Фтан – Швейцарияның Граубюнден кантонындағы бұрынғы муниципалитет. 2015 ж. Скуол муниципалитетіне бірікті. Тарихы 1150 ж., жерлері Тарáсп лордтарына тиесілі болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фтан – Швейцарияның Граубюнден кантонындағы Инн ауданының бұрынғы муниципалитеті. 2015 жылдың 1 қаңтарында Ардез, Гуарда, Тарасп, Фтан және Сент муниципалитеттері бірігіп, Скуол муниципалитетін құрады.
Ftan is a former municipality in the district of Inn in the Swiss canton of Graubünden. On 1 January 2015 the former municipalities of Ardez, Guarda, Tarasp, Ftan and Sent merged into the municipality of Scuol.
Тарих
Фтан алғаш рет 1150 жылы Вэтане деп аталады. 12 ғасырда Тарасп иелері Фтан жеріне иелік етіп, Мюстайр және Скуол монастырьларына қайырымдылық жасады. Фтан приході ретінде алғаш рет 1492 жылы құжаттамаға енгізілген. Шамамен 1542 жылы ол протестанттыққа көшті. 1499 және 1622 жылдары Фтан австриялық әскерлер тарапынан қиратылды. 1652 жылы ауыл Австриядан өз тәуелсіздігін сатып алды. 16-19 ғасырларда Фтан бірнеше рет қар көшкіні мен ауылдық өрттерден зардап шекті (соңғы өрт 1885 жылы болды). 1875 жылы алғашқы қар көшкініне қарсы қоршаулар орнатылып, ағаш отырғызу жұмыстары басталды. 1860 және 1862 жылдар аралығында Энгадин аңғарының төменгі жағында жол салынды; содан бері Фтанның төбесіндегі жол қозғалысы өте азайып кетті. Ретия темір жолының станциясы (1913 жылы ашылған) да ауылдан қашықта орналасқан. Фтан тұрғындары 20 ғасырдың ортасына дейін егіншілікпен айналысып келді. Мал шаруашылығына көшу тек 1950 жылдары ғана жүзеге асты. 1970 жылы алғашқы шаңғы көтергіштері ашылды; одан кейін қысқы туризм қарқынды дамып, көптеген демалыс үйлері салынды.
Ftan is first mentioned in 1150 as Vetane. In the 12th century, the lords of Tarasp owned land in Ftan and made donations to the Müstair and Scuol monasteries. As a parish, Ftan is first documented in 1492. Around 1542, it became Protestant. In 1499, and again in 1622, Ftan was destroyed by Austrian troops. In 1652, the village finally bought its freedom from Austria. From the 16th to the 19th century, Ftan was repeatedly devastated by avalanches and village fires (the last fire was in 1885). In 1875, the first avalanche barriers were erected and afforestation began. Between 1860 and 1862, a road was built along the bottom of the Engadin valley; since then there has been very little road traffic on the hillside of Ftan. The station of the Rhaetian Railway (opened 1913) is also far below the village. Until the middle of the 20th century, the inhabitants of Ftan lived from arable farming. Only in the 1950s did the transition to livestock farming take place. In 1970, the first ski lifts were opened; after that, winter tourism increased rapidly and numerous holiday apartments were built.
Тілдер
Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәлімет бойынша) рето-роман тілінде сөйлейді (57,8%), екінші ең көп таралған тіл – неміс тілі (37,0%), ал үшінші орында – итальян тілі (1,2%). + Фтан ауданындағы тілдер 1980 жылғы халық санауы 1990 жылғы халық санауы 2000 жылғы халық санауы Саны Пайыз Саны Пайыз Саны Пайыз Неміс тілі 139 31,95% 153 33,77% 191 37,02% Романш тілі 251 57,70% 263 58,06% 298 57,75% Итальян тілі 19 4,37% 14 3,09% 6 1,16% Халық саны 435 100% 453 100% 516 100%
Most of the population (as of 2000) speaks Rhaeto Romance (57.8%), with German being second most common (37.0%) and Italian being third ( 1.2%). + Languages in Ftan Languages Census 1980 Census 1990 Census 2000 Number Percent Number Percent Number Percent German 139 31.95% 153 33.77% 191 37.02%Romansh 251 57.70% 263 58.06% 298 57.75%Italian 19 4.37% 14 3.09% 6 1.16%Population 435 100% 453 100% 516 100%