"Мефисто: Мансап Роман"

Кіріспе

1936 жылғы Клаус Маннның романы

«Мефисто» – «Карьера романы» – нацистік Германияда туған жазушы және саяси босқын Клаус Маннның алтыншы романы. Ол 1936 жылы Амстердамдағы «Exilliteratur» баспасында жарық көрді. Германияда бұл роман алғаш рет 1956 жылы Шығыс Берлиндегі «Aufbau Verlag» басылымында жарияланды. Роман неміс актері Густав Грюндгенстің жасырын бейнесі болып табылады. Басты кейіпкер Хендрик Хёфген адалдығынан бас тартып, жұмысын сақтап, әлеуметтік жағдайын жақсарту үшін нацистік партияның құрметіне ие болуға және оларға жағынуға тырысады. Романның тақырыбымен аталған, жүлделі фильм 1981 жылы шықты.

Өмірбаян

1933 жылғы наурыз айында Клаус Манн Гитлер режимінен саяси қуғын-сүргіннен қашу үшін елден қашып кетті. Амстердамда ол эмигранттардың «Die Sammlung» журналында жұмыс істеді, ол ұлттық-социализмге қарсы күресті. Оның досы және баспагері Фриц Гельмут Ландшофф оған «салыстырмалы түрде жомарт ұсыныс» жасады, деп Манн 1935 жылғы 21 шілдеде анасына жазды. Ол роман жазу үшін ай сайын жалақы алуға тиіс болды. Манн бастапқыда 200 жылдан кейінгі Еуропа туралы утопиялық роман жазуды жоспарлаған. Алайда Манн бұл идеядан бас тартып, сол тарихи сәтте саяси емес роман жаза алмайтынын мәлімдеді. Автор Герман Кестен оған үшінші рейхтегі гомосексуалдық мансапты іздеуші туралы роман жазуды ұсынды, ал мемлекеттік театр директоры Густаф Грундгенс оның тақырыбы болды. Грундгенстің гомосексуализмі бұқаралық жақсы белгілі еді. 1924 жылы Клаус Манн, оның қарындасы Эрика, Грундгенс және Памела Ведекинд Маннның «Аня және Эстер» пьесасын қойып, Германия бойынша гастрольдік сапарда болды. Грундгенс пен Эрика Манн никелесіп, Клаус Манн да Ведекиндке ұсыныс жасады. Бірінші жұп 1926 жылы үйленді, бірақ 1929 жылы ажырасып, Ведекинд бір жылдан кейін жазушы Карл Стернхаймға тұрмысқа шықты. Грундгенс пен Манн 1930 жылдардың басында Испанияда 1933 жылғы қаңтарда гастрольде болған солшыл театр тобының мүшелері болды. Гитлер 1933 жылғы 30 қаңтарда Германия канцлері болған кезде, топ Мадридте болды, ал Манн Грундгенсті Германияға оралмауға шақырды. Грундгенс Маннның кеңесін елемегенімен қатар, Германияға оралып қана қоймай, нацистік режимді құшақтады (таза мүмкіндікшіл себептермен), сондықтан Манн бұрынғы досы Грундгенсті ешқашан кешірмеді. Клаус Манн 1934 жылы елден қуылды, ал Грундгенс нацистік Германияда танымал театр және кино режиссеріне айналды. Манн Грундгенсті қарсылас деп атамаса да, ол «ұшыраған антипатияны» мойындады. Грундгенске газет мақалаларында шабуыл жасағанымен, Манн өзінің гомосексуалистігіне байланысты романның тақырыбы ретінде гомосексуализмді пайдаланудан тартынды және басты кейіпкердің сексуалдық бағыты ретінде «негрлік мазохизмді» пайдалануға шешім қабылдады. Роман 1936 жылы жарық көргеннен кейін «Pariser Tageszeitung» газеті оны кілттік роман ретінде таныстырды. Манн бұл сипаттамаға наразылық білдірді және ол нақты бір адам туралы емес, жеке тұлғаның типі туралы жазғанын мәлімдеді.

Klaus Mann fled to exile in March 1933 to avoid political persecution by Hitler's regime. In Amsterdam he worked for the exile magazine Die Sammlung, which attacked National Socialism. His friend and publisher Fritz Helmut Landshoff made him a "relatively generous offer", as Mann wrote to his mother on 21 July 1935. He was to receive a monthly wage to write a novel. Mann originally intended to write a utopian novel about Europe in 200 years. However, Mann discarded this idea stating that he could not write an apolitical novel at that point in history. The author Hermann Kesten suggested that he write a novel of a homosexual careerist in the Third Reich, with the director of the state theatre Gustaf Gründgens as a subject matter. Gründgens's homosexuality was widely known. In 1924, Klaus Mann, his sister Erika, Gründgens, and Pamela Wedekind had all worked together on a stage production of Mann's Anja und Esther and had toured through Germany. Gründgens and Erika Mann got engaged while Klaus Mann similarly got engaged to Wedekind. The first two got married in 1926 but divorced in 1929 and Wedekind married writer Carl Sternheim a year later. Gründgens and Mann had both belonged in the early 1930s to a strongly left wing theatre group that in January 1933 was touring Spain. When Hitler was German Chancellor on 30 January 1933, the group was in Madrid, and Mann urged Gründgens not to return to Germany. When Gründgens disregarded Mann's advice and not only returned to Germany, but embraced the Nazi regime (for purely opportunistic reasons), Mann never forgave his former friend Gründgens. Klaus Mann was exiled in 1934; Gründgens became a renowned theater and movie director in Nazi Germany. While Mann never called Gründgens an adversary, he admitted "moved antipathy". Although he attacked Gründgens in newspaper articles, Mann hesitated to use homosexuality as a theme in the novel as he himself was gay and decided to use "negroid masochism" as the main character's sexual preference. After the novel's publication in 1936, the newspaper Pariser Tageszeitung presented it as a roman à clef. Mann resented this characterization and argued that he had not written about a particular individual, but about a type of individual.

Қысқаша мазмұны

Роман 1926 жылы Гамбург суретшілер театрынан 1936 жылы бүкіл елге танымал болған актер Хендрик Хофгеннің өрлеуін көрсетеді. Хофген бастапқыда коммунистік өткелі (досынан қара тізімде екенін білген соң) нацистер билікке келгені туралы хабарды естіп, Парижге қашады. Гамбургтен келген бұрынғы әріптес актрисасы Анжелика Сиберт, Люфтваффе генералының сүйіктісі (кейін әйелі) Лотте фон Линденталды оны кешіруге көндіру үшін Берлинге сапарлайды. Берлинге келген соң ол Лоттені және оның генералын тез өзіне тарта алады, ал олардың қолдауымен керемет мансапқа жетеді. "Фауст" 1-бөлігінде Мефисто рөлін алғаннан кейін, ол іс жүзінде зұлымдықпен (яғни нацизммен) келісім жасағанын және адамдық қадір-қасиетін жоғалтқанын түсінеді (тіпті сүйіктісін "Қара Венера" деп айыптайды). Хофген кейде достарына көмектесуге немесе премьер-министрге концлагерьдегі ауыр жағдайлар туралы айтуға тырысады, бірақ ол әрқашан нацистік демеушілерін жоғалтпау туралы алаңдайды.

Сюжет

Пруссияның премьер-министрі 1936 жылы өзінің 43 жасын Берлин опера үйінде тойлайды. Той өте сәнді және әсем болғандықтан, шетелдік қонақтар қорқыныш сезінеді. Пропаганда министрі залға кіргенде, оның келгені қыжырлы дүрбелең тудырады. Оның төңірегінде мұздай суық атмосфера сезіледі. Ол мүгедектігіне қарамастан, залдан мемлекеттік театр директоры Хендрик Хофгенге қарай басады. 39 жастағы жігітті жек көргенімен, онымен сөйлесіп тұрғанда суретке түсіруге рұқсат береді. Өзінің келуінің жақсы нәтижесін қамтамасыз ету үшін, премьер-министр келуін кейінгі уақытқа шегереді. Кейіннен ол әйелі Лотте Линдентальмен бірге келеді. Оқиға 1920 жылдардың ортасына қайта оралады: Хендрик Хофген, Отто Ульрихс және Ханс Миклас Гамбургтің Суретшілер театрына (Hamburger Künstlertheater) жатады. Хофген қазір актер және режиссер болып жұмыс істейді, ал Отто Ульрихспен достығын сақтайды, себебі олар үнемі «революциялық театр» құруды жоспарлайды. Гамбургтің Суретшілер театры – Хофгеннің мансаптық сатысының алғашқы баспалдағы. Ол күніне 16 сағат жұмыс істейді және көбінесе қозғырғыштық пен жүйкелік ширығудан зардап шегеді. Әріптестеріне жоғарылығын көрсетіп жүреді. Берлиндегі актриса Дора Мартин қонақ ретінде өнер көрсеткенде, ол оның гримеркасында жасырынып тұрады. Оның өнерін көрмегенімен, оны құттықтайды. НСДАП-тың жақтасы Ханс Миклас Мартиннің еврей тегіне байланысты оны жақтырмайды. Гамбургтегі портовый пабта ол Джульетта Мартинспен танысады. Оның әкесі Гамбургтен келген инженер, ал анасы африкалық болғандықтан Джульеттаның терісі қара болып шығады. Ол Хофгенге би сабақтарын беріп, оның сүйіктісіне айналады. Гамбургтің Суретшілер театрында «Көктем оянуы» («Frühlings Erwachen») репетициясы жүріп жатыр. Мұнда Хофген әріптестеріне тиран сияқты қарауымен көзге түседі. Ол би сабағына байланысты түстен кейінгі репетицияны кейінге шегереді. Джульетта оған Хайнц деп атауға рұқсат беретін жалғыз адам, тіпті оның отбасы да оған олай аталуға құқылы емес. Хофгенді әріптесі Николетта фон Нибур, Гегеймрат Брукнердің қызы Барбара Брукнермен таныстырады. Ол Хофгенді Барбараға шабуыл жасауға ынталандырады. Барбараның таңғалуына орай, ол оны жасайды және олар тез үйленеді. Олар бал айларын Жоғарғы Бавария көлдерінде өткізеді. Николетта оларға қосылады және эксцентрикті жазушы Теофил Мардер оны күнделікті бақылайды. Екі аптадан кейін Хендрик тағы да Джульеттамен кездеседі. Теофил Мардер Николеттаға телеграмма жіберіп, оның некесіне ренжідігін білдіреді; әйел жағдайға қарамастан күйеуіне тиесілі болуы керек. Николетта фон Нибур тікелей оған барып, жұмысынан бас тартады. Ол өзінен 30 жыл үлкен ер адамға үйленеді. 1928 жылы Хофген Венадағы комедияда рөл алады. Ол Дора Мартин, Гегеймрат Брукнер және Теофил Мардердің ұсынысымен осы рөлге ие болады. Ол Гамбург Суретшілер театрынан Ханс Микласпен дауласып, Лотте Линдентальды сары түсті сиыр деп атағаннан кейін кетеді. Дора Мартиннің қолдауымен Хофген Берлиндегі Мемлекеттік театрға рөл алады. Ол осы жерде мансабын дамытады, жалақысы үш есеге артады. Тіпті кешкі өнер көрсетілімінде Музыкалық залда шансон орындайды. Енді ол Рейхсканцлерплацта (Рейх канцлерінің алаңы) бір апта тұрады және көлік жүргізуді үйренеді. Гегеймрат Брукнер мен оның қызы Барбара Берлинге сирек келеді және Хофгеннен алыстап кетеді. Ол Берлиндегі шалғай бұрышта Джульеттаға бөлме жалдайды. Содан кейін ол апта ішінде оны бақылайды. 1932 жылы Гёте қайтыс болғанына 100 жыл толуына орай «Фауст» пьесасы қойылымдар тізіміне енгізіледі. Хофген Мефисто рөлін ойнайды, бұл оның ең табысты рөліне айналады. Хофген нацистер билікке келеді деп сенбейді, бірақ 1933 жылдың 30 қаңтарында Гитлер жаңа Рейхсканцлер болып тағайындалады. Осы кезде Хофген Мадридте фильм түсіруді бастайды. Дора Мартин Америкаға эмиграциялайды. Испаниядағы түсірілім аяқталғаннан кейін Хофген Германияға қайтпайды, оның орнына Парижге барады, себебі оған нацистердің қара тізімінде екендігі ескертілген. Гамбургтен келген әріптесі Ангела Сиберт Лотте Линдентальмен жақсы сөз айтқаннан кейін, Лотте оны Берлин мемлекеттік театрындағы дебюттік қойылымына серіктес ретінде таңдауға шешім қабылдайды. Сондықтан Хофген премьер-министрдің қорғауында және Германияға қайтып оралуы мүмкін. «Фауст» қайтадан Мемлекеттік театрдың қойылымдар тізіміне енгізіледі. Хофген Лоттеге Мефисто рөлін ойнағысы келетінін айтады. Ол оған осы рөлді қайтадан береді. Оның қамқоршысының арқасында ол нацистер коммунистік нанымы үшін түрмеге қамаған Отто Ульрихсті босатуға қол жеткізеді. Хофген оны Мемлекеттік театрға жұмысқа алуға көндіреді. Сонымен қатар, Ханс Миклас ұлттық социализмнен абысқан сезімде, өйткені оның пікірінше, ол Германияға ешқандай пайда әкелмеген. Хофген нацистерге оның қара терілі Джульеттамен қарым-қатынасы туралы ештеңе білгісі келмейді. Ол оны Германиядан кетуге және Парижге баруға шақырады. Джульетта бас тартқандықтан, Хофген Джульеттаны қамаудан өтуге мәжбүр болады. Түрмеде Хофген оған оны Парижге жіберуге және қаржылық жағынан қолдау көрсетуге уәде береді. 1934 жылы Барбара Хофгеннен ажырасады. Ол да Парижде тұрады. Николетта күйеуінен ажырасып, Берлинге қайтып, актриса ретінде жұмысын жалғастырады. Ол Хофгенмен бірге жұмыс істейді. Премьер-министр мен пропаганда министрі Мемлекеттік театрдың жаңа директорын таңдау мәселесін талқылайды. Премьер-министр Хофгеннің осы лауазымға тағайындалуын қалайды, ал пропаганда министрі келіспейді, бірақ ақырында мойынсұнады. Хофген Цезар фон Муккеңнің орнына келеді, ол «Ақындар академиясының» (Dichterakademie) президенті болып тағайындалады. Парижде фон Муккең Хофгеннің қара сүйіктісімен кездеседі. Оның өшпенділігінен ол осы ақпаратты таратады. Фюрер Хофгенмен осы мәселе бойынша қысқа сөйлеседі, содан кейін мәселенің шешілгендігіне көз жеткізіп, оны босатады. Хофген Груневальдта үлкен вилла сатып алады және әпкесі мен ата-анасын Берлинге шақырады. Ол қазір Николеттаға үйленеді, қара әйелмен болған қарым-қатынасы туралы қауесеттерді тоқтату үшін. Ульрихс тағы да жер асты коммунистік топтарында жұмыс істейді. Ол Хофген тек атақ үшін өмір сүретінін біледі. Ульрихс тағы да тұтқындалады. Хофген премьер-министрден көмек сұрайды, бірақ ол Хофгенге енді көмектесе алмайтынын және осы туралы ештеңе айтпауы керектігін түсіндіреді. Ол өзінің жаңа рөлі – Гамлетті нашар орындайды және өзінің қабілетсіздігінен қатты күйзеледі. Премьера өте сәтті өтеді және сыншылар әсерлі. Көрермендер енді оның өнерлік қабілеттерін бағаламайды, оның билікпен қарым-қатынасына назар аударады. Романның соңында ол анасына құлайды. Ол ұлының жүйкелік бұзылуға бейім екенін біледі, бірақ оның тыныштығында оның рухани жағдайының терең тамырлары бар екенін байқайды.

The Prussian Ministerpräsident (Prime Minister) celebrates his 43rd birthday in 1936 in the Berliner Opernhaus (Berlin Opera House). The party is so magnificent and extravagant that the foreign guests feel intimidated. As the propaganda minister enters the hall, his presence creates a stir. He is surrounded by an ice cold atmosphere. Despite his disability he walks through the hall directly towards the director of the state theatre, Hendrik Höfgen. Although he hates the 39 year old, he allows himself to be photographed conversing with him. To guarantee a good consequence of his appearance, the Ministerpräsident delays his arrival to the party. Later he enters with his wife, Lotte Lindenthal. The story then reverts to the mid 1920s: Hendrik Höfgen, Otto Ulrichs and Hans Miklas belong to the Hamburger Künstlertheater (Artists' Theatre in Hamburg). Höfgen currently works there as an actor and director, and is friends with Otto Ulrichs, as they incessantly plan a "revolutionary theatre." The Hamburger Künstlertheater is the first rung on Höfgen's career ladder. He works there 16 hours a day and often suffers from fits of excitement and nerves. He demonstrates superiority over his colleagues. When the Berlin actress Dora Martin has a guest performance, he hides in her dressing room. Although he didn't see her performance, he congratulates her for it. Hans Miklas, a follower of the NSDAP, talks negatively of Martin because of her Jewish origin. In a harbour pub in Hamburg, he gets to know Juliette Martins. Her father is an engineer from Hamburg and her mother was African, giving Juliette her dark skin. She gives Höfgen dance lessons and becomes his mistress. In the Hamburger Künstlertheater "Spring's Awakening" ("Frühlings Erwachen") is being rehearsed. Here Höfgen acts as a tyrant towards his colleagues. He adjourns the rehearsal in the afternoon because of his dance lesson. Juliette is the only person he allows to address him as Heinz – not even his family are allowed this. Höfgen is introduced to Barbara Bruckner (the daughter of Geheimrat Bruckner) by his colleague Nicoletta von Niebuhr. She encourages Höfgen to woo Barbara. To Barbara's surprise he does it, and they marry quickly. They spend their honeymoon in the Upper Bavarian lakes. Nicoletta joins them and is visited almost daily by the eccentric writer Theophil Marder. Two weeks after their return, Hendrik again meets with Juliette. Theophil Marder writes Nicoletta a telegram, saying that his feelings are hurt by his marriage; a wife must belong to her husband regardless of circumstances. Nicoletta von Niebuhr travels straight to him and gives up her job. She marries the man, 30 years her senior. In 1928, Höfgen takes a role in a comedy in Vienna. He receives his place there on the recommendation of Dora Martin, Geheimrat Bruckner and Theophil Marder. He leaves the Hamburger Künstlertheater after an argument with Hans Miklas, after he called Lotte Lindenthal a blonde cow. Through the support of Dora Martin, Höfgen receives a role in the State Theatre in Berlin. There he makes his career; his fee triples. He even sings for the evening performance of Chansons in the Music Hall. Now he spends a week at the Reichskanzlerplatz (Chancellor of the Reich) and learns to drive. Geheimrat Bruckner and his daughter Barbara come to Berlin less and less often and withdraw from Höfgen. He rents a room for Juliette in a remote corner of Berlin. Then he visits her during the week. In 1932, "Faust" is included in the play's performance listings to commemorate 100 years since the death of Goethe. Höfgen takes the role of Mephisto, which becomes his most successful part. Höfgen can hardly believe that the Nazis will come to power, but on 30 January 1933, Hitler is named as the new Reichskanzler (Chancellor of the Reich). At this time, Höfgen starts shooting a film in Madrid. Dora Martin emigrates to America. Once the shooting in Spain is finished, Höfgen doesn't return to Germany, instead travelling to Paris, because he had been warned that he was on the Nazi blacklist. After his colleague from Hamburg Angela Siebert puts in a good word for him with Lotte Lindenthal, Lotte decides to choose him as her partner for her debut performance at the Berlin State Theatre. Höfgen therefore is under the protection of the Ministerpräsident and can return to Germany. "Faust" is again written in the performance listings of the State Theatre. Höfgen tells Lotte that he would like to play Mephisto. Again, she manages to get him this part. Thanks to his patron, he organises the release of Otto Ulrichs, whom the Nazis had imprisoned in a concentration camp for his communist beliefs. Höfgen convinces him to take a job at the State Theatre. Meanwhile, Hans Miklas feels betrayed by national socialism, since in his opinion it was of no benefit to Germany. Höfgen wants the Nazis to know nothing of his relationship with the dark skinned Juliette. He implores her to leave Germany and go to Paris. Since Juliette refuses, Höfgen finds no alternative but to allow Juliette to be arrested. In prison Höfgen tells her that he will get her sent to Paris and support her financially. In 1934, Barbara divorces Höfgen. She too lives in Paris. Nicoletta separates from her husband and returns to Berlin, to continue working as an actress. She works alongside Höfgen. The Ministerpräsident and the propaganda minister argue over the choice of the new director of the State Theatre. The Ministerpräsident wants Höfgen to take the post and the propaganda minister disagrees, but eventually gives in. Höfgen takes over the position of Cäsar von Muck, who is named president of the "Dichterakademie" (Poetry Academy). In Paris, von Muck encounters Höfgen's black lover. Out of revenge he spreads the information. The Führer engages Höfgen for a short conversation on the matter, then dismisses him, content that the issue has been dealt with. Höfgen buys a huge villa in Grunewald and calls his sister and parents to Berlin. He now marries Nicoletta to put an end to the rumours of his relationship with a black woman. Ulrichs once again works in underground communist circles. He now knows that Höfgen only lives for his fame. Ulrichs is again arrested. Höfgen begs for help from the Ministerpräsident, but he explains to Höfgen that he can no longer help and that he should say no more about it. He plays his new role of Hamlet poorly, and suffers greatly from feelings of ineptitude. The premiere is very successful and the critics are impressed. The audience no longer assesses his artistic capabilities, but rather his relationship with power. At the end of the novel, he breaks down to his mother. She knows her son's susceptibility to nervous breakdowns, but notices in his composure that his spiritual condition is deep rooted.

Сот ісі

Грундгенс қайтыс болғаннан кейін, оның асырап алған ұлы Питер Горски, сол кезде Батыс Германияда «Мефисто» романын басып шығарған «Нимфенбургер Верлагсбуххандунг» баспасын сотқа берді және 1968 жылы Федералды соттың апелляциялық алқасы растаған басылымға тыйым салды. 1971 жылғы 24 ақпанда Федералды Конституциялық сот тең дауыспен конституциялық шағымды қабылдамады, соның шешімі бойынша өнер бостандығы (Негізгі заңның 5-бабы 3-тармағы) қайтыс болған Грундгенс азаматының жеке қадір-қасиетімен (1-бабы 1-тармағы) теңгерілуі керек. Екі судья қарсы пікір білдірген бұл іс Германияның құқықтық тарихындағы маңызды кезең саналады. Дегенмен, роман Шығыс Германияның «Aufbau Verlag» баспасынан әлі де қолжетімді болып, импорттауға болатын. 1981 жылы «Rowohlt» баспасы оны Батыс Германияда қайта басып шығарды. 1968 жылғы сот шешімі тек «Nymphenburger» баспасына және Горски «Rowohlt» баспасына қарсы шара қолданбағандықтан, оның «Мефисто» романы әлі де қолжетімді.

Кейіпкерлер

Тұлға Мінезі Қоғамдағы орны Сәйкес келетін нақты адам Хендрик Хофген мүмкіндікті пайдалануға бейім, құндылықтары жоқ, мақтаншыл және билікке құмар, бейімделгіш, адал емес, бірақ жан дүниесі толық бұзылмаған, амбициялы және көңілді актер, театр режиссері, көркемдік жетекші Густаф Грундгенс Ото Ульрихс актер, коммунист, қарсылық күрескері театр; коммунист Ханс Ото Джульетта Мартенс тәуелсіз, көп жылдар бойы Хофгеннің би оқытушысы және доминатрикс қызметін атқарады, неміс әкесі мен қара африкалық анасынан Африкада туған түнгі клубтар, шеттен келген Андреа Манга Белл Дора Мартин табысты актриса (Германияда және шетелде) театр; еврей Элизабет Бергнер Николетта фон Нибухр Мардерсті (әкелік фигура ретінде) құрметтейді, көркем өмір салты, экстраверт театр Памела Ведекинд Лотте Линденталь нашар білімді актриса, нацизмге сенеді, Гёрингке үйленеді және «Үшінші Рейхтің бірінші ханымы» болады театр, наци элитасы Эмми Гёринг Барбара Брукнер ақылды, сезімтал, тәуелсіз, Хофгенге үйленеді, Германиядан кеткеннен кейін саяси белсенділікке қатысады либерал буржуазия Эрика Манн Ғылым кеңесшісі Брукнер космополиттік көзқарасы бар ақылды отбасы басшысы либерал буржуазия Томас Манн Себастьян Барбараның балалық шағының досы либерал буржуазия Клаус Манн Министр-президент сәнді униформа киеді және қымбат кештер ұйымдастырады, жақсы өмірді жақсы көреді, қатыгез наци элитасы Герман Гёринг Теофил Мардер эксцентриктік және өзімшіл драматург, Вильгельминдік кезеңнің сыншысы ретінде табысқа жетеді интеллектуал Карл Штернхайм Профессор театр директоры; Вена мен Берлиндегі театрлардың иесі театр Макс Рейнхардт Цезар фон Мук жазушы, нацистерге жалтақтайтын, оларға зиялилық сыпайылық сыйлайтын адам интеллектуал, наци Ханс Йост Бенджамин Пельц жазушы, прогреске және рационалдылыққа қарсы, нацистердің қатыгездігіне қызығушылық танытады интеллектуал, наци Готфрид Бенн Пьер Лару француз елшісі, нацистерді күшті неміс рухын жаңғыртушылар ретінде құрметтейді дипломат; Берлиннің қоғамдық өмірінің белсенді мүшесі Андре Жермен Ихриг (кейінірек басылымдарда доктор Радиг) театр сыншысы, бұрын нацистердің солшыл сыншысы, қазір наци үкіметіне адал театр Герберт Ихеринг

Character Personality Position in society Corresponding real person Hendrik Höfgen a typical opportunist, no values, arrogant and craving for power, adaptable, unscrupulous though not without conscience, ambitious and vain actor, theatre director, artistic director Gustaf Gründgens Otto Ulrichs actor, communist, resistance fighter theatre; communist Hans Otto Juliette Martens independent, engaged over many years by Höfgen as dance teacher and dominatrix, born in Africa from a German father and a Black African mother nightclubs, outsider Andrea Manga Bell Dora Martin successful actress (in Germany and abroad) theatre; jewish Elisabeth Bergner Nicoletta von Niebuhr admires Marders (as a father figure), artistic lifestyle, extrovert theatre Pamela Wedekind Lotte Lindenthal poorly educated actress, believes in Nazism, marries Göring and becomes "First Lady of the Third Reich" theatre, Nazi elite Emmy Göring Barbara Bruckner intelligent, empathic, independent, marries Höfgen, becomes politically active after leaving Germany liberal bourgeoisie Erika Mann Geheimrat Bruckner intelligent family patriarch with cosmopolitan outlook liberal bourgeoisie Thomas Mann Sebastian Barbara's childhood friend liberal bourgeoisie Klaus Mann Ministerpräsident wears magnificent uniforms and holds expensive parties, loves the good life, cruel Nazi elite Hermann Göring Theophil Marder eccentric and egoistical playwright, successful as critic of Wilhelminism intellectual Carl Sternheim the Professor theatre director; owns theatres in Vienna and Berlin theatre Max Reinhardt Cäsar von Muck writer, bootlicker of the Nazis, whom he attempts to provide with a intellectual veneer of respectability intellectual, Nazi Hanns Johst Benjamin Pelz writer, dislikes progress and rationality, fascinated by Nazi brutality intellectual, Nazi Gottfried Benn Pierre Larue French envoy, admires the Nazis as revivers of a strong German spirit diplomat; Berlin socialite André Germain Ihrig (Dr. Radig in a later edition) theatre critic, was a left wing critic of the Nazis, now aligned to Nazi rule theatre Herbert Ihering

Бейімделулер

1981 жылы «Мефисто» Иштван Сабо режиссерлік еткен, Клаус Мария Брандауер басты рөлде ойнаған, Манфред Дурниок продюсерлік еткен, Пьтер Добай мен Сабо сценарий жазған фильмге бейімделді. Фильм көбінесе жағымды пікірлер алды және «Үздік шетелдік фильм» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңген алғашқы венгр фильмі болды. Француз драматургы Ариан Мнушкин осы әңгімені сахнаға бейімдеп, 1985-1986 жылдары Барбикан театрында Корольдік Шекспир компаниясы қойды. Алғашқы басты рөлдердің бірінде Алан Рикман Хендрик Хофген рөлін ойнады. 2013 жылы Хелен Эдмундсон «Мефисто» пьесасының сахналық нұсқасын жазды, ол Гамбургтегі Альтонаер театрында сахналанды.