы, одан он екі жас үлкен. Кевин оны қатты жақсы көреді және оған үйлену үшін отбасынан алыстады. Данамен бірге өткенге сапар шегіп, құлдықтың қатыгездігіне куә болып, құлдықты жоюшы болып, құлдардың бостандыққа қашуына көмектеседі. Руфус Вейлин: ақ тұқым өсіруші Том Вейлиннің қызыл шашты ұлы және оның әйелі; әкесі Мэриленд плантациясы мен көптеген құлдарға ие. Дана қайтып келгенде, ол ересектегі Руфустың әкесі орнын бастық ретінде ауыстырғанын көреді. Руфус еркін қара әйел Алисаны зорлайды, ал олардың аралас нәсілдік қызы Хагар кейіннен Дананың аналық ата-бабаларының бірі болады. Том Вейлин: Мэриленд штатындағы соғысқа дейінгі плантацияның иесі, ол қатал қожайыны және әкесі, отбасы мен құлдардан мойынсұнуды талап етеді. Ол Дананы бірнеше рет қамшылайды және құл балаларының сатылуына рұқсат береді. Ол Кевинге ұқсайды. Элис Гринвуд (кейіннен Элис Джексон): Ол ерікті болып дүниеге келді және мақтан тұтатын қара әйел. Кейіннен ол күйеуіне құлдықта жүрген Ысқаққа қашып құтылуға көмектескені үшін жаза ретінде құлдыққа түседі. Руфус Алисті сатып алады және оны өзінің кәнизагы болуға мәжбүрлейді. Олардың екі баласы аман қалды: Джо мен Хагар. Руфустың балаларды сатқанын естіген соң, ол өзін-өзі асып алады. Сара: Вейлиннің үйінің аспазы үйдің басқарушысы; ол үй құлдарын қорғауға тырысады, бірақ оларды ауыр жұмыс істетуге мәжбүрлейді. Том Вейлин Сараның барлық балаларын сатты, оның мылқау қызы Кэрриден басқа. Маргарет Вейлин: плантация иесінің әйелі Руфусқа көңіл бөледі. Күйеуі екеуі де құлдарға қатыгездікпен қарайды. Ол екі иесі қайтыс болғаннан кейін кетеді де, опиумға тәуелді болып оралады. Хагар Вейлин: Руфус пен Элистің кіші қызы. Ажар Дананың аналық жағынан түп атасы. Люк: Вейлин плантациясының құлы, Вейлиннің бақылаушысы. Вейлин оны жеткілікті мойынсұнбағаны үшін сатып жіберді. Найджел: Люк пен Вейлин плантациясының құлы болған әйелдің ұлы. Ол Руфпен бала кезінен бірге ойнайтын. Дана оған бала кезінен оқып-жазуды үйретеді. Үлкенде қашып кетуге тырысады, бірақ тұтқынға алынады. Ол плантацияда тұрып, Сараның қызы Кэрримен отбасы құрды. Кэрри: Сараның қызы мылқау, бірақ ол Данаға өмір сүру үшін қиын компромистерге күш табуға көмектеседі. Ол Найджелдің әйелі болады. Лиза: Данаға ерекше қарайды деп санағандықтан қызғанышпен құл болған әйел, ол қашып кеткенде Данаға шыбық береді. Бұл Дананың тұтқындалып, қамшымен дүрелеуіне әкеледі. Тесс: Том Вейлин жыныстық қатынаста пайдаланған құл әйел. Джейк Эдвардс: Вайлин плантациясының ақ күзетшілерінің бірі, ол сондай-ақ Тесспен жыныстық қатынаста болды.

Құлдық пен құл қоғамдастығының нақты бейнесі

«Киндред» заманауи қара нәсілді әйелдің құл қоғамында қалай өмір сүретінін зерттейді, онда қара нәсілді адамдардың көпшілігі мүлік саналды; бұл «барлық қоғам сізге қарсы тұрған» әлем еді. Сұхбат барысында Батлер, құлдардың баяндамаларын оқығанмен, егер кітабы оқылса, осы оқиғалардағыдан гөрі құлдықтың азырақ қатыгездікпен суреттелген нұсқасын ұсынуға тура келетініне сенгенін айтты. «Киндред» романын зерттеушілер оны көптеген құлдардың өмірін дәл, ойдан шығарылған оқиға деп санайды. «Шығыс жағалауындағы плантациядағы өмірді «Киндредтен» артық көрсете алмайсыз» деген тұжырымға келген Сандра Й. Гован, Батлердің кітабы құлдардың әңгімелері жанрының классикалық үлгілерін қалай ұстанатынын көрсетеді: тәбиғаттан безілу, қатал жазалау, қарсылық тактикасы, құлдардың тұрғын үйлеріндегі өмір, білім алуға ұмтылыс, сексуалдық зорлық-зомбылыққа тап болу, ақ нәсілділердің діни екіжүзділігін түсіну және қашуға жасалған әрекеттер, соңында табысқа жету. Роберт Кроссли Батлердің жанды бірінші тұлға баяндауы көптеген құлдардың әңгімелерін әдейі қайталайтынын, осылайша оқиғаға «нақтылық пен маңыздылық» сыйлайтынын атап өтеді. «Киндред» романында Батлер әр құлдың өзіндік тарихымен ерекше тұлға ретінде бейнелейді. Роберт Кросслидің сөзіне göre, Батлер кейіпкерлерінің қара нәсілділігін «әдеттегідей» қарастырады, ақ жазушылардың афроамерикандықтарды проблеманы көрсету үшін немесе расизм айыбынан құтылу үшін өздерінің шығармаларына енгізуге бейімділігіне қарсы тұру үшін. Осылайша, «Киндред» романында құлдар қауымы «бай адамдар қоғамы» ретінде бейнеленеді: мақтанқор, бірақ зорлық-зомбылыққа ұшыраған еркін әйел Әлиса; Дананың інісіне оқу-жазуды үйретуді үміттенетін дала құлы Сэм; Дананың қашуына кедерес келтіретін Лиза; ақылды және тапқыр Найджл, Руфустың балалық шағындағы досы, ұрланған оқулықтан оқуды үйренген; және ең бастысы, Сара – аспаз, Батлер оны соңғы баласын, сөйлей алмайтын Кэрриді жоғалту қаупімен ғана бағынып жүретін, өте ашулы, бірақ мейірімді әйел ретінде көрсетеді.

Қожайыны мен құлының қуат динамикасы

Ғалымдар «Туысқандық» романының құлдықтың жалпы қабылданатын бейнесін – иесінің үстемдігі мен экономикалық мүдделерге бағынған қысымшы жүйе ретінде – күрделендіретінін айтады. Памела Бедор Руфустың Алисаға қатысты барлық билікті қолында ұстағанына қарамастан, оның оған толығымен бағынбағанын атап көрсетеді. Алисаның өзін-өзі өлтіруі – олардың билік тепе-теңдігін соңғы рет бұзуы және өлім арқылы одан құтылуы ретінде түсіндірілуі мүмкін. «Туысқандық» романын Батлердің басқа романдарымен, мысалы, «Таң» романымен салыстыра отырып, Бедор Дана мен Руфустың арасындағы байланысты құлдықты құл мен иесі арасындағы «симбиоздық» өзара әрекеттесу ретінде қарастырып зерттейді: екеуі де бірсіз тірегі жоқ болғандықтан, аман қалу үшін үнемі ынтымақтасуға мәжбүр. Иесі құлды бақылап қана қоймай, оған да тәуелді. Құл жағынан Лиза Язжек қайшы эмоцияларды байқайды: қорқыныш пен жек көруден өзге, таныс ақ нәсілділерге және олардың сирек кездесетін мейірімділіктеріне деген құрмет сезімі тууы мүмкін. Иесімен өмір сүру үшін ынтымақтасқан құл «өзінің тайпасына сатқын» немесе «тағдыр құрбаны» деп есептелмейді. Руфусқа сексуалдық тұрғыдан бағынуға мәжбүр болған Алиса өзінің жеке басын сақтау ниетінен бас тартады. Сол сияқты, Дана да аман қалу үшін уақыт саяхаты жасағанда өзінің сексуалдығын қайта құрайды. Қазіргі уақытта Дана күйеуін өзі таңдайды және онымен сексуалдық қатынаста болады. Ал өткенде, қара нәсілді әйел ретінде оның мәртебесі оны иесіне сексуалдық мүлік ретінде бағынуға мәжбүр еткен. Руфус ересек болған кезде Дананың сексуалдығын бақылауға тырысады және оны Алисаның орнына пайдалану үшін зорлауға әрекеттендіреді.

Америка тарихының сын-тегесі

Киндред туралы зерттеулер көбінесе АҚШ құрылуының ресми тарихын құлдықтың нақты фактілерін жою ретінде сынайды. Лиза Ясжек Киндредті американдық тарихтың мәнін анықтау бойынша екі онжылдыққа созылған қызу пікірталас нәтижесінде туындаған туынды деп санайды, ал бірқатар ғалымдар "жадты кеңейтудің жаңа үлгілерін" жасау үшін афроамерикандық тарихи дереккөздерді зерттеуді жалғастырды. Ясжек Дананың Калифорниядағы үйіне қайтқан сапарларының бірінде афроамерикандық тарих туралы барлық кітаптарын тастағанын, себебі олар құлдықты дұрыс бейнелемейтінін түсінгенін айтады. Оның орнына Дана Холокост туралы кітаптарды оқып, олардың құлдықтағы тәжірибесіне жақын екенін сезінеді. Ашраф А. Рашди түсіндіргендей, Дананың құлдықтағы естеліктері афроамерикандықтардың "жазылмаған тарихының" тіркелмелі құжаты болады, "Дананың түрлі жоғалтуларын түсіндіретін тұтас әңгімені қайта жаңғырту". Осы естеліктер арқылы Дана құлдық пен ХХ ғасырдың соңындағы заманауи әлеуметтік жағдайлардың, соның ішінде жұмысшы табының қанауын, полицияның зорлық-зомбылығын, зорлауды, отбасылық зорлық-зомбылықты және нәсілдік сегрегацияны байланыстырады.

Қуатты әйел кейіпкер

"Феминизмдер" мақаласында Джейн Донаверт "Киндредті" 1970 жылдары басталған әйелдер тарихы мен әдебиетін қайта жаңғыртудың екі он жылдан астам уақытын қамтитын туынды ретінде сипаттайды. Көптеген құлдардың естеліктерінің қайта басылуы, сондай-ақ қара терілі әйел құлдың батыл қарсылығын айғақтаған Анжела Дэвистің еңбектері Октавия Батлер және Сьюзи МакКи Чарнас сияқты ғылыми-фантастика жазушыларын бас кейіпкердің батырлығын төзімділік, тірі қалу және қашу ретінде жаңаша бейнелейтін әдеби формамен таныстырды. Лиза Ясжек атап өткендей, осы афроамерикандық әйелдердің неонаративтерінің көптеген түрлері, соның ішінде "Киндред" романы да, жалғыз еркек кейіпкерді ұмытып, отбасы мен қоғамдық ортада өмір сүретін әйел кейіпкерге басымдық береді. Батлер бастапқыда "Киндредтің" басты кейіпкерін еркек етіп жасауды жоспарлаған, бірақ ол берген сұхбатында мұны істей алмайтынын түсіндірді, себебі ер адам бірден "қауіпті" деп есептелер еді: "[оның] көптеген іс-әрекеттері оның өліміне себеп болуы мүмкін еді. Тіпті, мойынсұну ережелерін үйренуге де уақыты болмас еді". Ол сексизмнің әйел кейіпкерге көмектесетінін түсінді, ол да "құдайға тәуекелсіз" болуы мүмкін, бірақ "оны қауіпті деп санамайды".

Әйелдердің бостандық іздеуі

Кейбір ғалымдар «Киндредті» Батлердің қара әйелдерді күшейтуге бағытталған ірі жобасының бір бөлігі деп санайды. Роберт Кроссли Батлердің ғылыми-фантастикалық туындыларын «қара феминистік эстетика» деп атайды, ол афроамерикандық тәжірибенің әлеуметтік-саяси «ақиқаттарына» ғана емес, сонымен қатар әйелдер тәжірибесіне де сөздейді, себебі Батлер «күшсіз және зорлық-зомбылыққа ұшыраған, бірақ өз өміріне билік етуге және қажет болған жағдайда осы билікті қатаң түрде қолдануға бел буған» әйелдерге назар аударады. Батлер Дананы бостандықтан құлдыққа, ал туған күнінен бастап қайтадан бостандыққа оралтатынын ескерсек, Анжелин Митчелл «Киндредті» Харриет А. Джейкобстың «Кұл қыздың өмірінен» шығармасында бейнеленген «әйелдердің азаттыққа жету туралы әңгімесінің» қайта қаралуы ретінде қарастырады. Батлер әйелдердің сексуалдылығы, жекелігі, қоғамдық байланысы, аналық сезімі және, ең бастысы, бостандық сияқты тақырыптарды қамтиды, құлдыққа қарсы тұруға қабілетті әйелдердің әрекеттерін көрсету үшін. Шеррил Винт бұл туындыны фантастика мен шындықтың қосылуы деп сипаттайды, нәтижесінде кітап «жартылай тарихи роман, жартылай құлдардың баяны және жартылай – жиырмасыншы ғасырдың қара әйелінің өз және ұлтының өткенін құлдық ретінде қабылдауы туралы әңгіме» болып табылады. Сандра Й. Гован осы романды ғылыми фантастикадан «маңызды айырмашылық» деп атайды, себебі ол «тарихи роман арқылы антропология мен тарихқа» байланысты, сонымен қатар «жаңа құлдық әңгімесі арқылы афроамерикандық құлдардың тәжірибесімен тікелей байланысты». Дегенмен, басқа ғалымдар Батлердің ғылыми фантастикадағы тәжірибесі «Киндредтің» қандай типтегі туынды екенін түсінудің кілті екенін мәлімдейді. Атап айтқанда, Дананың уақытқа саяхаттауы сыншыларды «тарихи шындықтың мәніне» күмән келтіретін ғылыми-фантастикалық туындылармен қатар қарастыруға итерді, мысалы Курт Воннегуттың «уақытқа қатысты ауытқу» романы «Slaughterhouse Five» және Филип К. Диктің «Жоғары қазбадағы адам» романы, немесе «өткенді бір ғана көзқарас арқылы келісімге салуға» қарсы ескертетін Уильям Гибсонның «Гернсбек континуумы». «Асқын фантазия» атты мақаласында Лиза Ясжек Батлердің ғылыми фантастиканың екі тропын – уақытқа саяхаттау және белгісіз нәрсемен кездесуді – «афроамерикандық әйелдер тарихын қайта бейнелеу» үшін пайдаланатынын айтады.

Стиль

Киндредтің сюжеті сызықтық емес; ол өзінің соңының ортасынан басталады және қазіргі және өткен оқиғаларды байланыстыратын бірнеше естеліктерді қамтиды. Батлер бір сұхбатында оқиғаны «пролог» және «эпилог» деп бөліп, «оқырманды қызықтыру және оған көптеген жауапсыз сұрақтар туғызу» үшін жасағанын мойындады. Мисси Дэн Кубичек Батлердің Дананың басынан кешкендерін осылай бейнелеуін американдықтардың қазіргі үйдегі жеке басын құлдықтың маңыздылығымен байланыстыру жолы деп санайды. «Пролог» Дана уақытта саяхаттағаннан кейін орын алады, ал «эпилог» өткенге бет бұру қажеттігі туралы хабармен аяқталады. Сондықтан біз оқиғаны Дананың өзіміз әлі түсінбеген нәрсені түсінуі ретінде сезінеміз, ал «эпилог» осы түсініктің маңыздылығы туралы айтады. Киндредтің оқиғасы Дананың уақыт саяхаты туралы баяндауымен одан әрі бөлінеді, ол естеліктер арқылы қазіргі заманды өткенмен байланыстырады. Роберт Кроссли өткен мен қазіргі заманның осы «қысқартылуын» «тарихи шындықтар туралы сабақ» деп санайды. Оқиға Дананың бірінші тұлғада баяндалғандықтан, оқырмандар Оңтүстікте көптеген құлдар күнделікті қатыгездік пен қиындықтарға тап болғанын тікелей сезінеді және Дананың өткенге деген қайғылы реакциясымен бірге болады. Бұл автобиографиялық дауыс, Дананың құлдықтың қатыгездігін және одан аман қалғанын еске түсіруі, сыншылардың Киндредті неo-құлдық повесі ретінде жіктеуіне себеп болған негізгі элементтердің бірі. Дананың этникалық тегі екінші тарауда, «Отта», ал Кевиннің этникалық тегі үшінші тарауда, «Құлауда» оқырманға анық болады, сонымен қатар Дана мен Кевиннің нәсілдер аралық қарым-қатынасының тарихы да келтіріледі. Кітап сыншылары осы романға жоғары баға берді. Los Angeles Herald Examiner газетінің жазушысы Сэм Франк романды «махаббат, жеккөрушілік, құлдық және нәсілдік мәселелер туралы айтуға толы, жанды түрдегі өнер туындысы» деп сипаттады. Ms. журналының рецензенты Шерли Энн Уильямс романды «американдық құлдықтың күрделі шындығы мен жалғасып келе жатқан мұрасы туралы таң қалдыратын және қызықты түсініктеме» деп атады. Seattle Post-Intelligencer газетінің жазушысы Джон Маршалл «Киндред – Батлердің туындыларымен және көзқарастарымен таныспағандар үшін тамаша кіріспе» деді. The Austin Chronicle газетінің жазушысы Барбара Стрикленд «Киндред» романы «ғылыми фантастика романы сияқты психологиялық қорқыныш романы» екенін мәлімдеді. Жоғары мектептер мен колледждерде оқылатын мәтін ретінде «Киндред» жиі таңдалады. The Baltimore Sun газетінің Лайнелл Смит оны «әйелдер туралы зерттеулер және қара әдебиеті мен мәдениеті бойынша колледж курстарының танымал оқулығы» деп сипаттады. Сонымен қатар, қоғамдар мен ұйымдар да осы романды ортақ оқу шараларына таңдайды. 2003 жылы Нью-Йорк штатының Рочестер қаласы «Егер Рочестердің барлық халқы бір кітап оқыса» атты үшінші жылдық іс-шарасы үшін «Киндредті» таңдады. 2003 жылдың ақпан айынан наурыз айына дейін шамамен 40 000 – 50 000 адам «Киндредті» оқып, панельдік талқылауларға, дәрістерге, фильмдерді көруге, бейнелеу өнерінің көрмелеріне, поэзия оқуларына және басқа да іс-шараларға қатысты. Қала тұрғындары кітапты жергілікті топтарда талқылады және 4-7 наурыз аралығында Октавия Батлермен колледждерде, қоғамдық орталықтарда, кітапханаларда және кітап дүкендерінде кездесті.

Бейімделулер

Көрермендік театр. "Киндред: Онлайн драмалық қойылым". 2001 жыл. (Бұл аудиоспектакльде Альфре Вудард "Дана" рөлінде ойнайды, ал оны Брайн Смит пен Жаклин Кускуна Көрермендік театр үшін сахналады. Сондай-ақ, марапатты актрисалар Линн Уитфилд және Руби Ди де қатысады.) Даффи, Дэмиан (Адаптациялаған) және Джон Дженнингс (Суретші). "Киндред: Графикалық романға бейімделу". Абрамс Комикс-Арт. 2017 жылғы 10 қаңтар. (10) (13)

Теледидар

2021 жылдың наурызында FX романының телевизиялық бейімделуіне пилоттық серияға тапсырыс бергені жарияланды. 2022 жылдың қаңтарында FX компаниясы 8 сериядан тұратын бірінші маусымға сериалға тапсырыс бергені хабарланды. Сериалда Мэлори Джонсон Дана рөлінде, Мика Сток Кевин рөлінде, Райан Квантен Том Вейлин рөлінде, Гейл Ранкин Маргарет Вейлин рөлінде, Остин Смит Люк рөлінде, Софина Браун Сара рөлінде және Дэвид Александр Каплан Руфус Вейлин рөлінде ойнайды. Оны FX Productions өндірді, шоураннер ретінде Бренден Джейкобс Дженкинс. Сериалдың барлық 8 сериясы 2022 жылдың 13 желтоқсанында Hulu арнасында көрсетілді. Бірінші маусымның эпизодтары романның алғашқы үш тарауын – «Өзен», «От» және «Құлау» – қамтиды, бірақ сериал үшін романдағы бірнеше маңызды өзгерістер енгізілді, соның ішінде қазіргі заманды 1976 жылдың орнына 2016 жылға орнату, Дана мен Кевин үйленбеген, бірақ жаңа қарым-қатынаста болуы және Дананың анасы Оливияны жаңа кейіпкер ретінде қосу, ол да уақыт арқылы саяхаттайды. 2023 жылдың қаңтарында сериал бір маусымнан кейін тоқтатылғаны туралы хабарланды.

Пікірлер

Рас, Джоанна. "Кітаптар". "Фантастика мен ғылыми фантастика" журналы (1980 жылғы ақпан): 94–101. Снайдер, Джон С. "Октавия Е. Батлердің «Kindred» туындысы", SciFiDimensions. 2004 жылғы маусым.

Шәкіртақы

Болиу, Элизабет Энн. «Туыстардың көптігі»: ХХ ғасыр әйелдері өзінің өткенімен кездеседі». Қара әйелдер жазушылары және американдық неo-құлдық әңгіме: әйелдікке шектеу қойылмайды. Вестпорт, КТ: Гринвуд, 1999. 109–136. Баст, Флориан. «Жоқ, жоқ»: Октавия Батлердің «Туысқандық» кітабындағы денелі агенттіктің наративтік теориясы. Экстраполяция: Ғылыми фантастика және фантастика журналы 53.2 (2012): 151–181. Дубей, Мадху. «Құлдық туралы спекулятивтік қиялдар». Америка әдебиеті 82.4 (2010): 779–805. Хуа, Линь Ю. «Уақытты қайта жасау, тарихты қайта жасау: Октавия Батлердің «Туысқандық» кітабындағы махаббат және қара нәсілді феминистік сезімталдық». Африкалық америкалық шолу 44.3 (2011): 391–407. Джессер, Нэнси. «Қан, гендер және Октавия Батлердің «Туысқандық» және «Таң» кітабындағы жыныстық қатынас». Экстраполяция 43.1 (2002): 36+. Кэб, Сьюзан және Венди Гей Пирсон. «Тарихқа қарсы құмар ойын»: Октавия Батлердің «Туысқандық» кітабындағы ерекше туыстық қарым-қатынас және қатыгез оптимизм. Ребекка Дж. Холден мен Ниси Шоул (ред.), «Ажарлы жұптасулар: ғылыми фантастика, феминизм, афроамерикандық дауыстар» және Октавия Э. Батлер. Сиэтл, УА: Aqueduct Press, 2013. 51–78. ЛаКруа, Дэвид. «Қатты дәлелдерге қол жеткізу: Октавия Э. Батлердің «Туысқандық» кітабындағы өткен мен қазіргі заманның арақатысы». The Journal of the Midwest Modern Language Association 40.1 (2007 жылдың көктемі): 109–119. Левек, Кристин. «Қуат және қайталау: Октавия Э. Батлердің «Туысқандық» кітабындағы (әдеби) тарих философиясы». Contemporary Literature 41.3 (2000 жылдың күзі): 525–553. Лонг, Лиза. «Туыстық ауыртпалық: Октавия Батлердің «Туысқандық» және Филис Алесия Перридің «Стигмата» кітабындағы тарихты зорлау». College English 64.4 (2002 жылдың наурызы): 459–483. МакКибл, Адам. «Бұл Дарки тарихының фактілері: төрт африкалық американдық мәтінде тарихты ойлау және есімдерді оқу». African American Review 28.2 (1994 жылдың жазы): 223–235. Пархам, Мариса. «Иә деу: Октавия Батлердің «Туысқандық» кітабындағы мәтіндік жарақаттар». Middle Eastern & North African Writers 32.4 (2009 жылдың қысы): 1315–1331. Рид, Брайан К. «Көріңдер әйелді: Октавия Батлердің «Туысқандық» кітабындағы ойша туған әйел». CLA Journal 51 (2003 жылдың қыркүйегі): 66–74. Сполдинг, А. Тимоти. «Исмаил Ридтің «Канадаға қашуы» мен Октавия Батлердің «Туысқандық» кітабындағы уақыттың араласуы». Өткенді қайта құру: тарих, фантастика және постмодерн құлдар туралы әңгіме. Колумбус: Огайо штатының университетінің баспасы, 2005. 25–60. Теттенборн, Ева. «Көрнекі куәлікті оқыту: «Туысқандық», бұзылған естеліктер және Манхэттендегі африкалық зират». Transformations 16.2 (2005 жылдың күзі): 87–103. Томпсон, Карлайл ван. «Қазіргі заманнан өту: Октавия Батлердің «Туысқандық» кітабындағы нәсілдік жыныстық зорлық-зомбылық және аралас тұтыну». «Қара денеге тамақтану: Африкалық американдық әдебиет пен мәдениетінде жыныстық тұтыну ретінде аралас тұтыну». Нью-Йорк: Peter Lang, 2006. 107–144. Тернер, Стефани С. «Не екенін анықтау: Октавия Батлердің «Туысқандық» кітабындағы жанрдың талап етуі». FEMSPEC 4.2 (2004): 259–280. Уэджерс, Келли. ««Төбенің алыс жағынан көру»: «Туысқандық» және «Чейнисвилл оқиғасы» кітабындағы әңгіме, тарих және түсінік». MELUS 34.1 (2009 жылдың көктемі): 23–45. Вуд, Сара. «Өткенді айдау: құлдар туралы әңгіме тарихи фантазия ретінде». Feminist 85 (2007): 83–96. Флагель, Надин. «Бұл жерде болғаныма ұқсайды»: спекулятивтік көркем әдебиет, құлдар туралы әңгіме және Октавия Батлердің «Туысқандық» кітабындағы өкілдік дағдарысы». Canadian Review of American Studies 42.2 (2012): 216–45. Робертсон, Бенджамин. «Сәйкес келетін ерекшеліктер»: биология, саясат және Октавия Батлердің «Туысқандық» кітабындағы тарихты қабылдау». Science Fiction Studies 37.3 (2010): 362–381.

Поэзия

Ван Минен, Карен, ред. Уақыт қалдығы: Ақындар «Туыстық» романына жауап береді. Рочестер, Нью-Йорк: Жазушылар және кітаптар, 2003. [«Жазушылар мен кітаптар» жылдық, қалалық кітап оқу бағдарламасының бөлігі: «Рочестердің барлығы бір кітап оқыса».]