Кіріспе
Исламдық ұғымда Құдайға сенім білдіру немесе Құдайдың жоспарына сену. Араб тілінде Тәуаққұл (تَوَكُّل) – "сену" немесе "сүйену" (бір нәрсеге немесе біреуге) мағынасын беретін "тауаққалла" (تَوَكَّلَ) етістігінің сөздік атауы. Бұл сөз Исламда Құдайға сенім білдіру немесе "Құдайдың жоспарына сену" ұғымын білдіреді. Ол "Аллаға толық сенім арту және тек Оған ғана сүйену" ретінде қарастырылады. Бұны Құдайдың жанында болу деуге болады. Тәуаққұл теологиялық ұғым ретінде Шақиқ әл Балхи (810 ж.ө.) арқылы қалыптастырылып, рухани күй немесе хал ретінде анықталды. Тәуаққұл сондай-ақ, зухдтың жоғары дәрежесінің табиғи нәтижесі саналады. Зухд – тәуәккүлге, яғни "кедейлікті сүйіп, Құдайға сенуге" негізделген деп сипатталады. Бұл тәуәккүл – кемел иманның салдары ма, деген пікірталас тудырды. Бір автор Құдайға сенуді анасының сүтін іздеп, әрдайым табатын нәрестеге теңеді. Оның айтуынша, нәресте сияқты, Құдайға сенген адам да әрдайым Құдайға жетеді. Тәуәккүлдің үш деңгейі бар: иман келтіргендердің сенімі, таңдаулылардың сенімі және таңдаулылардың ішіндегі таңдаулылардың сенімі. Осы деңгейлердің әрқайсысына сананы және өзіндік сананы белсенді түрде жаңарту арқылы қол жеткізіледі. Иман келтіргендердің сенімі – күнделікті өмір сүру және ертең не болатыны туралы уайымдамау, тек Құдайдың жоспарлағандарына сену.
In the Arabic language, Tawakkul (تَوَكُّل) is a verbal noun of the verb tawakkala (تَوَكَّلَ), meaning "to put trust" or "to rely" (into or on something or someone). It is also the word for the Islamic concept of the reliance on God or "trusting in God's plan". It is seen as "perfect trust in God and reliance on Him alone." It can also be referred to as God consciousness. Tawakkul as a theological concept was formalized by Shaqiq al Balkhi (d. 810), who defined it as a spiritual state or hal. Tawakkul is also considered a natural result of extreme zuhd. Zuhd can be described as being based on tawakkul or "trust in God alongside love of poverty." This has led to an argument over whether tawakkul is a consequence of perfect faith. An author wrote that someone that trusts in God is like a baby seeking its mother's breast and always finds it. He says that just like the infant, the one who trusts God is always led to God. It has been said that there are three ranks of tawakkul: the trust of the believers, the trust of the select, and the trust of the select of the select. Each of these ranks are achieved through active reformation of the mind and self. The trust of the believers is simply living one day at a time and not worrying what tomorrow will bring you; simply trusting in what God has planned.
Құран
Тәуәккүлдің белсенді түрі Құранда 38 рет кездеседі. Егер сенуші болсаңдар, толығымен Аллаға сеніңдер. (Құран 5:23)
Ол – шығыс пен батыстың Раббысы, Одан басқа ешбір құдай жоқ. Сондықтан Оны қамқоршың етіңдер. (Құран 73:9)
Тірі, өлмейтін Аллаға сеніп, Оны мақтаңдар. (Құран 25:58)
Сенушілер Аллаға ғана сенсін. (Құран 14:12)
He is Rabb of the east and west, there is no deity except Him, so take him as your Protector. (Quran 73:9)
Put your trust in the living Allah who never dies, and celebrate His praise. (Quran 25:58)
In Allah should the trustful trust. (Quran 14:12)
Фиқһ
Рабиа сияқты көптеген мұсылман аңыздары тәуәккұлді көрсетеді. Рабиғаның хаж жолында шөлде есегі өлгенде, ол керуендерден көмек сұраудан бас тартып, тек Құдайға сеніп, Оның күтімін күтті. Сахл әл-Тустари болса, екінші себептерді көрудің Құдайға деген сенімсіздіктің белгісі екенін айтқан.
Интерпретация
Исламның ерте замандарынан бері тәуәккүлдің күнделікті өмірде жақсы қасиет ретінде қаншалықты орын алуы туралы пікірталас болып келген. Бұл пікірталас, тәуәккүлдің Алланың аралық себептер арқылы әрекет етуіне мүмкіндік беретіні немесе бермейтіні және Аллаға сенудің деңгейі сияқты мәселелер төңірегінде өрбіген. Құдайға толық және абсолютті тәуелділік, яғни тағдыршылдыққа ұқсас көзқарас, діннен бойын бұрған зұһдылардың арасында кең таралған. Алайда, Баязид Бастами сияқты ойшылдар "кәсаб" яки "өмірлік күнкөріс табу" деген жақсы қасиетті қолдайды.