Кіріспе

2009 жылғы американдық экипажды ғарышқа ұшуы (ISS-қа)

Миссияның маңызды кезеңдері

Миссия белгісі: «Атлантис» соңғы тексеруден өткеннен кейін және қайта кіруге рұқсат алғаннан кейін, «Эндевор» 2009 жылдың 21 мамырында ресми түрде күшін жойып, STS-127 миссиясына дайындық жұмыстары басталды. «Эндевор» STS-127 ұшуына дайындық мақсатында 2009 жылдың 31 мамырында 39B ұшыру алаңынан 39A-ға көшірілді. STS-127 экипажы 2009 жылдың 2 маусымында Кеннеди ғарыш орталығына соңғы кері санаудың демонстрациялық тесті (TCDT) үшін келді, ол толыққанды ұшыруға дайындық репетициясымен аяқталды. Ұшуға дайындық туралы кеңес (FRR) – НАСА басшыларының миссияға дайындық деңгейін бағалап, ұшыру күнін ресми түрде белгілейтін отырысы 2009 жылдың 3 маусымында аяқталды. Отырыс барысында алғаш рет FRR туралы жаңалықтар НАСА-ның Twitter арнасы арқылы кезең-кезеңімен жарияланды. STS-127 ұшырылымының кешігуіне байланысты, менеджерлер STS-128 ұшырылымының 2009 жылдың 7 тамызынан сәл ықшамдатылуы мүмкін екенін атап өтті. 2009 жылдың 10 шілдесінің кешкі уақытында ұшыру алаңына он бір шартқы соқты, бұл 2009 жылдың 11 шілдесіне жоспарланған ұшыру уақытын кем дегенде 24 сағатқа ықшамдады. Екі шартқы НАСА инженерлерінің бағалауын қажет етті. Тексерулер нәтижесінде ғарыш кемесіне ешқандай зақым келмегені анықталды. НАСА «Эндевордың» 2009 жылдың 12 шілдесіндегі ұшыру әрекетін T минус 9 минутта тоқтатты, себебі ұшыру алаңына жақын жерде Cumulus бұлттары мен шартқылар байқалды. Соңғы «Жоқ/Иә» дауыс беру кезінде Хьюстонның Миссиялық бақылау орталығы қауіпті ауа-райы болғандықтан, мүмкін болатын ұшыру орнына қайта оралу (RTLS) авариялық жағдайына байланысты «Жоқ» деп шешім қабылдады, сондай-ақ қозғалтқыштардың бірі немесе бірнешесі ерте өшіп қалған жағдайда жеткілікті энергияны қамтамасыз етуге мүмкіндік бермейтін төтенше жағдайларға дайындық жүргізілді. Сол сияқты, 2009 жылдың 13 шілдесіндегі әрекетте де RTLS бойынша ауа-райы «жоқ» деп танылды. Осы уақытта, шатлдың ауа-райы жөніндегі маманы Кэти Винтерс ұшыру директоры Пит Николенкоға Кеннеди ғарыш орталығында 1-ші сатыдағы шартқы туралы ескерту берілгендіктен, ұшыру алаңындағы ауа-райының күйі «ҚЫЗЫЛ» түске өзгергенін хабарлады. Ұшыру T минус 9 минутта тоқтатылды және 2009 жылдың 14 шілдедегі ауа-райы жағдайына және алдыңғы реакциялық басқару жүйесінің қозғалтқыштарының үстіндегі Tyvek қаптамаларын ауыстыру қажеттігіне байланысты 2009 жылдың 15 шілдесіне (48 сағаттық дайындықтан кейін) қайта бекітілді.

15 шілде (ұшу күні 1, ұшыру)

2009 жылдың 15 шілдесінде 18:03:10 EDT уақыты бойынша ұшыру ақыры сәтті аяқталды. Ұшыру видеосының кадрларын қарап шыққан бейне-сарапшылар сыртқы бактан көбік түсіп жатқан сегіз немесе тоғыз жағдайды анықтады. Сыртқы бакты айырған кезде алынған суреттерде бактар арасындағы қабырғаларда көбік жоғалып кеткені байқалды. Миссияны басқару тобының төрағасы бұл мәселеге алаңдамады және ғарыш кемесінің қайта кіруге рұқсат алатынына сенімді болды – және бірнеше күннен кейін рұқсат алды. Орбитаға шыққаннан кейін жүк есіктері ашылды, содан кейін Ku-диапазонды антеннасы жайылды және ғарыш кемесінің механикалық манипуляторы қосылды.

16 шілде (ұшу күні 2)

Термиялық қорғау жүйесі шатлдың робот қолы / орбиталық бум сенсорлық жүйесімен (OBSS) тексерілді және талдау үшін мол деректер жіберілді. Орбиталық маневрлеу жүйесінің бөлімдері плиткалардың зақымдануы немесе сыртқа шығып тұрған плиткаларға қатысты тексерілді. Ғарышкерлік киімдер, кездесу жүйесінің сынақтарымен қатар, орталық желідегі камераның орнатылуы да тексерілді. Докуменге дайындалу үшін док станциясының сақинасы ұзартылды.

17 шілде (ұшу күні 3, МКС-ке қону)

Шаттл Жерден 220 миль (354 км) биіктікте орналасқан станциямен сәтті докталды, бұл 20-шы экспедиция экипажының Endeavour шаттлының жылу қорғау жүйесінің суретін түсіргеннен кейін орын алды. Бұл процедура барысында шаттл станцияға қарай бұрылып, станция экипажы шаттлдың астыңғы бөлігінің жоғары сапалы суретін түсіруге мүмкіндік алды. Доктау Хармони модулінің ПМА 2 (Прессирленген біріктіру адаптері) бөлігінде жасалды және тексеруден кейін шлюз ашылды. Экипаж алмасудың бір бөлігі ретінде станция экипажының мүшесі Коичи Ваката Тим Копрамен ауыстырылды. Екі астронавттың арнайы жабдықталған орындықтары ауыстырылды. EVA 1-ге дайындық ретінде астронавттар Вольф және Копра Quest шлюзінде орналасты. Айналу маневрінің (RPM) суреттерін жылдам қарап шығу нәтижесінде екі жағдайда қаптаманың жоғалғанынан басқа ешқандай мәселе анықталмады. Суреттерді талдау жұмыстары жалғастырылады. Ғарыштық қиындықтан қашу үшін станция шаттлдың басқару жылдамдығын пайдаланып көтерілді. SRB-лер алынып, олардың камералық суреттері ET көбігінің түсуі туралы толық ақпарат беруі күтілуде.

18 шілде (ұшу күні 4, EVA 1)

EVA 1 астронавттар Дейв Вольф және Тим Копра 16:19 UTC-де ғарыш киімдерінің қуатын ішкі батареяға ауыстырумен басталды. Ғарышкерлермен байланыс мәселесіне қарамастан, жапондық экспозициялық құрылғы станция мен шаттлдың роботтық қолдарының күрделі қадамдары арқылы жапондық эксперименттік модульге сәтті орнатылды. JEF алдымен станцияның манипуляторымен шаттлдың жүк бөлімінен алынып, содан кейін шаттлдың манипуляторы жүкке ие болды. Станцияның манипуляторы 2-ші түйіндегі (Гармония) жұмыс орнына көшірілді, онда 4,1 тонналық құрылғы қайтадан алынды. Содан кейін құрылғы эксперименттік модульге сәтті бекітілді. EVA аясында ғарышкерлер STS 119 миссиясы кезінде іске қосылмаған порттық қысымсыз жүк тасымалдаушы тіркеме жүйесін (UCCAS) сәтті іске қосты. Алдыңғы миссияда іске қосу, істен шыққан шектеуіш тіреуіш себепті сәтсіз аяқталған. Инженерлер тіреуішті босатуға күш түсіру үшін арнайы құрал жасады, ол механизмді іске қосу үшін қолданылды. Осы уақытта шаттл басшылары жылу қалқанын арнайы тексерудің қажеті жоқ екенін хабарлады. Шаттлдың мұры және қанаттың алдыңғы жиектері кіруге жарамды деп танылды, бірақ қайта кіруге рұқсат берілмеді. EVA 1-ге жоспарланған тағы бір шара, оң жақ жүк тасымалдаушын орналастыру, уақыт жетіспеуіне байланысты кейінге шегерілді.

20 шілде (ұшу күні 6, EVA 2)

Астронавттар Вольф және Маршберн 15:27 UTC-де Quest шлюзінен EVA 2-ні бастады. EVA-ның мақсаты шаттлмен әкелінген қосалқы бөлшектерді ICC VLD-ден 3-ші сыртқы сақтау платформасына көшіру еді. Вольф станцияның робот манипуляторымен P3 фермасына қосалқы бөлшектерді жеткізіп, Маршбернмен бірге ұзақ мерзімді сақтау үшін бекітті. Бұл қосалқы бөлшектер шаттл зейнетке шыққаннан кейін станцияның жұмысын қамтамасыз ету үшін арналған. Көшірілген бөлшектердің ішінде Ku-диапазонындағы Жерге сигнал жіберетін антенна, салқындату жүйесіне арналған сорғы модулі және станцияның робот манипуляторының жылжымалы платформасының жетек блогы болды. Жапондық эксперименттік модульге камера орнату жоспары уақыт жетіспеуіне байланысты келешек EVA-ға шегерілді. Ал бұрынғы ақаулы әжетхана ішкі бөлшектері ауыстырылып, сынақтан өткен соң қалыпты пайдалануға жіберілді.

21 шілде (ұшу күні 7)

Бір тыныш күндердің бірінде жапондық логистикалық тасымалдаушы жапондық ашық алаңына қосылды. Жүк паллеты шаттлдың робот манипуляторымен шаттлдан босатылып, станцияның робот манипуляторына берілді, ол оны уақытша түрде алаңға бекітті. Рентген астрономиялық құралдар, ғарыш ортасын бақылаушы және байланыс жүйесін қамтитын эксперименттер орнатылғаннан кейін, паллет шаттлмен жерге қайтарылады.

22 шілде (ұшу күні 8, EVA 3)

Астронавттар Вольф пен Кэссиди қатысқан ғарышқа шығу сағат 14:32 UTC-де басталды. Жапондық сыртқы ғылыми платформада эксперимент орнатуға дайындық барысында Кэссиди эксперимент тасымалдағышының жылу қаптамаларын алып тастады. Осы уақытта Вольф "Гармония" түйінінен болат тұтқа мен жабдық орнату ұясынан тұратын кедергілерді жойып, алдағы жапондық автоматтандырылған жабдықтау кемесіне кедерісіз жол ашты. EVA 3-тің тағы бір міндеті, P6 фермасындағы алты батареяның төртеуін ауыстыру болды, бірақ ол жоспарланғандай жүрмеді. Әрбір 170 кг салмақтағы батареяны алып, уақытша сақтау платформасына қою, ал жаңа батарея ICC VLD-ден алынып орнатылу тиіс болды. Ескі батареялар Жерге қайтарылады. Екі жаңа батарея орнатылып, үш ескі батарея алынып тасталғаннан кейін, Кэссидидің скафандрындағы көрсеткіштер өсуді көрсетті. Ол қауіпсіздік шегінен аспағанмен, екі астронавттың стансаға қайтуымен EVA тоқтатылды. Бұл бір ескі батареяны уақытша икемді сақтау орнында қалдырды. Қалған батареялар келешек EVA-да орнатылады, ал қалған EVA-лар қайта жоспарлануда.

23 шілде (ұшудың 9-шы күні)

Кибо робот қолы жапондық ашық қондырғыға эксперименттер орнату арқылы ресми түрде қолданысқа енгізілді. Жапондық жүк платформасынан жеткізілген үш эксперимент: «Барлық аспандағы рентгендік суретті бақылау», «Орбитааралық байланыс жүйесі» және «Ғарыш ортасы деректерін жинау құралдарымен жабдықталған пайдалы жүктемеден» тұрады. Өңделген EVA-4 жоспарына сәйкес, астронавттар Кассиди мен Маршберн P6-да қалған төрт аккумуляторды ауыстырып, жапондық эксперименттік қондырғыға камераны орнатуды аяқтайды.

24 шілде (ұшу күні 10, EVA 4)

Кассиди мен Маршберннің төртінші ғарыш сапарында P6 интегралды электроника құралындағы алты батареяның соңғы төртеуі ауыстырылды. Ескі батареялар ICC VLD-ге орналастырылғаннан кейін, жүк палитрасы шатлдың робот манипуляторы арқылы Endeavour жүк бөліміне қайтарылды. Кассидидің костюміндегі ЕВА 3 кезіндегі жоғары деңгейлер астронавттың қарқынды жұмыс істегенімен байланысты болды.

25 шілде (ұшудың 11-күнү)

Шатл мен станция экипажының демалыс күні болды. Күн ешқандай оқиғасыз өтті, бірақ станциядағы американдық шығару жүйесі кездейсоқ тоқтады, бірақ дереу әсер етпеді.

26 шілде (ұшудың 12-күнү)

Жапондық "Exposed Section" жүк тасымалдағышы станцияның робот манипуляторы берген паллетті алғаннан кейін, шатлдың робот манипуляторы арқылы "Эндеворс" жүк бөліміне орналастырылды. Осыдан кейін станция және шатл экипаждары бірлескен баспасөз мәслихатын өткізді. Ал, істен шыққан американдық шығару жүйесі жұмысын жалғастыру үшін қолмен басқару режиміне көшірілді.

27 шілде (ұшу күні 13, EVA 5)

Кассиди мен Маршберн UTC сағат 11:33-те костюмдерінің қуатын ішкі батареяға ауыстырған кезде EVA 5-ті бастады. Бұл ғарышқа шығу үшін костюмдердегі сіңіру жүйесі Кассидидің пайдалануындағы мәселелерге байланысты Литий гидроксидінен METOX-қа өзгертілді. Кассиди басқару моментінің гироскопы үшін қолданылатын Zenith 1 қосылым панеліндегі қуат арналарын қайта конфигурациялауды аяқтады. Қайта сымдаудан бұрын, екі гироскоптың бірі бір қуат арнасымен қуаттандырылды. Арнаның істен шығуы екі гироскопты тоқтатып, станцияны нашар жағдайға түсіруі мүмкін болғандықтан, қайта конфигурациялау қажет болды. Бұл сымдау екі гироскопты жеке қуат арналарынан жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Осы уақытта Маршберн Декстреге көп қабатты изоляцияны бекітті. Кейін екі ғарышкер де жапондық ашық орналасқан құрылымның алдыңғы және артқы жағына бейнекамераларды орнатты, олар жапондық жүк кемелерінің доктандырылуында және қалыпты жұмыс істеу кезінде қолданылады. Камералар ұшыру конфигурациясында жеткізілді және енді операциялық конфигурацияда орнатылды, осылайша JEF құрастырылуы аяқталды. Осы арада Кассидидің METOX шектеуіне байланысты PAS-ты орнату келешек ғарышқа шығуға шегерілді. Оның орнына, қолбаулар мен портативті аяқ тірегінің орнатуын қамтитын алдын ала жұмыстар аяқталды.

28 шілде (ұшу күні 14, ISS-тен қону)

Экипажпен қоштасқаннан кейін "Эндевор" 17:26 UTC-де МКС-тен ажырады. Көптеген басқа ұшырулардан өзгеше, люк жабылуы 15:08 UTC-де болды, ал ұшырудың ұзаққа созылған кешігуі мен Progress 34 жүк кемесінің келуіне байланысты ажырау да сол күні орын алды. Ажырағаннан кейін Хёрли станцияны айналып ұшты, бұл шатл экипажына станцияның қазіргі құрамын барлық жақтан суретке түсіруге мүмкіндік берді. Содан кейін, 15:09 EDT-де соңғы бөлініп тұру импульсі аяқталды.

29 шілде (ұшу күні 15)

OBSS шатлдың роботтық манипуляторымен ұсталды және орбиталық қоқыстан келген зақымдарды анықтау үшін Endeavour ғарыш кемесінің жылу қорғау жүйесін тексеруге қолданылды. Алған суреттер ғарыш кемесінің қайта кіруге дайындығын растау үшін талданады. Алғашқыда, сыртқы жанармай багындағы көбіктің түсуі, көбік жағылғанға дейін субстраттың ластануына байланысты деп есептелді. Бірақ STS-128 дайындық барысында көбіктегі қуыстар көбіктің түсуіне себеп болатын фактор ретінде анықталды. Қуыстардағы ауа, ұшу кезінде пайда болған жоғары температураның салдарынан кеңейіп, көбіктің бұзылуына әкелуі мүмкін.

30 шілде (ұшу күні 16)

Экипаж қондыруға дайындық үшін шаттлдың жүйелерін тексерді және DRAGONSat және ANDE 2 спутниктерін сәтті орбитаға шығарды. Шаттл қайта кіруге рұқсат алды, TPS түсірімдері ешқандай мәселе көрсетпеді. Шаттл 31 шілдеде KSC-ге қонудың екі мүмкіндігін бақылады, және шектеулі көмірқышқыл газын сіңіретін LiOH қоры болғандықтан, одан кейін қону мүмкін болмады.

31 шілде (ұшу күні 17, қону)

16 күндік миссиядан кейін, "Эндевор" 2009 жылдың 31 шілдесінде Кеннеди ғарыш орталығына сағат 10:48 EDT-де сәтті қонды. Литий гидроксидінің шектеулеріне байланысты, қону 1 тамызға дейін жүзеге асырылуы тиіс болды. 31 шілдеде қонуға екі мүмкіндік болды, соның біріншісі пайдаланылды.

Ояту қоңырауы

NASA "Егіздер" бағдарламасы кезінде астронавттарға музыка ойнау дәстүрін бастады және алғаш рет "Аполлон-15" миссиясында ұшқыштар экипажын ояту үшін музыка қолданды. Әрбір ән арнайы таңдалады, көбінесе астронавттардың отбасылары таңдайды, және әдетте экипаж мүшесінің бірі үшін ерекше мағынаға ие немесе олардың күнделікті іс-әрекеттерімен байланысты болады.

Flight Day Әншісі Сілтеме үшін ойналған күн
2 "These Are Days" 10,000 Maniacs Тимоти Копра WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
3 "Here Comes the Sun" The Beatles Марк Полански WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
4 "Home" Marc Broussard Дэвид Вольф WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
5 "Learning to Fly" Tom Petty Кристофер Кэссиди WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
6 "Thunderbirds March" Barry Gray Джули Пейетт WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
7 "Life Is a Highway" Rascal Flatts Том Маршберн WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
8 "Santa Monica" Everclear Дуглас Хёрли WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
9 "Tiny Dancer" Elton John Марк Полански WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
10 "Wish You Were Here" Pink Floyd Дэвид Вольф WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
11 "In Your Eyes" Peter Gabriel Том Маршберн WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
12 "Dixit Dominus" George Frederic Handel Джули Пейетт WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
13 "On the Sunny Side of the Street" Steve Tyrell Марк Полански WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
14 "God Bless the U. S. A." Lee Greenwood Крис Кэссиди WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
15 "Yellow" Coldplay Дуг Хёрли WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
16 "I Got You Babe" Sonny & Cher Коичи Ваката WAV MP3 ТРАНСКРИПТ
17 "Beautiful Day" U2 Том Маршберн WAV MP3 ТРАНСКРИПТ