Кіріспе

Paradise Road – 1997 жылғы австралиялық соғыс фильмі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Суматрада жапондықтар тұтқындаған ағылшын, американдық, голланд және австралиялық әйелдер тобының тарихын айтады. Фильмді Брюс Бересфорд түсірген, ал Гленн Клоуз Адриенна Паргитер (Нора Чемберс прототипінде), Фрэнсис МакДорманд қатыгез доктор Верстак, Паулин Коллинз миссионер Маргарет Драммонд (миссионер Маргарет Дрибург прототипінде), Джулианна Маргулис АҚШ-тың әлеуметтік өмірге белсенді қатысушысы Топси Меррит, Дженифер Эле британдық әйел және модель Розмари Лейтон Джонс, Кейт Бланшетт австралиялық медбике Сьюзан Маккарти және Елизавета Сприггс әйел Имоген Робертс рөлінде ойнаған.

Сюжет

Сингапурдағы Раффлс қонақ үйінде солдаттар мен олардың отбасыларына арналған би, Сингапур шайқасы және клубтың сыртында бомба жарылуынан тоқтатылады. Әйелдер мен балалар дереу жиналып, қайықпен қауіпсіз жерге жеткізіледі. Бірнеше сағат өткен соң, қайық жапондық истребительдермен бомбаланады, нәтижесінде жолаушылар теңізге секіруге мәжбүр болады. Үш әйел – шай плантациясының иесінің әйелі Адриенна Паргитер, модель Розмари Лейтон-Джонс және австралиялық медбике Сьюзан Макарти – Суматра аралының жағалауына жүзіп жетеді. Әйелдерді жапон офицері, капитан Танака табады және оларды алдымен қараусыз қалған ауылға, содан кейін джунглидегі тұтқын лагеріне жеткізеді, онда олар қайықтағы қалған әйелдер мен балалармен қайта қосылады. Лагерьде әйелдер жапон офицерлеріне және олардың туына бас иіп, қатыгез жағдайлар мен үнемі ауруларға қарамастан, сексуалдық зорлық-зомбылық, азаптаулар мен мәжбүрлі еңбекке ұшырайды. Кейбір әйелдер жақсы күтім мен тамақ алу үшін жапон офицерлеріне арналған бордельде жұмыс істеуді таңдайды. Екі жылдан кейін Адриенна және миссионер Дейзи "Маргарет" Драммонд әйелдерді қолдау үшін, жапон офицерлері қоғамдық және діни жиналыстарға тыйым салғанмен, вокалды оркестр құруға шешім қабылдайды. Бұл уақытша жеңілдік болғанымен, әйелдер көп ұзамай одан көңілі толып, қатары азаяды. Біраз уақыттан соң әйелдер соғыс аяқталғанша қалатын жаңа орынға көшіріледі. Соңында соғыс аяқталады және хор соңғы рет өнер көрсетеді, содан кейін олар бостандыққа қуанады.

Өндіріс

Бұл оқиға Бетти Джеффридің 1954 жылы жарық көрген «Ақ күлі» кітабында жазылған куәлігіне негізделген. 1965 жылы жарық көрген Хелен Колиеннің (Хендрикус Колиеннің немересі) «Өмір сүру жыры» кітабы фильмнің титрлерінде осы фильмнің дереккөзі ретінде көрсетілмеген, бірақ Колиенге титрлерде оның көмегі үшін алғыс айтылған. Фильмнің медиа-ақпараттық жинағына сәйкес, Мартин Мидер мен Дэвид Джайлс 1991 жылдан бастап оқиғаны зерттеп, лагерьтен және хордан аман қалған адамдармен кездескен. Мидер мен Джайлс бастапқы сценарийді «A Voice Cries Out» деп атап жазды. Кейін Грейм Раттиган Мидер мен Джайлске қосылып, үшеуі бірге әлемді аралап, фильм үшін 8,275 миллион доллар жинады. Олар Лондонда Бересфордпен кездесіп, ол дереу жобаға қызығушылық танытты. Village Roadshow компаниясымен бірге Бересфорд фильмді өз қолына алып, сценарийді қайта жазып, жобаны «Paradise Road» деп атады. Бересфорд пен продюсер Сью Милликен екі жылдан астам уақыт бойы оқиға туралы тәуелсіз зерттеу жүргізіп, тақырыпқа қатысты кітаптар мен жарияланбаған күнделіктерді оқыды және аман қалғандармен сұхбаттасты. Мидер мен Джайлс «Стори бай» деп аталатын марапат алды, ал Раттиганмен бірге олардың барлығы тең атқарушы продюсер марапатын алды. Олардың Planet Pictures компаниясы «In Association With» деген аталымды алды. Фильм, 1980-жылдардың басындағы BBC-нің «Тенко» драмалық туындысымен салыстырғанда, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондықтардың әйелдерді түрмеге қамауына қатысты басқаша көзқарас ұсынады. Фильмнің тарихи дәлдігіне қатысты сын-пікірлер профессор Хэнк Нельсонның мақаласында талқыланады. Фильмнің түсірілімі Марриквилл (Сидней), Сингапур, Порт-Дуглас және Пенанг қалаларында өтті.

Тарихи контекст

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген әйелдер жапондық тұтқын лагерьлерінде өлім-жітім көрсеткіші жиырмадан елу пайызға дейін жететін жағдайға тап болды. Алайда, Суматрадағы әйел тұтқындардың тағдырынан басқа, көптеген әйел тұтқынның оқиғасы назардан тыс қалды. Мыңдаған британдық және голланд колонистері Шығыс Индияны өз үйі деп санады. Сингапур, Раффлс қонақ үйі, дүкендері және әдемі үйлерімен, көптеген сарбаздар мен олардың әйелдерін қызықтыратын ең танымал тұру орны болды. 1941 жылдың 7 желтоқсанында жапон қарулы күштері Перл-Харбор, Малайзия, Сингапур және Гонконгқа шабуыл жасады. Еуропалықтар жапондықтарды нашар күш деп есептеді және Сингапурды қорғаған британдық теңіз флотына сенді. Бірақ жапондықтар британдық әскери бекіністеріне шабуылдап, британдық әуежайын басып алды және қалаға бомба тастады, нәтижесінде британдық күштер шегінуге мәжбүр болды. 1942 жылдың 15 ақпанында жапондықтар Сингапурды жаулап алды. Қала қауіпсіз деп есептелгендіктен, шабуыл кезінде көптеген әйелдер мен балалар Сингапурда қалды. Қала тұрғындары, оның ішінде әйелдер мен балалар, аралдан қашу үшін кемелерге жүгірді. Осы кемелердің кейбіреулері Суматрадағы әйел тұтқындарды тасымалдады. "Вайнер Брук" кемесінде Австралия армиясының медбикелер қызметінің 65 медбикесі болды. Жапондықтар шабуыл жасап, кемеге бомба тастамас бұрын, кеме Банка бұғазына жетті. Әйелдер мен балалар өмірін сақтап қалу үшін суға секіруге мәжбүр болды, бірақ жапондықтар судағы әйелдерге оқ атуын тоқтатпады. Тірі қалғандар Банка аралына жүзіп жетті. Австралиялық медбикелердің бірі әйелдер мен балаларды аралдағы ауылға баруға шақырды, ал медбикелер жағажайда қалып, ер адамдардың жараларын емдеді. Жапондықтар оларды тапқан кезде ер адамдарды жинап, жиырма екі медбикені суға қайтаруға мәжбүр етті, сол жерде оларды солдаттар атып өлтірді. Солдаттар оқ атып болғаннан кейін Вивиан Буллвинкель ғана аман қалды. Кейін Буллвинкель кеме батып кеткеннен кейін аман қалған қалған медбикелерді тапты. Әйелдер Банка аралынан Суматраға ауыстырылды. Кейбіреулері үш жарым жыл бойы аралдар арасында жасаған көптеген сапарлардан аман қалды. Соғыс аяқталғанда әйелдер Суматрадағы тұтқын лагерінде болды, және аман қалғандарға көмек келді.

Қабылдау

Rotten Tomatoes веб-сайтында фильмге 23 рецензия негізінде 43% мақұлдау көрсетілген, орташа бағасы 5.9/10. Metacritic сайтында фильм 18 сыншының бағасы бойынша 100 балдық шкаладан 48 бал алды, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" екенін көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге A+ мен F шкаласы бойынша "A−" деген орташа баға берді. Фильм 1997 жылдың 11 сәуірінде АҚШ және Канададағы 9 кинотеатрда көрсетіліп, алғашқы демалыс күндері 62 518 доллар табыс етті. Содан кейін ол 2 007 100 доллар жинады. Австралияда 1997 жылдың 5 маусымында 85 экранда көрсетіліп, апта ішінде 692 788 доллар табыс етті және Австралия кассасында бесінші орынға ие болды. Фильмнің жалпы табысы 2 970 653 австралиялық долларды құрады.