Бельгиялық мұсылман ғалымы Яхья Мишоның дауы және пікірлер даулары

Кіріспе

Бельгиялық мұсылман Яхья Михот (туған есімі Жан Михот) – исламтану профессоры.

Дау

1997 жылы Насреддин Лебательье деген псевдониммен Ливаннан «Монахтардың мәртебесі» атты кітапша жариялады. Бұл кітапшада 13-14 ғасырлардағы белгілі мұсылман ғалымы Ибн Таймияның «Монахтардың мәртебесі туралы» атты қысқаша еңбегінің аудармасы бар. Кейбір адамдар бұл еңбекті мұсылман елінде монастырьдан тыс жерде табылған христиан монахтарын өлтіруге шақыру ретінде қарастырады. Лебательье кіріспе сөзінде 1996 жылы Алжирдің қарулы ислам тобының (GIA) Тибиринда жеті траппист монахын өлтіргені туралы айтады. Ол GIA-ның кісі өлтіруді ақтауын ғана емес, сонымен қатар мұсылман қауымының консенсусын (ижма’) зерттейді, бұл консенсус осы кісі өлтірулерді айыптап, осындай консенсусқа діни құқық бергенін түсіндіреді. Дегенмен, ол католик шіркеуі мен БАҚ-тың, әсіресе ол жұмыс істеген Лувен католик университетінің ректоры Марсель Кроше (1997 жылғы 26 маусым) жеті трапписті өлтіруді мақұлдады деп айыпталды. Мишо Лувен университетінен кетуге келісті, оған қаржылық өтемақы төледі, соның ішінде оның адвокатының гонорарының 50 пайызы. Оксфордта ислам теологиясының алғашқы мұсылман лекторы болып тағайындалғаннан кейін Мишо католиктер тарапынан жаңадан қарсылыққа тап болды, әсіресе Маргарет Хебблтвейттің «The Tablet» журналындағы мақалаларында (1998 жылғы 22 және 29 тамыз; 1998 жылғы 12 қыркүйек) және сол белсендінің BBC 4 телеарнасындағы сұхбатында (1998 жылғы 27 қыркүйек). Оксфорд университеті оның тағайындалуын растады («Oxford University Gazette», 1999 жылғы 23 қыркүйек). Англияда Мишо өзінің жазбаларында немесе мәлімдемелерінде «ол ешқашан кісі өлтіруді қолдаған емес» екенін нақтылайтын мәлімдеме жасады. Ол «мұсылман қауымының консенсусы бойынша GIA-ны айыптауға толықтай қол қойды» және әрқашан «бұл кісі өлтірулер ислам-христиан қарым-қатынастарындағы аса қайғылы оқиға болды» деп есептеді. Алайда, 2010 жылы Мишо Мардин фәтвасының қателігі салдарынан «Монахтардың мәртебесі» кітабында дұрыс емес талдау жасағанын мойындады және джихадистік топтардың кез келген кісі өлтіруін мақұлдаудан бас тартты. Ибн Таймияны зерттейтін иезуит маманы 1999 жылғы қаңтарда Мишоға былай деп жазды: «Сіздің кітабыңыз кісі өлтіруді қолдамайды, мен оны оқымай тұрып солай ойлағанмын. Сіздің пікіріңізді түсінемін, монахтарды өлтіру мәселесі мұсылмандар үшін қарастыру қажетті маңызды құқықтық сұрақтарды тудырады».

In 1997, under the pseudonym of Nasreddin Lebatelier, he published Le Statut des Moines from Lebanon. This pamphlet included a translation of a short work by the famed 13th 14th century Muslim scholar Ibn Taymiyya, called On the Statute of Monks, which is read by some as a call for the killing of Christian monks if they are found outside their monasteries in a Muslim country. Lebatelier's introduction referred to the Algerian Armed Islamic Group's (GIA) killing of seven Trappist monks in Tibhirine in 1996. He analysed not only the GIA's justification for the killings but also the Muslim community's consensus (ijmâ') which condemned these assassinations, and explained the religious authoritativeness of such a consensus. He was nevertheless accused of having condoned the killing of the seven Trappists by Catholic authorities and media, notably by Marcel Crochet, the Rector of the Catholic University of Louvain where he was employed (June 26, 1997). Michot negotiated his departure from the University of Louvain, which paid him a financial indemnity, including 50% of his lawyer's fees. Once appointed as the first Muslim lecturer of Islamic theology in Oxford, Michot faced renewed Catholic hostility, notably in various articles by Margaret Hebblethwaite in The Tablet (22 and 29 August 1998; 12 September 1998) and in an interview of the same activist on BBC 4, Sunday program (27 September 1998). Oxford nevertheless confirmed his appointment (Oxford University Gazette, 23 September 1999). In England, Michot issued a statement which made clear that he had "never developed any kind of apology for murder" in his writings or statements. He "completely endorsed the condemnation of the GIA by the consensus of the Muslim community" and had always considered that "these killings were a particularly tragic event in Islamo−Christian relations". However, in 2010, Michot, agreed with that the misprint of the Mardin fatwa resulted him that resulted him writing an erroneous analysis in Le Statut des Moines, and distanced himself from condoning any killings by jihadist groups. A Jesuit specialist of Ibn Taymiyya wrote to Michot in January 1999, "Your book is certainly not advocating murder, as I had been led to believe before I read it. I see your point, the case of the killing of the monks does present legal questions which are important for Muslims to address."