Кіріспе

Құрылысы жойылған динозаврлар туысы

Роэтозавр (Rhoetosaurus) ("Роэтос кесірткесі" деген мағына береді), грек мифологиясындағы титан Роэтос атымен аталып, қазіргі Шығыс Австралияның Юра (Оксфорд) Валония көмір қабаттарынан табылған сауропод динозаврлар туысы. Роэтозаврдың шамамен ұзындығы болған, ал салмағы шамамен тонға жуық болды. Кейінгі авторлар кейде атауды қате жазған: Rhaetosaurus (de Lapparent & Laverat, 1955); Rheteosaurus (Yadagiri, Prasad & Satsangi, 1979).

Ашық жерлер мен түрлер

1924 жылы Брисбендегі Квинсленд мұражайында (кейін директоры болған) өздігінен білім алған палеонтолог Хебер Лонгман, Квинслендтің оңтүстік ішкі аймағындағы Рома қаласының жанындағы Дархам Даунстарындағы Валония көмір қабаттарында жатырған ірі рептилия қаңқасы туралы естіді. Шаруашылық басқарушысы Артур Браун Лонгманға сүйек фрагменттерін жіберді, ал динозаврдың түрлік атауы Брауннің құрметіне «брауни» деп аталды. Алғашқы жиынтықта 22 құйрық омыртқасы болды, оның ішінде 16 тізбектелген сүйектер және басқа да фрагментарлық артқы аяқ бөлшектері кірді. Лонгман жаңа жаңалықты хабарлағаннан кейін көп ұзамай шаруашылыққа сапар шегіп, сол қаңқаның қосымша материалдарын Квинсленд мұражайына жіберуді ұйымдастырды. Оларға кеуде аймағынан қосымша омыртқалар, қабырға бөлшектері, көбірек құйрық сүйектері, сондай-ақ жамбас сүйектері мен мойын омыртқасы кірді. 1975 жылы Мэри Уэйд пен Алан Бартоломай, ал Том Рич, Энн Уоррен, Жао Сиджин және Ральф Молнар одан да көп материал жинады. 2012 жылға қарай дайындалған материал 40 омыртқадан, бес ішінара кеуде қабырғасынан, сакрамның бір бөлігінен, илиумның сынықтарынан, ишиумнан, сол және оң жамбас сүйектерінен және оң артқы аяқтың көп бөлігінен (жамбас сүйегі, тібік, тобық сүйегі және табан) тұрды. Тастан әлі де сүйектер шығарылуда. Роэтозавр – Австралияда және Гондвананың юра кезеңінде сақталған ең жақсы зерттелген сауроподтардың бірі.

Қарым-қатынастар

Бастапқыда Лонгман, жетекші неміс палеонтологы Фридрих фон Хуэненің кеңесімен, Роэтозаврдың алғашқы белгілерін атап өтті, сондықтан ол ұзақ уақыт бойы цетиозаврид деп аталды. Жақында ғалымдар оны Шунозаврмен салыстырды, олардың геологиялық жасы шамалас және артқы аяқтарының бірнеше ерекшеліктеріне сүйенді. Шунозаврдың, құйрығында соққыға арналған бөлігі болғандығын ескере отырып, Роэтозаврдың да сондай нәрсеге ие болғаны туралы гипотеза пайда болды. Артқы аяқтың жақсы сақталған түрі, оның дамыған неозавроподтардан тыс екенін көрсетеді, бірақ оның савроподтар эволюциясындағы нақты орнын анықтау үшін материалды қосымша зерттеу қажет.