Жаңа Зеландия мен Тасмания дизель локомотивтері DQ және QR сыныбы

Кіріспе

Дизельдік локомотивтер класы

DQ және QR кластары – Жаңа Зеландия мен Австралияның Тасмания штатындағы дизельдік локомотивтер класы. Бастапқыда 1960-шы жылдары Clyde Engineering компаниясы Queensland Rail 1460 және 1502 кластарындағы локомотивтер ретінде құрастырған, оларды Tranz Rail компаниясы 1995 жылы жаңа локомотивтер сатып алуға қарағанда арзан балама ретінде қайта жаңарту үшін сатып алды.

Кіріспе

1995 жылдың наурыз және қыркүйек айлары аралығында New Zealand Rail (қазан айында Tranz Rail деп қайта аталды) Queensland Rail компаниясынан жиырма бір 1460 және төрт 1502 класты локомотивтер сатып алды. 1460 кластың жеті және 1502 кластың бір локомотиві 1995 жылдың 12 қыркүйегінде Оклендке келді, кейін Веллингтондағы Хатт шеберханаларына жеткізілді. Екінші партия – он екі 1460 және үш 1502 класты локомотивтер Брисбеннен ауыр инженерлік тексеруден кейін қайтып келген аралдық теміржол паромдары MV Aratika арқылы жеткізілді. Бұл партия 1997 жылдың 23 мамырында Веллингтонға келді. Соңғы партия 1997 жылдың 25 маусымында келді, ол механикалық себептерге байланысты екінші партияда қалдырылған екі локомотивтен тұрды. Бұл партия MV Lauriegracht кемесімен жеткізілді. Бірінші локомотив, DQ15215 (бұрынғы 1521), 1996 жылдың қыркүйек және қазан айларында басты желіде сынақтан өтті. 15215 – бұл Квинсленд нөмірін TMS тексеру цифрымен біріктірген уақытша нөмір. Көп ұзамай ол DQ6007 болып қайта нөмірленді және 1996 жылдың қазан айында пайдалануға жіберілді. Локомотив ресми емес түрде "Платипус" деп аталды. 1502 класты локомотивтерден қайта құралғандары 60XX нөмірлерін, ал 1460 класты локомотивтер 63XX нөмірлерін алды. Бұл сынып мүшелерінің қуаттылығының айырмашылығын көрсету үшін жасалды. 6007 локомотивінде кабинаның алдыңғы қабырғасында фарадан төмен орналасқан көлденең фара және нөмірлер болды, ал қалғандарында фараның екі жағында тік фара және нөмірлер орналастырылған. QR класының алғашқы локомотиві 1997 жылдың қазан айында пайдалануға берілді. Үш локомотив (1499–1501) қайта құралмады, бірақ Хатт шеберханаларында қосалқы бөлшектер ретінде пайдаланылды. 1460 класты NO 1499 локомотиві DQ класының турбокомпрессорлы нұсқасы – DQT класының прототипі ретінде қайта құрылуы тиіс болды. Бірақ бағдарлама бір жылға жетпейтін уақыттан кейін тоқтатылды, нәтижесінде 1499 тек шасси ретінде қалды және 2001 жылы жарамсыз деп танылды. 1500 және 1501 локомотивтерін де DQT ретінде қайта құру жоспарланған, бірақ бағдарлама тоқтатылғаннан кейін бұл жоспар орындалмады. Кейіннен олар Солтүстік аралдың төменгі бөлігінде жүк тасымалдау қызметтеріне тағайындалды. Тағы алты DQ және жеті QR локомотивтері пайдалануға берілді. Бастапқыда локомотив экипаждары кабинадағы шудың жоғары деңгейі мен кабинаға түсетін шығарындыстарға байланысты оларды жақтырмады. Tranz Rail DQ6324 локомотивіне шу деңгейін теміржол және теңіз көлігі кәсіби одағы қабылдайтын деңгейге дейін төмендетіп, дизель газының кабинаға енуін болдырмайтын өзгерістер енгізді. QR локомотивтері құл локомотивтер ретінде пайдалану үшін өзгертіліп, қайта боялды. Бұл сынып көбінесе жүк пойыздарына тағайындалды. Олар Capital Connection және Wairarapa Connection қала маңындағы алыс қашықтықтағы қызметтерде, сондай-ақ кейде Overlander пойызында Палмерстон-Нортқа дейін пайдаланылды.

Between March and September 1995, New Zealand Rail (renamed Tranz Rail in October 1995) purchased twenty one 1460 and four 1502 class locomotives from Queensland Rail with the intention of rebuilding them for service in New Zealand. Seven 1460 and one 1502 class arrived in Auckland on 12 September 1995, and were later hauled to Hutt Workshops in Wellington. The second batch followed on the inter island rail ferry MV Aratika, which was returning from Brisbane after a heavy engineering inspection, with twelve 1460 and three 1502 class locomotives. This batch arrived in Wellington on 23 May 1997. The last batch arrived on 25 June 1997, which consisted of two locomotives that were decided to be left behind on the second batch due to mechanical reasons. This batch arrived on the MV Lauriegracht. The first locomotive, DQ15215 (ex 1521), underwent mainline testing from September to October 1996. 15215 was a temporary number that combined the Queensland number with a TMS check digit. It was soon renumbered as DQ6007, and released into revenue service in October 1996. The locomotive was unofficially named "The Platypus". Those rebuilt from 1502 class locomotives received 60XX numbers and those from 1460 class received 63XX numbers. This was done to differentiate the different power output of class members. 6007 had a horizontal mounted headlight and numbers below the headlight assembly on the front wall of the cab, while the rest had vertical mounted headlights and numbers on either side of the headlight assembly. The first of the QR class entered service in October 1997. Three (1499–1501) were not rebuilt but used as sources of spare parts at Hutt Workshops. 1460 class locomotive NO 1499 was due to be rebuilt as the prototype of the DQT class, a turbocharged version of the DQ class. But the programme was cancelled just less than a year later leaving 1499 as just an underframe, which was scrapped in 2001. 1500 and 1501 were also planned to be rebuilt as DQTs as well, but after the programme was dropped. It was later assigned to freight services throughout the lower North Island. A further six DQs and seven QRs followed. Initially they were not preferred by locomotive crews due to excessive cab noise levels and emissions into the cab. Tranz Rail made modifications to DQ6324 that reduced the noise level to that acceptable to the Rail & Maritime Transport Union, and also diesel fumes from entering the cab. The QRs were modified and repainted for uses as slave units. The class were largely assigned to freight trains. They did see some use on the Capital Connection and Wairarapa Connection long distance suburban services, and occasionally on the Overlander as far as Palmerston North.

Тасманияға экспорт

1997 жылы AN Tasrail сатып алынғаннан кейін, Tranz Rail сияқты Wisconsin Central меншігінде болған Австралиялық көлік желісі (ATN), мұрагерлік еткен Alco және English Electric локомотивтерінің тозуға шалынған паркін жаңару үшін локомотивтерге дереу мұқтаж болды. Сөйтіп, 12 DQ және 3 QR локомотиві Тасманияға жіберілді: DQ 6007, 6330, 6353 және QR 3032, сонымен қатар 8 1460 класты локомотивтер де. Үш DQ Тасманиядағы қызметке бейімделді, ал QR 3032 локомотивінің алдыңғы бөлігі DQ сияқты төмендетілді. 8 1460 локомотиві DQ ретінде толыққанды қайта жаңартылды, ал кейбіреулері сатылған кезде қайта жаңартудан өтті. Бастапқыда үш QR бір жылға жалға берілді.

Бірінші екі DQ, 2001 және 2002, 1998 жылдың 28 тамызында MV Polar Queen кемесіне тиеліп, 1998 жылдың 2 қыркүйегінде Белл Бэйге жетті. Екі локомотив ATN-нің қызыл түстік схемасымен боялды, ол жасыл "Tasrail" әріптерінен, локомотивтердің барлық бөлігін қамтыған ашық томат қызыл түсінен және алдыңғы бөліктегі сары штрих-код жолақтарынан тұрды. Келесі партияда 2003, 2004 және 2005 нөміріндегі DQ локомотивтері болды, олар Wisconsin Central қоңыр түсімен боялды, ал 2056, 2062 және 2102 нөміріндегі QR локомотивтері әлі де Cato Blue түсімен боялды. Соңғы партия, 2009, 2010, 2011 және 2012 нөміріндегі DQ локомотивтерінен тұрды, 1999 жылдың 28 қыркүйегінде Веллингтоннан Melanesian Chief кемесімен шығып, 1999 жылдың 5 қазанында Тасманияға жетті. Алты локомотив жаңа сұр және сары түске боялды. Дәл сол кезде қайта құрастырылған DQ 2001, 2010 жылдың тамызында жаңа түске боялған алғашқы локомотив атанды. Екі DQ локомотивінде Tasrail логотипінің орнына арнайы жарнамалық панельдер орнатылған, ал 2012 локомотивінде Розбери кенішінің 75 жылдығына арналған логотиптер бар. Олар кейде локомотивтерді аула ішінде жылжыту үшін де қолданылды. Алғашқы үш жылда үш локомотивтен көп пайда болмады, 2062 және 2102 локомотивтері бірінші жылдың ішінде сақтауға қойылды. 2022 жылдың қазан айына қарай, қалған 11 локомотивтің жетісі жұмыс істеп тұрды, ал төртеуі Шығыс Тамар шеберханаларында сақталды.

Жаңа Зеландияда қайтарып алу

ТасРельге он екі DQ және үш QR локомотивін сатқаннан кейін, Tranz Rail DQ 6324, 6347, 6376 және 6382, сондай-ақ QR 2027, 2079 және 2085 локомотивтерін өзінде қалдырды. QR локомотивтерінің үштігі екі аралда жүк пойыздарында қосымша локомотивтер ретінде, ал кейде Тынық мұхитының жағалауында пайдаланылды. 2000 жылдың наурыз-сәуір айларында DQ 6347 және 6376 локомотивтері Миддлтон мен Литтелтон арасындағы көмір тасымалы үшін Оңтүстік аралға ауыстырылды. Үш QR локомотиві 1999 жылдың шілде айының ортасында қызметтен шығарылып, Хатт шеберханаларында сақтауға қойылды. 2003 жылы QR локомотивтерінің үштігі және қайта жаңартылмаған 1460 класындағы екі локомотив Ұлттық теміржол жабдықтары компаниясына сатылды. 1460 класындағы екі локомотив жөнделіп, Оңтүстік жарты шарда пайдаланылуда. 1460 класындағы NO 1500 локомотиві Кениядағы Magadi Soda компаниясына тиесілі және олармен басқарылады, ал нөмірі NO 5001 деп өзгертілді. 1501 локомотиві қазір Чилидегі CMP компаниясына тиесілі және басқарылады, NO 9 деп қайта нөмірленді және жаңа иесі үшін шамамен 2008 жылы пайдалануға берілді. Қалған үш локомотивтен бірнеше бөліктері алынып тасталды. DQ 6324 және 6382 локомотивтері 2002 жылы қызметтен шығарылды. 6382 локомотиві Hillside шеберханасында сақталды және оның алты жетек моторлары мен басқа да бөлшектері алынып тасталды, ал 6324 локомотиві Миддлтон депосындағы қалған екі локомотивке дайындыққа қойылды, олар сол кезде Миддлтон мен Литтелтон арасындағы көмір қоймаларында ғана пайдаланылды. Кейіннен 6324 локомотиві Линвуд депосында сақталып, қосалқы бөлшектер ретінде де пайдаланылды. 2011 жылдың 20 маусымында DQ6376 локомотиві, DFT 7117 локомотивімен бірге, Кайкурадан оңтүстікке қарай Клавэрлидегі құлау салдарынан зақымданды. DQ6324 локомотиві 2012 жылдың ортасынан соңына дейін тозығы жеткен дөңгелек жинақтарының ең төменгі шегіне жеткендіктен қызметтен шығарылып, Хатт шеберханаларында сақтауға қойылды. 2013 жылдың наурыз айында DQ 6347 және 6382 локомотивтері қызметтен шығарылып, Миддлтон депосында сақтауға орналастырылды. 2013 жылдың ақпан айында KiwiRail 6324 және 6376 локомотивтерін шетелде сатуға шығарды, ал келесі айда 6347 және 6382 локомотивтері сатылды. DQ 6347 және 6382 локомотивтері APEX International арқылы сатылды, ал қалған екеуі Ұлттық теміржол жабдықтары компаниясына сатылды. 6347 және 6382 локомотивтері 2013 жылдың сәуір айында Миддлтон депосынан Оклендке сүйретіліп, сол жылдың 13 мамырында Окленд портынан жөнелтілді. Олар Оңтүстік Африкада RRL Grindrod компаниясымен қайта жаңартылып, Мозамбикте пайдалануға берілді. 6347 және 6382 локомотивтері RRL22 02 және RRL22 01 болып қайта жіктелді, ал 6324 және 6376 локомотивтері BG15 01 және BG15 02 болып қайта жіктелді. RRL22 01, RRL22 02 және BG15 01 локомотивтері Накала дәлізінде цемент зауытында жұмыс істейді, ал BG15 02 локомотиві Welkom OFS қаласындағы Harmony Mining Company компаниясымен жұмыс істеді. 2017 жылдың қазан айында Grindrod компаниясы RRL22 01 және RRL22 02 локомотивтерін сатуға шығарды. BG15 01 және BG15 02 локомотивтері солтүстікке қарай жылжып, Бейтбриджтен өтіп, оларға Tazara логотипі салынды.

Following the sale of twelve DQs and three QRs locomotives to TasRail, Tranz Rail retained DQs 6324, 6347, 6376 and 6382 and QRs 2027, 2079 and 2085. The trio of QRs were seen used as slave units on freight trains in both islands, and occasionally on the Coastal Pacific. In March/April 2000, DQs 6347 and 6376 were transferred to the South Island for the coal shuttles between Middleton and Lyttelton. The three QRs were withdrawn in mid July 1999 and were placed into storage at Hutt Workshops. In 2003, the trio of QRs and the two un rebuilt 1460 class locomotives were sold to the National Railway Equipment Company. The two 1460 class locomotives were overhauled are in use in the Southern Hemisphere. 1460 class locomotive NO 1500 is owned and operated by the Magadi Soda Company in Kenya, and renumbered as their NO 5001. 1501 is now owned and operated by CMP in Chile, and renumbered as their NO 9, and entered service for its new owner circa 2008. The other three are where they remain minus a number of components. DQs 6324 and 6382 were both withdrawn in 2002. 6382 was stored at Hillside Workshops and stripped of its six traction motors and other parts, while 6324 was placed on stand by in Middleton Yard for the remaining two, which back then were used only on the coal dumps between Middleton and Lyttelton. 6324 was later placed into storage at Linwood Depot, and also used for spare parts. On 20 June 2011, DQ6376 was damaged when it, and leading unit DFT 7117, collided with a slip at Claverley, south of Kaikōura. DQ6324 was withdrawn in mid to late 2012 had worn its wheelsets down to the minimum code, and was also placed into storage at Hutt Workshops. In March 2013, DQs 6347 and 6382 were withdrawn from service and placed into storage in Middleton Yard. In February 2013, KiwiRail placed 6324 and 6376 up for sale overseas, with 6347 and 6382 in the following month. DQs 6347 and 6382 were sold via APEX International, while the other two were sold to the National Railway Equipment Company. 6347 and 6382 were towed from Middleton Yard to Auckland in April 2013, and were shipped from the Port of Auckland on 13 May in the same year. They were rebuilt in South Africa by RRL Grindrod for use in Mozambique. 6347 and 6382 have been reclassified as RRL22 02 and RRL22 01, while 6324 and 6376 were reclassified as BG15 01 and BG15 02. RRL22 01, RRL22 02 and BG15 01 are operated at the Nacala Corridor for a cement site, while BG15 02 was operated by the Harmony Mining Company in Welkom OFS. In October 2017, RRL22 01 and RRL22 02 were put up for sale by Grindrod. BG15 01 and BG15 02 were moved north crossed Beitbridge, and had Tazara painted on them.