Кіріспе

Америкалық журналист

Мелвин Жона Ласки (15 қаңтар 1920 – 19 мамыр 2004) – американдық журналист, зиялы және антикоммунистік солшыл қозғалысының мүшесі. Ол 1948 жылы «Der Monat» неміс журналын құрды және 1958 жылдан 1991 жылға дейін «Encounter» журналын редакциялады, бұл журнал Мәдени бостандық конгресі (CCF) арқылы ЦРУ-ның жасырын қаржыландыруымен шығарылған көптеген журналдардың бірі еді. 1950 жылдан 1963 жылға дейін ЦРУ CCF-ті және оның бірқатар басылымдарын, соның ішінде «Encounter» журналын жасырын түрде қолдады. Ласки 1966 жылы ЦРУ-ның қаржыландыру көзі екенін білгенін мойындады, бірақ оның ЦРУ агенті болғандығы туралы хабарлар дәлелденбеді. 1947 жылы Ласки еуропалық зиялыларды өз жағына тарту мақсатындағы мәдени суық соғыстың қағидаларын жатқан ықпалды құжат жазды.

Балалық шағы мен Екінші дүниежүзілік соғыс

Ласки Нью-Йорк қаласының Бронкс ауданында дүниеге келді және Нью-Йорк қалалық колледжінде оқыды, онда ол студенттік газетке, «Кампусқа» материалдар жазды. Ол білімін Мичиган және Колумбия университеттерінде жалғастырды. Нью-Йорктегі «Жаңа көшбасшы» басылымында жұмыс істей бастады және 1942-1943 жылдары редактор болды. Ол осы кезеңде Екінші дүниежүзілік соғыста Холокост мәселесін тікелей қарастырмағаны үшін Одақтас державаларды сынаған редакциялық мақала жазды. Ол белгілі ойын-сауық саласының заңгері Флория Ласкидің және Фаберже өнер қорының президенті, негізін қалаушысы, сондай-ақ Америка кәсіпкерлік институтының Еуропалық істер жөніндегі бұрынғы директоры Джойс Ласки Ридтің ағасы болды. Ласки Екінші дүниежүзілік соғыста 7-ші армияның жауынгерлік тарихшысы болып қызмет етті. Соғыстан кейін ол Германияда қалды, Берлинде тұрып, американдық әскери губернатор Люциус Д. Клейге жұмыс істеді. Осы уақыт ішінде Ласки АҚШ-тың еуропалық еврейлерге қарсы геноцидті тоқтатуға ерте араласпауына ашық сын айтты.

Германия және Der Monat

Ласки армиядан кеткеннен кейін «Жаңа көшбасшы» және «Партизандық шолу» газеттерінде неміс тілдес тілшісі болды. 1947 жылы Ласки генерал Люциус Д. Клейге «Мелвин Ласки ұсынысы» деп белгілі болған хабарлама жіберді. Осы құжатта Ласки Суық соғыста Кеңес Одағына қарсы күресу үшін мәдени және психологиялық операциялардың күштірек кампаниясын жүргізу қажеттігін айтты.

Одан кейін Ласки 1948 жылы Кеңес блокадасы кезінде Берлинге әуемен жеткізілген «Der Monat» («Ай») неміс тіліндегі журналын құру үшін Маршалл жоспарынан қаржы алды. Журналдың мақсаты – АҚШ-тың сыртқы саясатын қолдау және неміс зиялыларының әлеуметтік прогрессивті, бірақ коммунизмге қарсы көзқарастарын жеңу болды. «Der Monat» Батыс Еуропа мен Солтүстік Американың көптеген зиялыларының, сондай-ақ Шығыс блогының диссиденттерінің мақалалары мен эсселерін жариялап, көрнекті неміс тіліндегі журнал ретінде өз қызметін жалғастырды. Оның қатысушылары Теодор Адорно, Ханна Арендт, Франц Боркенау, Томас Манн, Артур Кестлер, Раймонд Арон, Игнацио Силоне, Генрих Бёлль, Ханс Заль, Макс Фриш, Т.С. Элиот, Саул Беллоу, Милован Джилас, Рихард Лёвенталь, Питер де Мендельсон, Хильда Шпиль және Герман Кестен болды. Журналды Форд қоры мен Орталық барлау қызметі де қаржыландырды. Орталық барлау қызметінің қызметкері Рей С. Клайнның сөзіне сүйенсек, «журнал Орталық барлау қызметінің қаржысы болмағанда қаржылық тұрғыдан аман қалмас еді». Ласки 1950 жылы Батыс Берлинде өткен конференцияны ұйымдастырып, Мәдени бостандық үшін конгресс (CCF) құруға көмектесті. Орталық барлау қызметінің саясатты үйлестіру кеңсесінің қызметкері Фрэнк Виснер Ласкиді конференцияның американдық демеушілігі тым айқын болғаны үшін сынады. Виснер CCF-дан уақытша шығарғанмен, Ласки 1953 жылы «Три журналдың редакциялық комитетіне» мүше ретінде қайтадан қабылданды. Осы комитет аясында Ласки бұл журналдар американдық үкіметке қарсы наразылық білдірмесе, үгіт-насихат ретінде әшкереленуі мүмкін екенін айтты. Сонымен қатар, Ласки Батыс Берлиннің трансатлантикалық ынтымақтастықтың символы ретіндегі рөлін сақтауға үлкен үлес қосты. «Der Monat» журналы «Die Zeit» газетіне сатылып, 1971 жылы жабылды. 1978 жылдан 1987 жылға дейін «Der Monat» (қазір «Der Monat (Neue Folge)» немесе жай ғана «Der Monat (N. F.)») Ласкидің бас редактор ретінде қатысуынсыз «Die Zeit» тоқсандық басылымы ретінде қайта жанданды. Бірақ Ласки неміс әйелі Хельга Хегевичпен бірге баспагер болып қалды, ал журналдың жаңа бас редакторы SPD саясаткері, кейіннен Германияның Мәдениет министрі болған Майкл Науманн тағайындалды. 1997 жылдан бері Германияда шығатын «Der Monat» атты жаңа экономика және маркетинг басылымы бұрынғы журналдың әлеуметтік-саяси тұжырымдамасымен және дизайнымен ешқандай байланысы жоқ.

Кездесу

Ағылшын тілінде сөйлейтін әлемде Ласки «Encounter» журналының бас редакторы ретінде ең жақсы танымал болды. Ол 1958 жылы журналдың негізін қалаушы және алғашқы редакторы Ирвинг Кристолдың орнын басып, жас журналды Еуропадағы ең беделді мерзімді басылымдардың біріне айналдыруға көмектесті. Ласки «Encounter» журналын антикоммунистік, антитоталитарлық солшыл көзқарасты ұсынуға бағыттап, оның саяси бағытын мәдени саласына қарағанда басымдық бергенін айтады. Ол журнал 1991 жылы жабылғанға дейін «Encounter» журналында қызмет етті. «Encounter» және «Der Monat» журналдары ЦРУ-ның қолдауымен құрылған Мәдениет бостандығы үшін конгресс (CCF) ұйымынан ұзақ уақыт бойы қаржыландыру алды. Ласки 1966 жылы «The New York Times» газетіне жазған хатында (Ирвинг Кристол мен Стивен Спендермен бірлесіп) ЦРУ қаржыландыруы туралы ештеңе білмейтінін мәлімдеді. Алайда Ласки Фрэнк Кермодқа (1965 жылы редактор болып тағайындалған) жеке түрде бірнеше жылдан бері ЦРУ қаржыландыруы туралы білетінін мойындады. 1967 жылы «Ramparts» және басқа басылымдар ЦРУ-ның ККФ және оның басылымдарымен байланысын жария етті, бұл осы іске қатысқан көптеген адамдарды ұялтуға әкеп соқты.

Басқа қызмет және жеке өмір

Ласки көптеген кітаптардың авторы болды, оның ішінде «Утопия және революция», «Революциядағы дауыстар», «Баррикадаларда және одан тыс» және «Журналистика тілі» кітаптары бар. Ол екі рет үйленді, Бриджит Ласки (қызметтес аты – Ньюигер) екеуінен Вивьен Ласки және Оливер Ласки есімді екі баласы болды, сондай-ақ неміс романисі Хельга Хегевичке де үйленді. Ласки 2004 жылдың мамыр айында жүрек ауруынан қайтыс болды. Ласкинің жарияланбаған естеліктерінің бір бөлігі «News from the Republic of Letters» және «The Berlin Journal», 2007 жылғы көктем нөмірінде жарияланды.

Ласки трансатлантикалық зерттеулер орталығы

2010 жылдың қазан айында Мюнхеннің Людвиг Максимилиан университеті университеттің Америка зерттеулері кафедрасымен байланысты Трансатлантикалық зерттеулер орталығы – Ласки орталығын ашты. Ласки орталығы Ласкидің жеке кітапханасы мен қолжазбаларына толы. Орталық директоры – Кристоф Маух.

Жарияланған еңбектер

1962 жыл. «Африка жаңадан бастаушылар үшін, саяхатшының күнделігі». Конгресс кітапханасы 62 15206.
1988 жыл. Советтанудың пайдасы мен зияны. Transaction Publishers. 1988 жыл. Баррикадаларда және одан тыс. Transaction Publishers. 2000 жыл. Журналистика тілі: Газет мәдениеті. Transaction Publishers. 2004 жыл. Утопия және революция: метафораның тегі туралы. Transaction Publishers. 2005 жыл. Еуропалық жазбалар: Жаңа қоғамдар мен ескі саясат, 1954–1985 жылдар. Transaction Publishers. 2006 жыл. Революциядағы дауыстар: Шығыс Германия коммунизмінің құлауы. Transaction Publishers. 2007 жыл. Медиа соғысы: Тілдің американдануы. Transaction Publishers. 2014 жыл. «Дөрекі сөздер, әдепсіздік және БАҚ». 2-том. Transaction Publishers.