Кіріспе

Ноэль Джеффри Паркер (Noel Geoffrey Parker; 25 желтоқсан 1943 жылы туған) – Батыс Еуропа, Испания және жаңа заманның басындағы соғыс тарихы саласындағы ағылшын тарихшысы. Оның ең белгілі кітабы – «Әскери революция: әскери жаңарулар және Батыстың көтерілуі, 1500–1800», алғаш рет 1988 жылы Кембридж университетінің баспасында жарық көрді. Ол Кембридж университетінде бакалавр, магистр, доктор және докторлық диссертациясын қорғады, сол жерде тарихшы, сэр Джон Эллиоттың шәкірті болды. Паркер Иллинойс университетінде, Сент-Эндрюс университетінде және Йель университетінде оқытумен айналысты. Қазіргі таңда Огайо штаты университетінде тарих ғылымының Андреас Дорпален атындағы профессоры қызметін атқарады. Паркер BBC-нің «Армада: Англияны құтқару үшін 12 күн» телесериалының кеңесшісі және негізгі авторы болды. 2023 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.

Батыс соғысу тәсілі

Паркер 1500 жылдан кейін әлемнің көп бөлігін жаулап алудағы ерекше табыстың себебін "батыс соғысу тәсілінің" ерекшелігінде деп көрсетеді: Батыс соғысу тәсілі бес негізгі қағидаға негізделген: технология, тәртіп, жоғары агрессивті әскери дәстүр, жаңару қабілеті және өзгелердің жаңаруларына жылдам жауап беру, сондай-ақ 1500 жылдан бастап соғысты қаржыландырудың ерекше жүйесі. Осы бес қағиданың үйлесімі әскери жетістікке қол жеткізудің формуласын ұсынды. Соғыстардың нәтижесі технологиядан гөрі, жақсы соғыс жоспарларымен, күтпеген шабуылдармен, үлкен экономикалық күшпен және, ең бастысы, жоғары тәртіппен шешілді. Паркер батыс әскерлерінің күшті болуын тәртіпке берілген назармен түсіндіреді, яғни "жаудың шабуылына немесе қарсы шабуылға ұшырағанда, қорқыныш пен үрейге ерік бермей, тұру қабілетімен". Тәртіп жаттығулар, түзу қатармен жүру, нысанаға оқ ату және психологиялық бірлік пен жауыгерлік тиімділікті арттыру үшін компания, взвод сияқты шағын "жасанды туыстық топтарды" құру арқылы қалыптасты.

Құрметтер

Тонио Андраде мен Уильям Регердің айтуынша: оның буынындағы аз адам ғана біздің ерте заманғы әлемді түсінуімізге осылай маңызды үлес қосты. Ол әскери тарих, қаржы тарихы, қылмыс тарихы, Испания тарихы, Нидерланд тарихы, дін тарихы, жаһандық тарих және соңғы кезде экологиялық тарих туралы жазған. Оның еңбектері бүкіл әлемге танымал – олар оннан астам тілге аударылған, әсіресе Испания мен Нидерландта ерекше құрметке ие. Ол бірнеше буын ғалымды тәрбиелеп, оларға тарихи зерттеудің өзінің ерекше және табысты әдісін үйретті: маңызды мәселелерге назар аудару, бірақ қадамыңды жерде ұстау, я болмаса, ол айтар болса, мұрағатта «құйрығыңды» ұстап тұру. Паркер – Британ академиясының мүшесі (FBA). Ол – Эдинбург Корольдік қоғамының корреспондент мүшесі (FRSE). 2021 жылы Огайо мемлекеттік университетінен (OSU) Джозеф Салливант медалімен марапатталды. 2014 жылы Паркер «Жаһандық дағдарыс: соғыс, климаттың өзгеруі және XVII ғасырдағы апаттар» кітабы үшін Британ академиясының медалін алды. Оның шетелдік наградаларының арасында Альфонсо X Дананың орденіне иелігі және Испания үкіметінен Католик Изабелла орденінің Ұлы кресімен марапатталуы бар. Ол Брюссельдің (Бельгия) Католик университеті мен Испанияның Бургос университетінен құрметті доктор дәрежесін алды. Сондай-ақ, ол 1987 жылдан бері Испания Корольдік тарих академиясының корреспондент мүшесі және 2005 жылдан бері Нидерланд Корольдік өнер және ғылым академиясының мүшесі. 2012 жылы ол 1500 және 1650 жылдар аралығындағы Еуропаның әлеуметтік, саяси және әскери тарихы, әсіресе Испания, Филипп II және Нидерланд революциясы бойынша еңбектері үшін, сондай-ақ жалпы әскери тарихқа қосқан үлесі және әлемдік тарихта климаттың атқаратын рөлі туралы зерттеулері үшін Нидерланд Корольдік өнер және ғылым академиясының Dr. A. H. Heineken тарих сыйлығымен марапатталды. 1999 жылы ол Әскери тарих қоғамының өмірлік жетістіктері үшін Сэмюэл Элиот Морисон сыйлығын алды.

Негізгі жұмыстар

Нидерландыдағы немесе Нидерландымен байланысты испандық мекемелердің мұрағаттары туралы нұсқаулық (1556–1706). Брюссель, 1971 жыл. (Бельгияның мұрағаттары мен кітапханалары, арнайы нөмірі 3). Фландрия армиясы және испан жолы, 1567–1659: Испан жеңісі мен жеңілісінің логистикасы Төменгі елдер соғыстарында. Кембридж университетінің баспасы, 1972 (2-ші басылым, 2004). "Әскери революция, 1560–1660: Аңыз ба?" "Қазіргі заман тарихы журналы" 48, № 2 (1976 жылғы маусым): 195–214. Голландиялық көтеріліс. Лондон: Аллен Лейн, 1977. (Анжела Паркермен бірге) Еуропалық сарбаздар, 1550–1650. Кембридж университетінің баспасы, 1977. (Чарльз Уилсонмен бірге редакцияланған) Еуропалық экономикалық тарихтың дереккөздеріне кіріспе, 1500–1800 (Корнелл университетінің баспасы, 1977). Филип II. Бостон: Литтл, Браун, 1978 (3-ші басылым, Чикаго: Open Court, 1995). (Қоңсы редактор) XVII ғасырдың жалпы дағдарысы. Лондон: Рутледж, 1978 (2-ші басылым, 1997). Еуропа дағдарыста, 1598–1648. Корнелл университетінің баспасы, 1979 (2-ші басылым, 2001). Испания мен Нидерланды 1559–1659: Он зерттеу. Лондон: Коллинз, 1979 (2-ші басылым, Fontana, 1990). Отыз жылдық соғыс (бірнеше авторлармен бірге). Лондон: Рутледж және Кеган Пол, 1984 (түз. басылымдар, 1987, 1993, 1997). XX ғасырдағы Батыс геосаяси ой-пікірі. Лондон: Croom Helm, 1985. (Колин Мартинмен бірге) Испан армадасы. Нью-Йорк: W. W. Norton, 1988. "Армаданың неге сәтсіз аяқталғаны". "Әскери тарих журналы" 1, № 1 (1988 жылғы күз):. (Қоңсы редактор) "The Times" әлем тарихы, 3-ші басылым. Лондон, 1995. Кембридждің суреттелген соғыс тарихы: Батыстың жеңісі. Кембридж университетінің баспасы, 1995 (түз. басылым, 2008). Әскери революция: Әскери инновациялар және Батыстың өрлеуі, 1500–1800. Кембридж университетінің баспасы, 1988 (түз. басылым, 1996). (Роберт Коулимен бірге редакцияланған) Оқушының әскери тарихқа қатысты анықтамалығы. Бостон: Houghton Mifflin, 1996. Филип II-нің Ұлы стратегиясы. Нью-Хейвен: Йель университетінің баспасы, 1998. Дүние жеткіліксіз: Испанияның Филипп II-нің империялық көрінісі. Уэко, Техас: Markham Press Fund, 2001. Империя, соғыс және сенім ертедегі Еуропа. Лондон: Аллен Лейн, 2002. (Редактор) Кембридж соғыс тарихы. Нью-Йорк, Кембридж университетінің баспасы, 2005 (түз. басылым, 2020). Фелипе II: La biografía definitiva. Барселона: Editorial Planeta, 2010. Әлемдік дағдарыс: Соғыс, климаттың өзгеруі және XVII ғасырдағы апат. Нью-Хейвен және Лондон: Йель университетінің баспасы, 2013. "Абайсыз патша: Филипп II-нің жаңа өмірі". Нью-Хейвен және Лондон: Йель университетінің баспасы, 2014. Император: Карл V-нің жаңа өмірі. Нью-Хейвен және Лондон: Йель университетінің баспасы, 2019.