Кіріспе

Ежелгі Үндістан патшалығы, Махабарат эпосындағы Панчала патшалығы.

Панчала (पञ्चाल Pañcāla) патшалығы ежелгі Үндістанның тарихи Махаджанападаларының бірі болды (б.з.д. 30-4 ғасырлар). Ол Махападма Нанда билік еткен кезеңде Нанда империясына қосылды. Ахиччхатра солтүстік Панчаланың, ал Кампилья оңтүстік Панчаланың астанасы болды.

География

Панчала патшалығы (Махабхарата) солтүстіктегі Гималай тауларынан басталып, Шарманвати өзеніне дейін созылады; батысында Куру, Сурасена және Мацья патшалықтары орналасқан, ал шығысында Наймиша орманы жатыр. Кейіннен Панчала екіге бөлінді: Оңтүстік Панчала ("нағыз Панчала", орталығы Кампилья қаласы, Пандавовтың әкесі Друпада билік еткен) және Солтүстік Панчала (орталығы Ахичатра қаласы, Дронаның ұлы Ашваттхама билік еткен). Дрона – Друпаданың досы болған, бірақ кейін оның жауына айналды. Екі Панчаланың арасын Ганг өзені бөліп тұрды.

Панчала патшалығының пайда болуы

Яятидің ұлы Пурудан Сантануға дейінгі әулет. Махабхаратадан алынған келесі үзінді Пуру әулетінен тараған патшалардың тегін сипаттайды және Курулар мен Панчалалардың бір түбірден тарағанын көрсетеді: "Жанамежая Пурудан тараған патшалардың тарихын естігісі келгенде, Вайсампаяна Пуру әулетінің патшалар тегін баяндады".

Панчала мен Курус аталарының арасындағы соғыс

Құрлар мен панчалалар арасындағы соғыстың салдарынан Құрлар Синдху өзенінің жағалауына жер аударылды. Рикша Жала мен Рупинаның үлкені болғандықтан патша болды. Рикшаның Самварана деген ұлы болды, ол патшалық әулеттің негізін қалады. Самварананың тұсында ашаршылық, індет, құрғақшылық және аурулар халықты қатты қырып-жойды. Панчала патшасы осы уақытта төрт түрлі әскерімен және он ақшаухинимен шабуыл жасады. Самварана отбасымен және үкіметімен Синду немесе Тапати өзенінің бойындағы орманда жер аударылды, соңғысы батыс тауларының етегіне дейін созылды. Мұнда бараттар мың жыл өмір сүрді. Самварананың әйелі Тапатидан (Күн әулетінің патшасы Сұрияның қызы) Куру деген ұлы болды. Бір күні дана Васишта діни қызметкер болып, жер аударылған Бхаратаға келіп, оны кшатриялардың ханы етіп тағайындады. Патша өзінің ескі астанасын қайтадан басып алып, барлық монархтарды өзіне алым-салық төлеуге мәжбүр етті. Куру өте ізгі адам болғандықтан, халқы оны патша етіп тағайындады, осылай Құру әулеті мен Құру Корольдігі құрылды. Оның құрметіне Құружанғала деген алаң аталды, және сонда ол тақуалыққа беріліп, тақуалық жолын ұстады. Васиштаның ұрпақтары көптеген буын бойы патшалардың Күн әулетінің діни қызметкерлері болды, әсіресе Икшвакулар. Сондықтан Самварана Васиштаны діни қызметкер етіп алды, Күн әулетінен үйленді. Самварана Тапати өзенінің жанында тұрғанда Тапатиге ғашық болғаны туралы тарих – оның әкесі, патша Сұриядан оның қолына үйленуге Махараштра мен Васишта көмектесті.

Друпада Панчаланың патшасы болады .

Солтүстік Панчала патшасы Пришат, Барадважаның жақын досы, Друпада есімді ұлы болған. Друпада Дронамен ойнау және оқу үшін Барадважаның ашрамына күн сайын келіп тұратын. Пришат қайтыс болған соң, Друпада оның орнына патша болды, бірақ Дронамен достығын үзді. Друпада Дронаны «сен патша емес, жалғыз кедей брахмансың» деп қорлады.

Панчала патшалығының бөлінуі

Дрона өзінің шәкірті Арджуна мен басқа да Куру ханзадалары арқылы Друпаданы жеңіп, ескі қарыздарын өтеді. Дрона тұтқынға түскен Друпадаға былай деді: "Бұрын маған патша емес адам патшаның досы бола алмайды дедің. Сондықтан, уа, Яджнасена (Друпада), мен сенің патшалығыңның жартысын сақтаймын. Сен Бхагиратхи (Ганг) өзенінің оңтүстігіндегі барлық жердің патшасы бол, ал мен сол өзеннің солтүстігіндегі барлық жердің патшасы боламын. Ал, Панчала, қаласаң, енді мені досың деп біл. Бұл сөздерді естіген Друпда былай деп жауап берді: "Сен жомарт жансың, күштісің. Сондықтан, уа, Брахман, сенің істегеніңе таңқалмаймын. Мен сенің қасыңда болуға қуаныштымын және мәңгілік достыққа ниеттенемін. Осыдан кейін Дрона Панчала патшасын босатып, оған тиіс құрмет көрсетіп, патшалықтың жартысын сыйлады. Содан бері Друпада көп қалалар мен қалаларға толы Ганг өзенінің жағасындағы Маканди провинциясындағы Кампилья қаласында қайғымен өмір сүре бастады. Дронан жеңілгеннен кейін Друпада Чарманвати өзенінің жағалауына дейін Оңтүстік Панчалаларды биледі. Ал Дрона Ахичатрада тұра берді. Осылайша, Арджунаның алған және Дронаға сыйланған Ахичатраның қалалар мен қалаларға толы аймағы болды."

Ежелгі Үндістанда панчалалар мен курулардың жоғары мәртебесі

Құрулар мен панчалалар ежелгі Үндістанда билеуші тайпалардың ең бастысы саналды, себебі олар Веда дінін догматикалық және ең таза түрінде ұстанды. Басқа тайпалар осы тайпалардың салтын үлгі етіп алып, Веда діндеріне қабылданды. Панчаладан бастап, Кауравалар, Наймишалар (Панчаланың шығысындағы орманды ел), Мацъялар – барлығы діннің мәнін біледі. Солтүстік тайпаларының қарттары, Аңгалар, Мағадхалар өзінің адалдық екенін білмей, Куру-Панчалалардың жолын ұстанады. Құрулар мен панчалалар жарты сөзден түсінеді, ал Салвалар толық айтылғанша түсіне алмайды. Мағадхалар белгілерден хабар алады, Кошалалар көріп түсінеді. Таулық тайпалар, мысалы Сивилер, өте ақымақ. Явандар – барлығын білетін халық, ал Суралар – одан да білгіш. Млечхалар өз қиялының туындыларына берілген, оларды басқа халықтар түсіне алмайды. Панчалалар Ведаларда белгіленген міндеттерді орындайды, Кауравалар – шындықты сақтайды, Мацъялар мен Сурасеналар құрбандық шалады. Мацъялардан бастап, Куру және Панчала елдерінің тұрғындары, Наймишалар және басқа да құрметті халықтар, барлық тайпалардың имандылары діннің мәңгілік шындықтарын біледі. Кауравалар, Панчалалар, Салвалар, Мацъялар, Наймишалар, Кошалалар, Касапаундралар, Калингалар, Мағадхалар және Чедилер – барлығы да құтталған, мәңгілік діннің мәнін біледі.

Кичака - Мацзя әскерінің бас қолбасшысы

Кичака патшалығы Панчаланың оңтүстігінде жатқан аймақ болды. Оны Кичака тайпасының патшалары биледі. Олар сута кастасына жататын, яғни брахман әйелдерінен туған кшатриялардың ұрпақтары. Кичака тайпасынан бірі Вирата патшаның қол астындағы Мацья әскерінің бас қолбасшысы болды. Пандава Бхима, Кичаканың Пандавалардың әйелі Драупадиге жасаған зұлымдықтары үшін оны өлтірді. Кичака патшалығы сонымен қатар Вирата патшаның билігіндегі Мацья патшалығының шығысында орналасқан еді. Бұл аймақ Мацьялар мен Панчалалармен одақтас болған және өздерінің тәуелсіз билеушілері болған сияқты. Оның астанасы Ветракия, Ветравати (Бетва) өзенінің жағасында, сондай-ақ Суктимати деп те аталатын жерде орналасқан.

Экачакра деп аталатын қала

Дүйріодана оларды Варанаватада (Куру қаласы) өлтіруге тырысқаннан кейін, пандалар осы аумаққа қарасты Экачакра деген кішкентай қалада саяхаттары барысында өмір сүрді деп есептеледі. Пандавалар саяхаттарында Мацья, Тригарта, Панчала және Кичка елдерін, сондай-ақ көптеген әдемі орман мен көлдерді көрді. Олардың барлығы шаштарын ұзарта тоғытып, ағаш қабықтарынан және жануарлар терісінен киім киіп жүрді. Олар аскеттердің киімдерін киіп, Рик және басқа да Ведаларды, барлық Ведаңгаларды, сондай-ақ мораль және саясат ғылымдарын оқыды. Соңында олар Вьясамен кездесті. Ол оларға: "Алдарыңда көп ұзамай керемет қала бар", – деді. Осы сөздерімен ол оларды Экачакра қаласына бастап барды. Экачакраға келген соң, пандалар қысқа мерзімге брахманның үйінде тұрып, садақаға сүйенді. Осы уақытта Бхима Бака (Вака) есімді ракшасты өлтірді, ал Ветракияда Кичкака патшалығының істерін басқарып, осы патшалықты Баканың үлескерлік билігінен құтқартты.

Пандавалардың Екачакрадан Кампильяға дейінгі сапары

Пандалар аналарымен бірге ханшайым Драупадидің өз таңдауына қатысу үшін Панчалаға бет алды. Олар солтүстік бағытта күндіз-түні жол жүріп, маңдайында жарты ай белгісі бар Шиваның қасиетті ғибадатханасына жетті. Содан кейін, адамдардың арасындағы батырлар, Пандудың ұлдары Ганг өзенінің жағалауына келді. Бұл Ангарапарна деген орман еді. Мұнда олар Ангарапарна есімді Гандарвамен кездесті. Одан кейін олар Үткочака деген жерге барды, онда Даумия ғибраткерімен танысты. Олар Девланың інісі Дхаумьяны діни қызметкер ретінде тағайындады. Сосын олар әдемі орман мен көлдерді аралап, баяу жылдамдықпен Панчала патшасы Друпәда билеген оңтүстік Панчала еліне жетті. Олар солтүстік-шығысқа қарай, жол бойында көрген көркем орман мен көлдерде тоқтағанда, Панчала астанасына кірді. Астананы (Кампиля) және бекіністі көріп, олар сақалды құмырашының үйіне орналасты. Ханшайымның өз таңдау рәсімін (Сваямвара) көруге құштар азаматтар, теңіздей шу көтеріп, амфитеатрдың айналасына орнатылған жайларға отырды. Әртүрлі елдерден келген патшалар солтүстік-шығыс қақпасы арқылы үлкен амфитеатрға кірді. Ал амфитеатр, Друпәданың астанасының солтүстік-шығысындағы ыстық жерде орнатылып, әдемі сарайлармен қоршалған еді. Оның барлық жағы биік қабырғалармен және қақпалары бар ормен қоршалған. Пандалар да сол амфитеатрға кіріп, брахмандармен бірге отырып, Панчала патшасының теңдесі жоқ байлығын тамашалады. "Арджуна Драупадиді жеңіп алу үшін өткізілген жарыста жеңіске жетті".

Кәньякубжа патшалығы

Бұл патшалық қазіргі Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Каннаудж ауданы деп саналады. Оңтүстік Панчала патшасы Друпaд билік еткен кезде, бұл аймақ Оңтүстік Панчаланың бір бөлігі болған. Гадхи туған тегі Кусика патшаларының ұрпақтарынан, ал Гадхидің ұлы Вишвамитра бұл патшалықтың бұрынғы билеушілері болған. Гадхидің қызы Ришикаға (солтүстіктегі Ришикалармен байланысты болуы мүмкін) Бхаргава тайпасынан шыққан адамға үйленді. Ришиканың ұлы Жамадагни, ал Жамадагнидің ұлы – белгілі Бхаргава Рама болды. Гадхи Ришикаға олардың тегіндегі бір дәстүр туралы айтады: үйленген кезде күйеу жігіт келінге 3000 қоңыр түсті жылқыны қалыңмал ретінде беруі керек. (Бұл дәстүр Мадра мәдениетіне ұқсас.) Ришика жылқыларды Варунадан алады (Варуна – батыс мәдениеттерінің белгісі. Арджуна да өте жақсы күймесін, жылқыларын және садағын Варунадан алған). Жылқылар Ганг өзенін кешіп, Каньякубжа астанасына жетті. Олар өзеннен өткен жер "жылқы қонған жер" деп аталды. Каньякубжадан шалқары қашықтықта, Гангтың қасиетті жағасындағы бір жер әлі күнге дейін сол жылқылардың пайда болуына байланысты Асватиртха деп аталады. Кусикалар мен Бхаргава Ришикаларының ежелгі батыс мәдениеттерімен байланысы бар сияқты (қараңыз: Бахлика мәдениеті, Мадра мәдениеті, Ришика патшалығы және Ришикалар). Вишвамитра (Кусика тегі) кшатрий ретінде дүниеге келді, кейіннен Мадра мәдениеттерінде кең таралғандай, брахман болды. Бхаргава Рама (Ришика тегі) Каиласа аймағынан (Тибеттегі Каиласа таулары) алған соғыс балғасын шебер қолданды. Ришика тайпасының орналасқан жері осы аймақтан көп алшақтамаған. Жылқыны қалыңмал ретінде беру немесе қабылдау салты солтүстік-батыс мәдениетінің белгісі. Бхаргавалар (Ришикалар немесе Ришикалар) және Кусикалар өздерін брахман немесе кшатрий деп ерекшелендірмеген сияқты. Алайда, кейінірек, Веда діні төрт касталық жүйеде қатаң болған кезде, Бхаргавалар брахмандар, ал Кусикалар кшатрийлер ретінде қабылданды. Гадхидің әскері өте күшті болған. Вишвамитраның да үлкен әскері, көптеген жануарлары мен көліктері болған. Ол осы жануарлар мен көліктерді пайдаланып, орманды аралап, аң аулаған. Саяхаты барысында ол Васиштха данасымен кездесті. Ол данамен мал байлығы мәселесінде дауласты. (Ежелгі Үнді патшалықтарында мал байлығы үшін даулар жиі туыратын (Мысалы, Мацья патшалығындағы Мацья мен Тригарта тайпалары арасындағы мал байлығы үшін болған дауды қараңыз)). Вишвамитра мал байлығын иелену үшін көптеген жергілікті әскерлермен күресуге мәжбүр болды (қараңыз: Дравида патшалығы, Керала патшалығы, Пундра патшалығы, Кирата патшалығы, Гималай патшалығы). Ол жергілікті әскерлерден жеңіліске ұшырады. Васиштхадан жеңілгеннен кейін Вишвамитра аскеттік өмір салтын қабылдады. Бхаргава Рама Хехия тайпалары сияқты көптеген тайпаларды жеңіп, кейіннен аскеттік өмір салтын қабылдады. Осылайша, Кусикалар мен Бхаргава Ришикалары – жауынгер тайпалар, сонымен қатар діни қызметкерлерге ұқсас адамдар еді. Панчала елінде Утпала деген орман бар, онда Кусика тегінен шыққан Вишвамитра ұлымен бірге құрбандық шалған.

Пандавалардың Двиата көлінен Маця патшалығына дейінгі жолы

Панчала – Пандавалар 13 жыл бойы жасырын өмір сүруді қарастырған елдердің бірі болды. Бұл елдердің ішінде Чеди, Матсья, Сурасена, Паттахчара, Дасарна, Навараштра, Малла, Сальва, Югандара, Саураштра, Аванти және кең жайлы Кунтираштра патшалықтары да бар еді. Пандавалар өздерінің 13 жылдық жасырын өмірі үшін Матсья патшалығын таңдады. Пандавалар бас қызметшісі Индрасена мен басқаларын бос күймелерді алып, дереу Двараватиге баруға бұйырды. Драупадидің барлық қызметшілеріне Панчала патшалығына бару бұйрылды. Содан кейін Пандавалар Дуайта орманындағы Дуайта көлінен шығып, Матсья патшалығына бет алды. Олардың рухани тәлімгері Дхаумья қасиетті оттарын алып, Панчала патшалығына аттанды. Пандавалар шығысқа қарай саяхаттап, Ямуна өзеніне жетті. Ямунаның оңтүстік жағалауымен өтіп, Якриллома және Сурасена жерлерін басып өтті. Сосын, мүмкін, Дюрьодхананың тыңшыларын жаңылыстыру үшін, батысқа бұрылды. Олар Панчала елін оң жақта (солтүстік жақта) қалдырып, ал Дасарна елін сол жақта (оңтүстік жақта) қалдырып, Матсья патшалығына кірді.

Мағадха патшаларының Панчалаға әсері

Мағадха патшасы Джарасанданың күшімен көптеген ежелгі тайпалар өздерінің иеліктерін көшіруге мәжбүр болды. Олардың ішінде Сурасена патшалығынан оңтүстік-батысқа қарай Анарта патшалығына қашқан Ядавалар ең белгілілері болды. Салваяна тайпасының патшасы, оның туғандары мен ізбасарлары, сондай-ақ оңтүстік Панчалалар мен шығыс Косалалар да Кунти еліне (осы патшалықтардың оңтүстігіне) қашуға мәжбүр болды. Тек Джарасанда патша есімдері айтылғанымен, бұл жағдай Джарасанданың ата-бабалары болған, күшті Мағадха патшаларының көптеген буындарының нәтижесінде туындауы мүмкін. Друпада билік еткен кезде оңтүстік Панчаланың орны ауысқандығы туралы нақты мәлімет жоқ. Егер осы жағдайды Джарасанда ғана жасаған болса, одан бұрын немесе кейін басқа Мағадха патшаларының қатысы болмаса, онда оңтүстік Панчаланың бұл қозғалысы уақытша болуы мүмкін.

Панчала мен Дашарнаның даулары

Оңтүстікте жатқан Дашарна патшалығы мен оңтүстік Панчала патшасы Друпада арасында Дашарна ханшайымына үйленген ханзада Шихандидің жынысы мәселесі бойынша дау туды.

Панчаланың Пандава патшасы Юдхиштхирамен одақтасуы

Бхима Юдхиштхираның Раджасуя құрбандығы үшін алым-салық жинады, шығысқа жасаған әскери жорығы барысында, және туған қаласы Индрапрастадан шыққаннан кейін алғаш рет Панчала патшалығына барды. Юдхиштхираға тек екі тайпа ғана салық төлемеді, атап айтқанда, некелік байланыс болғандықтан Панчалалар, ал андхакалар мен вришнилер (Анарта Ядавалары) – достық қарым-қатынас себепті. Дюрьёдхана пандаваларды жер аударғанда, панчалалар мен ядавалар оларды Чедилер мен Кекеялар сияқты басқа туыстарымен бірге күтіп алды. Драупадидің бес ұлы Пандавалардың он үш жылдық жер аударылу кезеңінде біраз уақытын Панчалада, ал қалғанын Дуаракада өткізді. Юдхиштхира бүкіл Үндістанды аралап саяхат жасағанда, өзінің ізбасарларының әлсіздерін Куру патшалығының Дхритараштрасына баруға, ал ол оларға көмектеспесе, Оңтүстік Панчаланың патшасы Друпадаға баруға кеңес берді. Юдхиштхира және оның ізбасарлары Мацья патшасы Виратамен бірге соғысқа дайындық бастады (Курукшетра соғысы). Вирата мен оның туыстары барлық патшаларға хабар жіберді, Панчала патшасы Друпада да солай істеді. Пандавалардың, сондай-ақ Мацьялар мен Панчалалардың екі патшасының тілегі бойынша көптеген патшалар олардың ісіне көмектесу үшін жиналды. Дрюпада бейбіт келіссөздердің бастапқы кезеңі үшін өзінің жұбанын Хастинапураға жіберді. Панчалалардың патшасы Друпада, Дриштадьюмна бастаған он батыр ұлы Сатьяжит және басқаларымен қоршалған, Шихандидің сенімді қорғауымен, әскерін қажетті жарақтармен жабдықтап, толық Ақшаухинимен Пандаваларға қосылды.

Панчалалар Курукшетра соғысында

Панчалалар Курукшетра соғысында Пандавалардың ең жақын одақтастары болды. Панчала князі Дхристадиумна – Пандава әскерінің бас қолбасшысы еді. Көптеген панчала батырлары осы соғыста шайқасты. Олардың көпшілігі соғыс соңына дейін тірі қалды. Алайда, соғыстың соңғы күні, олар шатырларында ұйықтағанда Ашватхама жасаған шабуылда бәрі қаза болды. Ашватхама – Куру патшасы Дурйодхананың билігінде болған Панчала патшалығының жартысының, атап айтқанда Солтүстік Панчаланың билеушісі еді. Осыдан кейін Солтүстік Панчала Куру патшалығының провинциясы деңгейіне төмендетілді. Бұл саяси фактор Панчалалардың (Оңтүстік Панчалалардың) Куру патшалығындағы бүлікші күш – Пандавалармен туыс болуына себеп болуы мүмкін. Курукшетра соғысында Пандаваларды қолдау арқылы олар жоғалтқан Панчала жерлерін қайтаруға ұмтылған болуы керек.

Панчала батырлары

Сатьяжит – Друпада патшасының Панчала әскерінің бас қолбасшысы болды. Ол Куру патшалығында соғыс өнеріндегі ұстаз Дронаның шәкірті Арджунамен шайқасты. Құрукшетра соғысына Панчала әскерінің бір Ақшоухини тобын бастап келді. Панчалалардың батыр жауынгерлері, атап айтқанда, Джаянта, Амитаужас және ұлы күйме жауынгері Сатьяжит – Бишманың айтуынша, Махаратхалар еді. Ол соғыстың 12-ші күні Дронаның қолынан қаза тапты. Панчала ханзадалары Юдхаманью мен Уттамаужас Арджунаның соғыс машиналарының дөңгелектерін қорғады. Сол сияқты Панчала ханзадасы Кумара Юдхиштхираның соғыс машинасының дөңгелектерін қорғаушылардың бірі болды, оған Югандара қаласынан (Куружангаланың батысында, Гарьяна немесе Пәнжабта орналасқан) шыққан Югадара да қосылды. Кумара мен Югандхараны Дрона өлтірді. Виаградатта – Дронаның Синхасенамен бірге өлтірген тағы бір Панчала ханзадасы. Дхриштадьюмна, Шиханди, Джанмеджая (Дурмукшаның ұлы), Чандрасен, Мадрасен, Критаварман, Дхрува, Дхара, Васучандра және Сутеджана – Панчала батырлары еді, олардың кейбіреулері Друпаданың ұлдары болды. Друпаданың он ұлы және Курукшетра соғысындағыдай бес ұлы болды (мұнда бір шатасу бар). Сурата мен Сатрунджая – Ашватама өлтірген Друпаданың ұлдары. Врика мен Панчалья – Дрона өлтірген Друпаданың ұлдары. Друпаданың үш немересі де соғыста болды. Шихандидің ұлы Кшатрадева соғыста қатысты. Дхристадьюмнаның жас ұлдары Дронаның қолынан соғыста қаза тапты. Дронаның қолынан қаза тапқан басқа Панчала басшылары Кетма мен Васудхана болды. Валаника, Жаянника, Жая, Пришдхра және Чандрасена – бұл батырлар да Ашватама өлтірген Панчала батырлары деп есептеледі.

Сомакалар, Сринджаялар және Прабхадракалар

Бұл үш есім Курукшетра соғысының тарихында Панчалалармен байланысты немесе Панчалалардың өзі ретінде жиі кездеседі. Шринджаялар мен Сомакалар Панчалалармен туыстық байланыс арқылы одақтас болған, Панчала тайпасын құраған бір патшалық әулеттің әртүрлі тармақтарынан тараған тайпалар еді. Олар Панчала патшалығының әр түрлі провинцияларында қоныстанды. Прабхадракалар Курукшетра соғысында қолданылған Панчала әскерінің элиталық тобы болған сияқты.

Сринджаялар

Шринджая патшасы Хотавахана Каси ханшайымы Амбаның (Амва) аналық әкесі. Салвадан келген Амва Саихаватия (Саикавати өзенінің жағасында мекендеген) дананың ашрамасында болды. Хотавахана осы жерде немересімен кездесті. Ол Бхаргава Раманың досы еді. Дрона үшін Друпаданы тұтқындауға тырысқан Арджунаға Панчала және Шринджаялар шабуыл жасады. Ұттамұжас – Шринджаяның ұлы, соғыс арбасын шебер басқан жауынгер. Шринджаялар мен Панчалалар көптеген жерлерде бөлек тайпалар болды. Чедилер, Андхакалар, Вишнилер, Бхожалар, Кукуралар және Шринджаялар – бөлек тайпалар еді. Мұнда Андхакалар, Виршинилер, Бхожалар және Кукуралар Ядава тайпасына жататын тайпалар болатын. Касилер (Каси), Чедилер, Мацъялар, Шринджаялар, Панчалалар және Прабхадракалар – бөлек тайпалар еді. Чедилер, Шринджаялар, Касилер және Косалалар Пандавалар үшін бірге шайқасты. Шринджая патшасы (1,1) жерінде жаулап алушылардың ішінде ең ұлысы деп еске алынады. Ол (2,8) жерінде де аталған. (7,53) жерінде Шринджая Свитя есімді патшаның ұлы ретінде айтылған. Синжаяның Суварнаштивин есімді ұлын бала кезінде қарақшылар тобы өлтірген. Нарада және Парвата (Нараданың қарындасының ұлы (12,30)) Шринджаяның достары болды. (7,53-69) тарауларында Нараданың Шринджаяға ұлының қазасына көңіл жеткізу үшін айтқан сөздері баяндалған. Бұл туралы (12,29,30,31) жерлерінде де айтылған. Бишма (5,164) жерінде Шринджаялар мен Салвейлердің бүкіл әскерін жеңе алатынын айтады (Салвей Курудың батысында, ал Панчала оның шығысында орналасқан). Шринджаялар көптеген жерлерде Панчалалармен бірдей есептелген. (3,33,35), (5,22, 24, 25, 26, 28, 48, 71, 72, 82, 93, 127, 162, 163, 168), (6,16, 45, 59, 60, 72, 73, 74, 75, 87, 91, 99, 108, 109, 110, 115, 116, 120), (7,2, 7, 9, 12, 13, 14, 16, 33, 76, 92, 94, 107, 122, 148, 151, 152, 180, 184, 190), (8,21, 24, 31, 35, 51, 54, 56, 57, 58, 59, 61, 66, 67, 73, 75, 79, 85, 93, 94), (9,19, 29, 33, 34, 57, 59, 61), (10,8), (11,26) анықтамаларын қараңыз. Шринджая патшасы Синду патшасы Джаядратаның одақтасы ретінде еске алынады. (3,263).

Прабхадракалар

Прабхадракалар – панчалалардың камбоджалардан алған элиталық әскері. Олар панчала әскерінің бір бөлімі немесе камбоджадан атты әскерге оқытылған панчала тайпасы болуы мүмкін. (7,23.42 43) нөмірінде Прабхадракалар камбоджа патшалығынан шыққан деп айтылған. MBH 7.23.43 тармағында, түпнұсқа санскрит мәтінінен көрініп тұрғандай, «Прабхадрака» термині камбоджалардың алдында анықтама ретінде қолданылған: (MBH Gorakhpore Rec., 7.23.42 44).

Осыған орай, бұл контексте «Прабхадрака» термині, әрине, есім емес, сипаттағыш сөзді білдіреді, сондықтан оны Прабхадрака руымен шатастыруға болмайды. Сипаттағыш ретінде «Прабхадрака/Прабхадракасту» термині «өте әдемі, өте бақытты» деген мағынаны білдіреді. Сондықтан, осы жағдайда зерттеушілер, мысалы, доктор Роберт Шафер, доктор Дж. Л. Камбодж, С. Кирпал Сингх және т.б. «Прабхадрака» терминін есім емес, сипаттағыш сөз ретінде қарастырып, камбоджаларды «өте әдемі, өте бақытты» деп сипаттаған дұрыс. Гангулидің аудармасы осы жерде қате. Санскрит ғалымдарының айтуынша, Гангулидің «Махабхарата» аудармасында көптеген қателер бар. (Parama Kamboja Kingdom еңбегіндегі 4- және 5-ескертулерді де қараңыз). Панчалалар камбоджалардан осы әскерді сатып алған болуы мүмкін, себебі камбоджалар аттарын немесе атты әскерін төлем алған кез келген тарапқа беруімен белгілі болды: Камвоя елінен 6000 Прабхадрака, алтынмен әшекейленген күймелердегі тамаша аттарымен, жазылған садақтарымен Дхристадиумнаны қолдады (6, 19), (7,23). Оларды панчала әскерінен немесе басқа Прабхадракалардан ажырату үшін «Прабхадрака панчалалары» (7,151) деп атады. Олардың саны 6000-қа жетіп, Шықандиге қолдау көрсеткендері туралы (7,151) айтылған. Олар Пандава әскерінің элиталық тобы болды (5 48, 199). Бұл әскер Пандавалардың одақтасы ретінде (6,112), (7 159, 182), (8 12, 22, 30, 48, 49, 56, 67), (9 7, 11, 15, 27) көрсетілген. Карна бастапқыда Прабхадракалардың ішіндегі 770 жауынгерді өлтірді (8,48). Содан кейін олардың 1700-ін өлтірді (8, 67). Прабхадракалардың бір тобы Дхристадиумнаға қарсы шайқасқандығы туралы (7,92) айтылады: Аванти патшалығының (Махабхарата) басшысы, Саувиралар мен қатыгез Прабхадракалар ашулы Дхристадиумнаға қарсы тұрды. Касайлар (Каси), Чедилер, Мацьялар, Шринджаялар, Панчалалар және Прабхадракалар жеке әскерлер ретінде аталды. Прабхадракалар мен панчалалар бөлек әскерлер ретінде көрсетілген. Ашватама түнде панчалаларға шабуыл жасағанда, Шиханди оянып, Прабхадракаларды ескертті, олар қарсылық көрсетуге тырысты, бірақ барлығы да қаза болды.

Басқа сілтемелер

Брахмадатта Панчаланың өте діндар патшасы ретінде айтылады. Ол сонымен қатар, бір шомыртқаны сыйлаған ретінде де еске алынады. Нидхи және Санха деп аталатын екі құнды әшекейін сыйлағаны да айтылады. Панчаладан шыққан бір дана, Риши Панчала (Галава деп те аталады, Вахравия руынан) Ведаларды оқу үшін буын мен сөздерді бөлу ережелерін, сондай-ақ айту кезіндегі екпін мен дауыс ырғағын жасады және осы екі саланың бірінші сардары ретінде танылды. Ол Крама ғылымын үйренгендігі де айтылады.