Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық хат жазушы (1627–1695)
British letter writer (1627–1695)
Дороти Осборн, Леди Темпл (1627–1695) – британдық хаттар авторы және 1-ші баронет сэр Уильям Темплдің әйелі.
Dorothy Osborne, Lady Temple (1627–1695) was a British writer of letters and wife of Sir William Temple, 1st Baronet.
Өмір
Осборн Англияның Бедфордшир округындағы Чиксэндс монастырында дүниеге келді, король Чарльз I кезінде Гернси аралының губернаторы болған сэр Питер Осборнның он екі баласының ең кішісі, оның әйелі Дороти Дэнверс, сэр Джон Дэнверстің қарындасы. Осборндар – монархияны берік қолдайтын отбасы болған. Отбасы ұсынған көптеген күйеулерден бас тарғаннан кейін, олардың ішінде оның туысы Томас Осборн, 1-ші Лидс герцогы, Генри Кромвель (Лорд Протектор Оливер Кромвельдің ұлы) және сэр Юстиниан Ишэм болды. 1654 жылы Дороти Осборн сер Уильям Темплге үйленді, оған ол ұзақ жылдар бойы жасырын ғашық болған. Осборнның есінде қалғаны – Темплге жазған өткір, прогрессивті және әлеуметтік жағынан маңызды хаттары. Осборнның хаттарының тек бір жағы ғана сақталған, ол Британ кітапханасында (ADD. MSS. 33975) сақталатын 79 хаттан тұрады. Осборн 1647 жылы Темплге ғашық болды, сол кезде екеуі де он тоғыз жаста болған. Екі отбасы да қаржылық жағдайларға байланысты осы одаққа қарсы болғанмен, он жетінші ғасырда некелер көбінесе бизнес-келісімдер болғандықтан, ол өз принципінен айнымады. Әкесінің қайтысынан кейін, екі отбасы да одаққа келісім берді, бұл шамамен жеті жылға созылған ара-тұра кездесулерге нүкте қойды – соңғы екеуі атақты хат алмасумен белгіленді. Той 1654 жылдың 25 желтоқсанында өтті, ал неке Леди Темплдің 1695 жылдың 7 ақпанында қайтыс болғанға дейін жалғасты. Осборнның үйленгеннен кейінгі өмірінен көп мәлімет қалмаған, бірақ оның некелік жазбалары мен хаттарының бір бөлігі сақталған, бірақ олардың сүйкімділігі мен шабыты жоқ. Тарапқы сілтемелер Осборнның күйеуінің дипломатиялық мансабы мен мемлекеттік істерге белсенді қатысқанын көрсетеді. Сэр Уильямның мансабы оларды некелік өмірінің бір бөлігінде шетелге, Брюссельге (Испаниялық Нидерланды) және Нидерланд Республикасына жіберді. Темпл екі рет Гаагада елші болды, соңғы рет Уильям мен Мэридің неке келіссөздері кезінде. 1671 жылы Англия королі II Чарльз Доротиді үшінші ағылшын-голландия соғысын тудыру үшін пайдаланды, оны 24 тамызда патшалық яхтасы «Мерлин» арқылы голланд флотынан өтуге жіберіп, ақ түтінмен сәлемдесуді талап етті. Осборн Оранның III Вильгельмі және принцесса Мэримен болған достығының арқасында кейінгі неке келіссөздерінде маңызды және танымал тұлға болды. Осборнның Мэримен тығыз достығы 1694 жылы королева қайтыс болғанға дейін жалғасты. Осборн (Леди Темпл) тоғыз бала туды, олардың екеуінен басқасының барлығы нәресте кезінде қайтыс болды. Диана атты қызы он төрт жасында шешекке шалдығып қайтыс болды, ал Джон атты ұлы жиырма жасында өмірін аяқтады, бірақ ол үйленіп, екі балаға әке болғаннан кейін ғана, сэр Уильям мен леди Темплге екі немересін: Элизабет пен Дороти Темплді сыйлады. Леди Темпл Суррейдегі Мур Паркте қайтыс болды және ол күйеуі сэр Уильям Темпл, қызы Диана Темпл және Темплдің қарындасы Марта, Леди Джиффардпен бірге Вестминстер аббаттығының батыс бөлігіне жерленді.
Osborne was born at Chicksands Priory, Bedfordshire, England, the youngest of twelve children of Sir Peter Osborne, Lieutenant Governor of the Isle of Guernsey under King Charles I, by his wife Dorothy Danvers, a sister of Sir John Danvers the regicide. The Osbornes were a staunchly Royalist family. After refusing a long string of suitors put forth by her family, including her cousin Thomas Osborne, 1st Duke of Leeds, Henry Cromwell (son of Lord Protector Oliver Cromwell) and Sir Justinian Isham, in 1654 Dorothy Osborne married Sir William Temple, a man with whom she had carried on a lengthy clandestine courtship that was largely epistolary in nature. It is for her letters to Temple, which were witty, progressive and socially illuminating, that Osborne is remembered. Only Osborne's side of the correspondence survives, comprising a collection of 79 letters held in the British Library (ADD. MSS. 33975). Osborne fell in love with Temple in 1647, when the pair were both about nineteen years old. Although both families opposed the match on financial grounds, seventeenth century marriages frequently being business arrangements, she steadfastly remained single. Following the death of her father, the couple's families sanctioned the match, bringing to a close nearly seven years of intermittent courtship—the latter two marked by the famous exchange of letters. The wedding took place on 25 December 1654, and the marriage lasted until Lady Temple's death on 7 February 1695. Although there is little extant trace of Osborne after she wed, a few of her married notes and letters survive, though they lack the wit and verve of her courtship letters. Scattered references indicate that Osborne was keenly involved in her husband's diplomatic career and matters of state. Sir William's career posted the couple abroad for periods of their married life, including time in both Brussels (in the Spanish Netherlands) and the Dutch Republic. Temple was Ambassador in The Hague twice, latterly during the marriage negotiations of William and Mary. In 1671 Charles II of England used Dorothy to provoke the Third Anglo Dutch War by letting her on 24 August sail through the Dutch fleet on the royal yacht Merlin, demanding to be saluted with white smoke. Osborne was an important and acknowledged figure in the later marriage negotiations because of her friendship with both William III of Orange and Princess Mary. Osborne's close friendship with Mary lasted until the Queen's death in 1694. Osborne (Lady Temple) had nine children, all but two of whom died in infancy. A daughter, Diana, succumbed to smallpox at age fourteen, and a son, John, ended his life in his twenties, but not before he had married and fathered two children, providing Sir William and Lady Temple with two granddaughters: Elizabeth and Dorothy Temple. Lady Temple died at Moor Park, Surrey, and is buried in the west aisle of Westminster Abbey, along with her husband Sir William Temple, daughter Diana Temple and Temple's sister, Martha, Lady Giffard, whose adult life was spent as a member of the Osborne/Temple household.
Жариялану тарихы
Дороти Осборнның хаттары 1888 жылы алғаш рет жарық көргеннен бері көптеген рет басылып шықты. Ең соңғы басылымын Кеннет Паркер дайындады: Дороти Осборн: Сэр Уильям Темплге хаттар, 1652–54: Махаббат, әдебиет, саясат және дін туралы ойлар (Ashgate, 2002). Дегенмен, бұл басылым мамандар үшін кейбір қиындықтар тудырады, әсіресе хаттардың дұрыс ретіне қатысты, себебі көптеген хаттарда күні көрсетілмеген және оларды хронологиялық тәртіппен орналастыру қиын. Редактор сэр Эдвард Пэрридің 1888 жылғы басылымының мәтіні онлайн режимінде қолжетімді. Пэрридің басылымы пайдалы түсіндірмелерімен ерекше құнды, бірақ өкінішке орай, ол түпнұсқа орфографияны транскрипциясында сақтамады, ал кейбір жағдайлардағы «қазіргі ағылшын тілі» Осборнның прозасының ерекше көркемдігін азайтады. Г. С. Мур Смиттің (1928) және Паркердің сындық басылымдары Осборнның әліпбиін және пунктуациясын сақтайды.
Dorothy Osborne's letters have been published numerous times since their initial appearance in print in 1888. The most recent edition is edited by Kenneth Parker: Dorothy Osborne: Letters to Sir William Temple, 1652–54: Observations on Love, Literature, Politics and Religion (Ashgate, 2002), although that edition is not without problems for specialised users, namely with regards to the correct order of some of the letters, many of which were undated and are difficult to place sequentially. The text of editor Sir Edward Parry's 1888 edition is available online at Parry's edition is particularly valuable for its useful commentary, although unfortunately he did not retain the original orthography for his transcription, and the "modern English" in some cases lessens the considerable charm of Osborne's prose. G. C. Moore Smith's (1928) and Parker's critical editions retain Osborne's spelling and punctuation.