Мишель Мартелли: Музыкант, президент Гаити және «Sweet Micky» лақабы

Кіріспе

Гаити президенті және компа музыканты (1961 жылы туған) Мишель Жозеф Мартелли

Әнші және клавишашы ретінде "Сладкий Микки" өзінің компа музыкасымен танымал, бұл негізінен гаити креол тілінде орындалатын гаити би музыкасының стилі, бірақ ол оны басқа стильдермен де үйлестірді. Мартелли синтезаторлар мен электрондық аспаптарға сүйенетін кішігірім топтармен компаның "жаңа буынын" танымал етті. 1989 жылдан 2008 жылға дейін Мартелли оннан астам студиялық альбом және көптеген концерттік дискілер жазды. 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында Гаитиде музыкант және клуб иесі болған Мартелли нео-Дювальешіл гаити әскерилері мен полициясымен, соның ішінде полиция бастығы Мишель Франсуа сияқты тұлғалармен байланысты болды, және ол 1991 жылғы Жан-Бертранд Аристидке қарсы төңкерілген билікке қолдау көрсетті. 1995 жылы Аристид қайтадан билікке келгеннен кейін Мартеллидің есімі төңкерілгендердің тізіміне енді, және ол шамамен бір жылға Гаитиден кетіп қалды. Осы уақыт ішінде ол "Президан" (Pa Manyen альбомында) әнін шығарды, бұл "компа ойнайтын президентті шақыратын көңілді ән" болды. Саяси ғалым Фредерик Томас үшін 2011 жылы Мишель Мартеллидің билікке келуі "заңды қарақшылықтың" басталуын білдірді және Гаити мемлекетінің құлдырау процесіндегі маңызды қадам болды.

Ерте өмір

Мартелли Коте-де-Ферде, Shell Oil компаниясының қызметкері Жерар Мартелли мен Мари Мадлен Мартеллидің (қыз есімі Де Прадинс, 1931 ж.т. – 21 қазан 2016 ж.с.) ұлы болып дүниеге келді. Анасының жағынан оның әкесі Аугуст де Прадинс 1915-1934 жылдардағы Гаитидегі АҚШ оккупациясына қарсы әзіл-қалжыңға толы наразылық әндерін жазған трубадур болған. Олар кейіннен Флорида штатының Майами қаласында шағын тойда үйленді. 1988 жылы Гаитиге қайтып келді. Мартелли "Дювальерлер кезінде рұқсат етілген жалғыз музыка – компас деп аталатын баяу меренг ырғағымен көңілді, романтикалық әндер орындаған".

Саяси мансап

1992 жылы Мартелли 1991 жылғы Гаити төңкерісінен кейін Жан Бертран Аристидтің қайта оралуын келіссөздер арқылы реттеуге жіберілген БҰҰ өкілінің келуіне қарсы өткен наразылықта ақысыз өнер көрсетті. Ол екінші орын алғандықтан сайлаудың екінші турында қатыса ма, әлде үшінші орын алғандықтан қатыспай ма, деген мәселені күмәндандырды. 2011 жылдың 3 ақпанында ол 2011 жылдың 20 наурызына белгіленген сайлаудың екінші турында қатысатыны жарияланды. 2011 жылдың 4 сәуірінде жоғары лауазымды шенеунік Мартеллидің кандидат Мирланд Манигаттан президенттік сайлаудың екінші турында 60%-дан астам дауыспен жеңіске жеткенін мәлімдеді.

Төрағалық

Землеттесерден кейін Мартелли 2011 жылдың 14 мамырында Гаити президенті болып ант берді. Бұл Гаити тарихында тұңғыш рет билік басындағы президенттің өкілеттігін оппозиция өкіліне бейбіт түрде тапсыруы болды. Землеттесердің жылдығында Гаитидің қазіргі премьер-министрі Жан Макс Беллерив Мартеллиге өзінің премьер-министрін таңдауға мүмкіндік беру үшін отставкаға кетті. Мартелли дереу землеттесерден кейінгі қайта құру процесінде реформалар жүргізуге уәде берді. 2011 жылдың тамызында Мартелли елдің әскерін қайта құру жоспарын жариялады. Бұл жоспар көптеген адам құқығы белсенділерінің алаңдауын тудырды, себебі олардың пікірінше, бұрынғы зұлматтарға жауапты әскерилердің қайта оралуы мүмкін. 2011 жылдың қыркүйегінде Мартелли экономиканы жақсартуды көздеген кеңесші кеңес құрды, оған бизнес өкілдері, банкирлер және бұрынғы АҚШ президенті Билл Клинтон сияқты саясаткерлер кірді. 2012 жылдың ақпанында Мартеллидің премьер-министрі Гарри Кониль бес айлық қызметтен кейін отставкаға кетті. Ол мамыр айында Гаитидің сыртқы істер министрі Лоран Ламотемен алмастырылды. 2012 жылдың наурыз және сәуір айларында Мартелли сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптауларға ұшырады. Оған 2010 жылғы землеттесер мен президенттік сайлау кезінде және одан кейін Доминикан Республикасының құрылыс компаниясының өзінің президенттігі кезінде келісімшарттарды алуын қамтамасыз ету үшін 2,6 миллион доллар көлемінде пара алғаны тағылды. Мартелли бұл айыптауларды жоққа шығарды. Феликс Баутистаға тиесілі немесе басқаратын компаниялар Гаитидің бұрынғы премьер-министрі Жан Макс Беллеривтің басшылығымен 200 миллион долларлық келісімшарттарға қол жеткізе алмады. 2013 жылдың қазанында Мартелли франко-польшалық қару-жарақ сатушы Пьер Дадакпен және екі канадалық бизнесменмен Île à Vache аралын дамыту жоспары – 20 миллиард долларлық жобаны талқылады. Алайда, бұл жоспар іске аспады, бірақ оның айналасында даулар туды. 2013 жылдың қараша айында елде өмір сүру құнының жоғары болуы мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы наразылық акциялары өтті. Сенатқа аралық сайлау 2012 жылдың мамырында өткізілуі тиіс болған, ал жергілікті сайлау үш жылға кешіктірілді. 2014 жылдың 26 қазанында сайлау күні үкімет пен оппозициялық сенаторлардың арасындағы сайлау заңдарына қатысты келіспеушіліктерге байланысты сайлау тағы да кейінге шегерілді. Гаити үкіметі сайлаудың кешіктірілуіне байланысты бірнеше ай бойы наразылыққа ұшырады. Гаити премьер-министрі Лоран Ламоте 14 желтоқсанда отставкаға кетті, оның орнына Эванс Пол тағайындалды. Алайда, көшедегі наразылық акциялары жалғасып, президенттің отставкаға кетуін талап етті. 2015 жылдың 13 қаңтарында парламент мерзімі аяқталғаннан кейін таратылды, ал төрт күннен кейін Порт-о-Пренсте мыңдаған наразылықшылар президенттің отставкасын талап етті. Полиция наразылықшыларды тарату үшін жас шығаратын газ бен су шашырату құралдарын қолданды. Мартелли наразылықшыларды қоғамдық тәртіпті сақтауға шақырды және келесі 48 сағат ішінде оппозициямен келісімге келіп, консенсус үкіметін құру туралы келісімге қол жеткізгенін мәлімдеді. 2015 жылдың наурыз айында парламент және президент сайлауының жаңа мерзімі жарияланды. Мартелли Гаити конституциясының талаптарына сәйкес, екі рет сайлауға қатыса алмады. 2015 жылдың 9 тамызында президент Мишель Мартелли басшылығымен Гаитиде тұңғыш рет сайлау өтті. Азаматтар 30 мүшелік Сенаттың үштен екісі мен 119 мүшелік Депутаттар Палатасын толтыру үшін бірінші турда дауыс берді. Елордада жас жігіттердің тобы қағаздан жасалған бюллетеньдерді жыртып тастады, ал қарулы полиция тәртіпті қалпына келтіру үшін әуеге оқ атты. Билік сайлау учаскесін жауып тастамай тұрып, наразылық білдіргендер тас лақтырды. Жергілікті БАҚ елдің басқа аймақтарындағы көптеген сайлау орындарының жабылуы және бірнеше рет дауыс берген күдікпен тұтқындалған адамдар туралы хабарлады. 54 сайлау учаскесі, яғни жалпы санының шамамен 5 пайызы, зорлық-зомбылық пен басқа да бұзушылықтарға байланысты жабылды. Гаитиде президенттік сайлаудың бірінші туры 2015 жылдың 25 қазанында өтеді. 2015 жылдың 25 қазанында Гаитиде жергілікті сайлаулар мен заңнамалық сайлаудың екінші турымен қатар президенттік сайлаулар өтті. Сайлаудың екінші туры 2015 жылдың 27 желтоқсанына жоспарланған. Уақытша сайлау кеңесінің алдын ала нәтижелері бойынша Жовенель Моиз 32,81% дауыс жинады, ал Джуд Селестин 25,27% дауыс жинады. 2015 жылдың 25 қазанында алдын ала нәтижелер жарияланғаннан кейін Джуд Селестин оларды мойындамады. Оның сын-қарысына тағы бес президенттік үміткер қосылды. Олар бірлескен мәлімнама жариялап, нәтижелерді «демократияға қарсы» деп бағалады және халықтың дауысын құрметтеуді талап етті. Мартелли Моизге ашық қолдау көрсетті. Селестиннің жақтастары Жан Шарль Моиздің «Pitit Desalin» платформасының жақтастарымен және бұрынғы президент Жан Бертрад Аристидтің «Fanmi Lavalas» партиясының жақтастарымен бірге көшеде наразылық акцияларын өткізді. Осы партияның президенттік үміткері Мариз Нарсис Жан Шарль Моизден кейін төртінші орынды иеленді және нәтижелерге наразылық білдірді. Наразылықшылар тас лақтырып, шиналарды өртеді. Полиция жас шығаратын газ қолданып, бірнеше адамды ұстады. Полиция бұрынғы бас прокурор Клоди Гассанның көлігін де тоқтатып тексерді, ол Моиздің жақтасы болып саналады. Мартелли 2016 жылдың 10 ақпанында президенттік лауазымнан кетті, Гаитиді бір апта президентсіз қалдырды. 2016 жылдың 17 ақпанында оның орнына Жоселерм Приверт келді, ол уақытша президент болды. 2015 жылғы сайлаудағы әлдеқандай да қатыстықтар туралы айыптауларға байланысты Приверт сайлау процесіне сенімділікті қалпына келтіру үшін бір айлық тексеру комиссиясын құрды. 2016 жылдың мамырында комиссия шамамен 13 000 бюллетеньді аудиттеп, сайлаудың әділ болмағанын анықтады және сайлауды толығымен қайта өткізуді ұсынды. 2015 жылы Fugees тобының Pras Бен Паттерсон режиссерлік еткен «Sweet Micky for President» атты құжаттық фильмін аяқтады. Фильм Мартеллидің Гаити президенті болып сайлануы және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресу жолын көрсетеді. Фильмнің әлемдік премьерасы 2015 жылғы Slamdance Film Festival-де өтті, кейіннен Showtime телеарнасында көрсетілді.

After the devastating earthquake, Martelly was sworn in as President of Haiti on 14 May 2011, marking the first time in Haitian history that an incumbent president peacefully transferred power to a member of the opposition. On the anniversary of the earthquake, the incumbent Haitian Prime Minister, Jean Max Bellerive, resigned to allow Martelly to choose his own Prime Minister. Martelly was quick to pledge reforms for the post earthquake reconstruction process. In August 2011, Martelly announced a plan to reinstate the nation's military. This plan was controversial as many human rights activists were concerned about the return of a military responsible for many atrocities in the past. In September 2011, Martelly formed an advisory board that included business executives, bankers, and politicians such as former U. S. President Bill Clinton, which he hoped would improve the economy. In February 2012, Martelly's Prime Minister Garry Conille resigned after having been in office five months. He was replaced in May by Laurent Lamothe, the Haitian Foreign Minister. Between March and April 2012, Martelly was accused of corruption, with allegations that during and after the 2010 earthquake and presidential election, he had accepted $2.6 million in bribes to ensure that a Dominican Republic construction company would continue to receive contracts under his presidency. Martelly denied the allegations. Companies owned or controlled by Félix Bautista had received no bid contracts worth $200 million, awarded by former Haitian Prime Minister Jean Max Bellerive. In October 2013, Martelly met with a Franco Polish arms dealer Pierre Dadak and two Canadian businessmen to discuss a $20 billion plan to develop Île à Vache, a plan which came to nothing, but has the source of some controversy. In November 2013, anti government protests were held in the country over the high cost of living and corruption. Mid term Senate elections had been originally due in May 2012, while the municipal poll was three years behind schedule. They were again postponed on 26 October 2014—the day they were due to be held—because of an ongoing stalemate between the government and a group of opposition senators over an electoral law. The Haitian government faced months of protests over the delayed elections. Haitian Prime Minister Laurent Lamothe resigned on 14 December and was replaced by Evans Paul. But street protests continued, with renewed calls for the president's resignation. On 13 January 2015, the parliament was dissolved after its term expired and four days later, thousands of protesters in Port au Prince again demanded the president's resignation. Police used tear gas and water cannon to disperse the crowd. Martelly urged protesters to respect public order and said he had reached a deal with the opposition to form a consensus government within the next 48 hours. New election dates were announced in March 2015, both for parliament and for president. Martelly was ineligible to run again as Haiti's constitution does not allow for consecutive terms. On 9 August 2015, the first election Haiti had under President Michel Martelly took place. The citizens voted in the first round to fill two thirds of the 30 member Senate and the entire 119 member Chamber of Deputies. In the capital, groups of young men ripped up paper ballots as heavily armed police shot into the air to re establish order. Rocks were thrown in response before authorities closed the polling station. Local media reported the closure of numerous polling places in other parts of the country and scattered arrests of people accused of voting more than once. 54 polling stations, roughly 5 percent of the total, were closed amid violence and other disruptions. The first round of Haiti's presidential election was scheduled for 25 October 2015. Presidential elections were held in Haiti on 25 October 2015, alongside local elections and the second round of the legislative elections. The runoff of this election were scheduled for 27 December 2015. According to preliminary results posted by the Provisional Electoral Council, Jovenel Moïse obtained 32.81% of the preferences, and Jude Célestin won 25.27%. After the preliminary results were published on 25 October 2015, Jude Célestin said he did not recognize them. His criticism was joined by five other presidential candidates. They issued a joint statement denouncing the results as "anti democratic" and called for the people's vote to be respected. Martelly openly declared his support for Moïse. The supporters of Célestin protested in the streets, together with the supporters of Jean Charles Moïse's Platfom Pitit Desalin and supporters of former President Jean Bertrand Aristide's Fanmi Lavalas party the presidential candidate of which, Maryse Narcisse, finished fourth behind Jean Charles Moïse and also denounced the results during a news conference. The protesters threw rocks and burned tires. The police responded with tear gas and made some arrests. The police also stopped and searched the vehicle of a former top government prosecutor, Claudy Gassant, who is a supporter of Moïse. Martelly resigned the presidency on 10 February 2016, leaving Haiti without a president for a week. On 17 February 2016, he was succeeded by Jocelerme Privert who served as interim president. Amid allegations of fraud in the 2015 elections, Privert created a month long verification commission to restore legitimacy to the electoral process. In May 2016, the commission audited ~13,000 ballots and determined that the elections had been dishonest and recommended a complete redo of the election. In 2015, Pras of the Fugees completed a documentary entitled Sweet Micky for President and directed by Ben Patterson. The film chronicles the rise of Martelly through his election to fight corruption as President of Haiti. The film had its World premiere at the 2015 Slamdance Film Festival and later appeared on Showtime.

Канада үкіметі Мартеллиге қарсы санкциялар

2022 жылғы 17 қарашада Канада Үкіметі Мартеллиге және бұрынғы премьер-министрлер Лоран Ламоте мен Жан Генри Сеантқа бірлескен санкциялар салды. Мартеллиге қарсы санкциялар Гаитидегі адам құқықтарының ауыр және жүйелі түрде бұзылуына қатысы бар деген күдікке жауап ретінде енгізілді. Мартелли Гаитидегі халықты қорқытып жатқан, зорлық-зомбылыққа ұшыраған қарулы топтарды қолдады деген айып тағылды. Санкциялар жарияланғанға 24 сағат бұрын Мартелли Майамиден Гаитиге тоғыз қорап багажбен оралғандығы белгілі болды. Канада премьер-министрі Джастин Трюдо кеңсесінен жасалған баспасөз хабарламасында Мартелли қарулы қылмыстық топтардың заңсыз қызметін қорғап, оларға көмектескен деп күдіктелетіні айтылды.

Жеке өмірі мен музыкалық мансабы

Мартелли 1986 жылы американдық азамат болған бірінші әйелінен ажырасты. Мартеллидің інісі Жирар АҚШ Қарулы күштерінде қызмет еткен. Мартелли қазір Гаитиде тұрады деп есептеледі, бірақ Флорида штатының Палм-Бич қаласында бірнеше үйі болған. Ол әйелі және бұрынғы менеджері София Сент-Ремь және олардың төрт баласы – Оливье, Сандро, Яни және Малаикамен бірге тұрады. 2006 жылы Мартелли жазу және сахналық өнерден ресми емес түрде зейнеткерлікке шыққанын хабарлады, бірақ екі жылдан кейін «Magouyè» атты жаңа әнімен және «Bandi Legal yo ki rive» бейнефильмімен музыкаға оралғанын мәлімдеді. Ол Порт-о-Пренс қонақ үйінің директоры және музыкант Ричард Морстың туысы. 2012 жылдың сәуір айында Мартелли өкпелік эмболия деген диагноз қойылған ем үшін АҚШ-қа жеткізілді. Бұл жағдай иығына жасалған операциядан кейін қолының қимылсыз болуына байланысты туындаған.

Дискография

TitleReleasedTypeLabelas Woule Woule1989Geronimo Michel MartellyAnba Rad La1990StudioAP Michel MartellyThe Sweetest1992StudioJosyMichel MartellyMin Koze A1993StudioJosyMichel MartellyI Don't Care1994StudioJosyMichel MartellyPa Manyen1995StudioJosyMichel MartellyTout Cé Mately1996StudioDéclicMichel MartellyAloufa1997StudioAntillesMichel MartellyBest of Sweet Micky1997CompilationDéclicSweet Micky100.000 Volts1998StudioMini RecordsMichel MartellyAn Bolewo 1998LiveAnsonSweet MickyDènye Okazyon1999StudioGeronimo Michel MartellyJojo Ban'm Nouvel Micky 1999LiveExitMichel Martelly100% KaKa 1999LiveMad DogSweet MickyMichel Martelly Live2000LiveCréonSweet MickySiSiSi2001Studio CréonMichel MartellyLive au café des arts: Vol. 2 2001LiveGeronimoSweet Micky200% KaKa 2001Studio/LiveMad DogSweet MickyRale Kow La ? ?? ?LiveGeronimoSweet Micky400% KaKa 2002LiveMad DogSweet MickyLive at Best Western2002LiveGeronimoSweet MickyBest of Michel Martelly2002CompilationCréonMichel MartellyTotot2003StudioADSweet MickyMicky Chez Lui (Micky Bolero 2)2003ExitSweet MickySweet Micky Live2003LiveGeronimoSweet MickyNew Repertoire 2004LiveExitSweet MickyBabaille Micky Mix2004ExitSweet MickyGNB2005StudioD FactoSweet MickySweet Micky with Robert Martino: Live Vol. 12005LiveTouche DouceSweet MickySweet Micky with Robert Martino: Live Vol. 12005LiveTouche DouceSweet MickyMicky ap Trip 2005LiveExitSweet MickySweet Micky & Djakout: Live 20062006LiveFeelingSweet MickyJojo Ban'm Nouvel Micky2006LiveExitMichel MartellySweet Micky vs Dega2007LiveArnold Sweet MickyLive in Miami (Ouvè Kôw)2007LiveAcoustique Sweet MickyBlazin' Live2007LiveExitSweet MickyBandi Légal2008StudioAntillesSweet MickyMicky & Sons2008AntillesSweet MickyVin' Pran Konpa 2008StudioPatrickSweet MickyKonpa Prezidantiyèl 2010LiveSweet MickySweet MickyPrézidan Éspwa Vote #8 2011StudioArnoldZic Sweet Micky