Кіріспе

Эдуард Клапарде (24 наурыз 1873 – 29 қыркүйек 1940) – швейцариялық невролог, бала психологы және педагог.

Мансап

Клапарде ғылым мен медицинаны оқыды, 1897 жылы Женева университетінен медицина докторы дәрежесін алды және 1897–98 жылдары Париждегі Ла-Сальпетриер ауруханасында жұмыс істеді. 1901 жылы ол кузені Теодор Флорноймен бірге «Archives de psychologie» журналын құрды, оны өліміне дейін редакциялады. 1904 жылдан бастап Женева университетінде орналасып, тәжірибелік психология зертханасының директоры болды. Ол атқарған лауазымдардың арасында: 1904 жылы Екінші халықаралық психология конгресінің бас хатшысы; 1909 жылы Алтыншы халықаралық психология конгресінің бас хатшысы; 1912 жылы Руссо институтын құрушы; International Association of Psychotechnique (қазіргі International Association of Applied Psychology) ұйымының негізін қалаушы және президенті (1920–1940); 1925 жылы Халықаралық білім беру бюросының (IBE) негізін қалаушы; 1915–1940 жылдары Женева университетінің психология профессоры, Флорнойдан кейін; Халықаралық психология конгресінің тұрақты хатшысы; Comité de l'Association Internationale des Conferences de Psychotechnique комитетінің өмірлік президенті. Клапарде орыс философы Африка Спирдің қызы Хелен Спирге үйленген.

Травмалық тәжірибе

Клапарде әсерлі эксперимент жүргізді, қысқа мерзімді есте сақтау жоғалғанда да, ауыртпалық жағдайдың салдары есінде қалуы мүмкін екенін көрсетті. Оның экспериментіне амнезияның бір түрімен күрескен әйел қатысты. Ол бұрынғы естеліктерінің барлығын, сондай-ақ негізгі ойлау қабілеттерін сақтап қалды, бірақ соңғы оқиғаларды есіне алмады. Клапарде оны күнде сәлемдесіп, әр жолы ол оның бетін мүлдем танымайтын. Содан кейін эксперименттің бір кезеңінде Клапарде қолына ине жасырып, әйелге қол бергенде оны шағып алды. Келесі күні, әрине, ол оны есіне алмады. Бірақ Клапарде оның қолын ұстауға келгенде, ол тартына бастады, жадысы нашарлаған жағдайда да қауіпті сезінді.

Фрейдтік көзқарас

Клапарде қысқа мерзімге Цюрихтің Фрейд тобының құрамына кірді, бірақ ол қозғалыстың догматизмі деп санайтын нәрседен бас тартып, 1909 жылы Пьер Жанетпен бірлесіп, бейсананың клиникалық түсінігін Фрейдтің бейсананың философиялық түсінігінен ажыратты. Дегенмен, ол психоанализдің жалпы мәселелеріне қызығушылық танытты және 1926 жылы Фрейдтің «Психоанализ туралы бес лекциясы» атты ең алғашқы француз тіліне аудармасына кіріспе жазды.